BGX500 - Pistolet do kleju RAPID - Bezpłatna instrukcja obsługi

Typ produktu	Bezprzewodowy pistolet do kleju na gorąco
Marka	Rapid
Model	BGX500
Wymiary (dł. x szer. x wys.)	193 x 57 x 231 mm
Waga (bez akumulatora)	380 g
Napięcie znamionowe	18 V
Zalecany typ akumulatora	Power for all 2.5 Ah, 4.0 Ah, 6.0 Ah
Zalecany typ ładowarki	Power for all AL1810CV, AL1830CV, AL18V-2D
Średnica pałeczek kleju	12 mm
Czas nagrzewania	Około 3-4 minut
Temperatura pracy	Samoregulująca, dysza do 190 °C
Wskaźnik ładowania akumulatora	4 czerwone diody LED (wskaźnik)
Wskaźnik LED nagrzewania	Zielona dioda LED: miga podczas nagrzewania, świeci ciągle gdy gotowy
Główne funkcje	Spust dozowania, regulacja skoku, metalowa podstawa, wymiana dyszy
Bezpieczeństwo	Elektroniczna ochrona ogniw (ECP), zabezpieczenie akumulatora, sygnalizacja gorącej powierzchni
Konserwacja i czyszczenie	Czyścić suchą lub wilgotną szmatką, nie używać rozpuszczalników, nie oliwić
Części zamienne i naprawialność	Naprawy wyłącznie przez producenta lub autoryzowany serwis, dysza odkręcana
Gwarancja	2 lata od daty zakupu, po okazaniu paragonu
Recykling	Akumulatory i urządzenie podlegają dyrektywie WEEE, nie wyrzucać do odpadów domowych

Często zadawane pytania - BGX500 RAPID

Jaki akumulator stosować z pistoletem do kleju Rapid BGX500?

Używaj akumulatorów Power for all 2,5 Ah, 4,0 Ah lub 6,0 Ah. Nie używaj innych typów akumulatorów.

Jak sprawdzić, czy pistolet jest gotowy do użycia?

Po włączeniu przełącznika zielona dioda LED miga podczas nagrzewania (około 3-4 minut). Gdy świeci ciągle, narzędzie jest gotowe.

Czy można używać pałeczek kleju innych marek?

Nie, używaj wyłącznie pałeczek kleju Rapid o średnicy 12 mm. Używanie innych pałeczek może uszkodzić urządzenie.

Co zrobić, jeśli klej nie wychodzi z dyszy?

Sprawdź, czy akumulator jest naładowany, urządzenie jest nagrzane (zielona dioda świeci ciągle) i delikatnie naciśnij spust. Jeśli problem nadal występuje, wyczyść dyszę.

Jak wymienić dyszę?

Wyłącz urządzenie i pozwól mu lekko ostygnąć, ale nadal ciepłe. Odkręć dyszę, używając rękawic, aby uniknąć poparzeń.

Co oznacza miganie diod LED akumulatora?

Jeśli miga jedna dioda, akumulator jest bardzo słaby i wymaga ładowania. Jeśli migają wszystkie, akumulator się przegrzał; pozostaw go do ostygnięcia. Jeśli migają dwie, akumulator nie jest rozpoznawany; użyj zalecanego modelu.

Jak czyścić pistolet do kleju?

Wyjmij akumulator, wytrzyj narzędzie suchą lub wilgotną szmatką. Nigdy nie używaj rozpuszczalników, oleju ani smaru. Utrzymuj wylot kleju w czystości.

Czy pistolet może być używany przez dzieci?

Tak, od 8 roku życia pod nadzorem osoby dorosłej. Dzieci nie powinny bawić się urządzeniem ani czyścić go bez nadzoru.

Jak przechowywać pistolet do kleju po użyciu?

Wyłącz przełącznik, pozostaw do całkowitego ostygnięcia na powietrzu (nigdy nie zanurzaj w wodzie). Przechowuj w suchym, zamkniętym miejscu, niedostępnym dla dzieci.

Co zrobić w przypadku oparzenia gorącym klejem?

Natychmiast zanurz oparzone miejsce w zimnej wodzie. Nie próbuj samodzielnie usuwać kleju; skonsultuj się z lekarzem, jeśli oparzenie jest poważne.

INSTRUKCJA OBSŁUGI BGX500 RAPID

Tłumaczenie instrukcji oryginalnej

OGÓLNE OSTRZEŻENIA DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA PODCZAS PRACY Z URZĄDZENIAMI ELEKTRYCZNYMI

OSTRZEŻENIE!! Należy przeczytać wszystkie ostrzeżenia oraz instrukcje.

Niedostosowanie się do poniższych instrukcji może doprowadzić do porażenia prądem elektrycznym, pożaru i / lub poważnych obrażeń.

Wszystkie ostrzeżenia oraz instrukcje należy zachować na przyszłość. Pojęcie ""narzędzie mechaniczne"" dotyczy narzędzi elektrycznych zasilanych za pomocą kabla lub akumulatora.

1) BEZPIECZEŃSTWO MIEJSCA PRACY

a) Miejsce pracy należy utrzymy-

wać w czystości oraz należy zapewnić odpowiednie oświetlenie. Zagracone oraz ciemne stanowiska robocze stanowią zagrożenie.

b) Narzędzi elektrycznych nie należy używać w otoczeniu zagożenia wybuchowego, w pobliżu palnych płynów, gazów lub pyłu. Narzędzia elektryczne generują iskry, które mogą doprowadzić do zapalenia pyłu lub oparów.

c) Podczas pracy z narzędziami elektrycznymi, osoby postronne, dzieci oraz odwiedzający powinni znajdować się w bezpiecznej odległości. Rozkojarzenie może doprowadzić do utraty kontroli.

2) BEZPIECZEŃSTWO ELEKTRYCZNE

a) Narzędzi elektrycznych nie należy narażać na deszcz lub wilgoć. Woda, która przedostanie się do

narzędzia elektrycznego, zwiększa ryzyko porażenia prądem elektrycznym.

3) BEZPIECZEŃSTWO OSOBISTE

a) Podczas pracy z narzędziami elektrycznymi należy zachować ostrożność i skupić się na wykonywanych czynnościach. Nie należy pracować, gdy się jest zmęczonym lub pod wpływem narkotyków, alkoholu lub leków. Chwila nieuwagi podczas pracy z narzędziami elektrycznymi może doprowadzić do obrażeń.
b) Należy stosować osobisty sprzęt ochronny. Zawsze należy chronić oczy. Sprzęt ochronny taki jak maski pyłowe, przeciwpoślizgo- we obuwie, kask lub nauszniki zmniejszają ryzyko doznania obrażeń.
c) Należy zapobiegać przypadkowemu uruchomieniu. Przed podłączeniem do źródła zasilania i / lub akumulatora, podniesieniem lub przeniesieniem narzędzia, upewnić się, że przełącznik znajduje się w pozycji wyłączonej. Przenoszenie narzędzi z palcem na włączniku lub doprowadzenie zasilania do narzędzia, którego przełącznik znajduje się w pozycji zał. może doprowadzić do wypadku.
d) Należy zachować stabilną pozycję podczas pracy z narzędziem. Przez cały czas należy utrzymywać odpowiednią pozycję i równowagę. Zapewnia to lepszą kontrolę nad narzędziem w nie-oczekiwanych sytuacjach.
e) Należy się odpowiednio ubierać. Nie należy nosić lużnego ubrania

ani biżuterii. Włosy, ubranie i rękawice należy trzymać z dala od części obracających się. Luźny obiór, biżuteria lub długie włosy mogą zostać uchwycone przez obracające się części.

f) Nie pozwól, aby doświadczenie zdobyte podczas częstego korzystania z urządzenia pozwoliło Ci popaść w rutynę i zignorować zasady bezpieczeństwa. Nie-ostrożne działanie może spowodować poważne obrażenia w zaledwie ułamku sekundy.

4) KORZYSTANIE I KONSERWA-CJA NARZĘDZI ELEKTRYCZ-NYCH

a) Nie należy przeciązać narzędzia elektrycznego. Należy korzystać z urządzenia odpowiedniego do określonych prac. Właściwe narzędzie sprawi, że praca zostanie wykonana lepiej i bezpieczniej, w szybkim tempie, do którego zostało zaprojektowane.
b) Z narzędzia elektrycznego nie należy korzystać, jeżeli przełącznik nie załącza i nie wyłącza go. Dowolne urządzenie elektryczne, którego nie można kontrolować przy pomocy przełącznika, stanowi zagrożenie i należy je naprawić
c) Przed przystąpieniem do regulacji, wymiany akcesoriów lub magazynowaniem narzędzia, należy rozłączyć wtyczkę ze źródła zasilania i / lub akumulator. Niniejszy środek zapobiegawczy ogranicza ryzyko przypadkowego uruchomienia narzędzia.
d) Wyłączone narzędzia należy przechowywać poza zasięgiem dzieci i nie pozwolić, aby oso-

by, które nie znają się na tego typu urządzeniach lub które nie przeczytały instrukcji, zostały dopuszczone do obsługi narzędzia. Narzędzia elektryczne stanowią zagrożenie w rękach niewykwalifi kowanych osób.

e) Konserwacja narzędzi elektrycznych i akcesoriów. Sprawdzić pod kątem nieodpowiedniego ustawienia lub podłączenia części ruchomych, uszkodzonych elementów lub innego rodzaju przypadków, które mogą wpłynąć na pracę narzędzia elektrycznego. W przypadku uszkodzeń, przed przystąpieniem do pracy, narzędzie należy naprawić. Wiele wypadków wynika z nieodpowiedniej konserwacji.

f) Narzędzia elektryczne, akcesoria oraz końcówki itp. należy stosować zgodnie z niniejszymi instrukcjami, uwzględniając warunki robocze i realizowane prace. Wykorzystanie narzędzi do prac innych niż te wskazane może doprowadzić do niebezpiecznych sytuacji.

g) Uchwyty i powierzchnie chwytające powinny być suche, czyste i wolne od oleju i smaru. Śliskie uchwyty i powierzchnie chwytające nie pozwalają na bezpieczną obsługę i kontrolę narzędzia w nieoczekiwanych sytuacjach.

5) OBSŁUGA I KONSERWACJA ELEKTRONARZĘDZI AKU-MULATOROWYCH

a) Należy stosować się do zaleceń producenta baterii.

b) Używaj wyłącznie typu baterii zalecanych w poniższej sekcji „Dane techniczne”.

c) Nie otwierać akumulatora. Istnieje niebezpieczeństwo zwarcia.

d) Uważaj, aby nie spowodować zwarcia baterii.

e) Nie wyrzucać baterii do ognia.

f) Nie wolno pozostawiać zuży- tych baterii w urządzeniu. Mogą one skorodować, uwalniając substancje chemiczne, które są szkodliwe dla zdrowia oraz urzą- dzenia.

g) Gdy urządzenie nie jest używane przez dłuższy czas, wyjmij baterie z urządzenia, aby zapobiec ich wyciekowi.

6) OBSŁUGA I KONSERWACJA LADOWARKI

a) Używaj wyłącznie rodzajów ładowarek zalecanych w sekcji „Dane techniczne” poniżej.

b) Wolno ładować wyłącznie akumulatory litowo-jonowe fi rmy Bosch o pojemności nie mniejszej niż 1,5 Ah (od 4 ogniw). Napięcie akumulatora musi być dostosowane do napięcia ładowania w ładowarce. Nie wolno ładować baterii jednorazowych. W przeciwnym wypadku istnieje zagrożenie pożarem lub wybuchem.

c) Trzymaj ładowarkę z dala od brudu i wilgoci.

d) Przed każdym użytkowaniem należy skontrolować ładowarkę, przewód i wtyczkę. W razie stwierdzenia uszkodzeń nie wolno użytkować ładowarki. Nie wolno samodzielnie otwie-rać ładowarki, a naprawę tego urządzenia należy zlecać jedynie wykwalifi kowanym fachowcom i wykonać ją tylko przy użyciu

oryginalnych części zamiennych. Uszkodzone ładowarki, przewody i wtyczki zwiększają ryzyko porażenia prądem.

e) Nie korzystać z ładowarki umieszczonej na łatwopalnym podłożu (np. papier, tekstylia itp.) ani w sąsiedztwie łatwopalnych substancji. Ze względu na wzrost temperatury ładowarki podczas procesu ładowania istnieje niebezpieczeństwo pożaru.

f) Akumulatory przed ładowaniem należy wyjąć z urządzenia.

7) SERWIS

a) Serwisem narzędzia elektrycznego powinna zająć się wykwalifi kowana osoba, przy zastosowaniu identycznych części zamiennych. Zapewni to bezpieczeństwo konserwowanego narzędzia.
b) Nie wolno w żadnym wypadku naprawiać uszkodzonego akumulatora. Naprawy akumulatora można dokonywać wyłącznie u producenta lub w autoryzowanym punkcie serwisowym.

OSTRZEŻENIA DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA UŻYWANIA PISTOLETU KLEJOWEGO

OSTRZEŻENIE: Jeżeli urządzenie nie pracuje, należy je odstawić na stojak.

1. Urządzenie może być używane przez dzieci w wieku od 8 lat i starsze oraz osoby o ograniczo- nych zdolnościach fi zycznych, sensorycznych i umysłowych lub bez doświadczenia i wiedzy, o ile znajdują się one pod nadzorem lub zostały poinstruowane w zakresie dotyczącym korzysta-

nia z urządzenia w bezpieczny sposób i rozumieją związane z tym zagrożenia. Dzieci nie mogą bawić się urządzeniem. Dzieci bez nadzoru nie mogą czyścić ani konserwować urządzenia.

1. Nigdy nie należy wkładać do urządzenia przedmiotów innych niż wkłady klejowe Rapid ∅12mm.
2. Nigdy nie usuwaj wkładu klejowego, który został już włożony do urządzenia.
3. To normalne, że w czasie pracy narzędzie staje się gorące. Jest to normalne i nie oznacza żadnego problemu.
4. Gorące powierzchnie: dysza urządzenia i klej mogą osiągnąć temperaturę ok. 190°C. Nie dotykaj rozgrzanej dyszy ani gorącego kleju. Należy unikać kontaktu ze skórą. W przypadku poparzenia, należy uszkodzone miejsce natychmiast umieścić w zimnej wodzie. Nigdy nie próbuj usunąć dużej ilości kleju bez pomocy medycznej.
5. Niektóre materiały są wrażliwe na ciepło i mogą ulec uszkodzeniu przez kontakt z gorącą dyszą lub nawet z gorącym klejem. Jeśli to możliwe, sprawdź działanie kleju na kawałku niepotrzebnego materiału lub w niewidocznym miejscu naprawianego przedmiotu.
6. Po zakończeniu pracy wyłącz urządzenie i poczekaj, aż ostygnie. Nigdy nie zanurzaj pistoletu do kleju w wodzie lub innych płynach, aby przyspieszyć proces chłodzenia. Pozwól mu tylko ostygnąć. Pistolet klejowy należy

przechowywać w zamkniętym, suchym i bezpiecznym miejscu (skrzynka narzędziowa, szufl ada, szafka itp.).

1. Nie pozostawiaj pistoletu bez nadzoru, gdy jest włączony. Chron pistolet do klejenia przed wysoką temperaturą, np. przed ciągłym światłem słonecznym, ogniem, wodą i wilgocią. Istnieje ryzyko wybuchu.

SPECYFIKACJA TECHNICZNA

Waga narzędzia (samo narzędzie) 380 g
Wymiary (samo narzędzie) 193 x 57 x 231 L*W*H (mm)
Napięcie elektryczne 18 V
Temperatura Samoregulujący
Wkłady klejowe Rapid ∅12mm
Czas nagrzewania około 3 - 4 min

Zalecany typ baterii Power for all 2,5 Ah, 4,0 Ah, 6,0 Ah

Zalecany typ ładowarki Power for all AL1810CV, AL1830CV, AL18V-20

	Dopuszczalna temperatura otoczenia
podczas ładowania 0 to +35°C
podczas użytkowania -20 to +50°C
podczas przechowywania -20 to +50°C

Ładowanie akumulatora

Wskazówka: W momencie dostawy akumulator jest naładowany częściowo. Aby zagwarantować wykorzystanie najwyższej wydajności akumulatora, należy przed pierwszym użyciem całkowicie naładować akumulator w ładowarce.

Akumulator litowo-jonowy można doładować w dowolnej chwili, nie powodując tym skrócenia jego żywotności. Przerwanie procesu ładowania nie niesie za sobą ryzyka uszkodzenia ogniw akumulatora.

Dzięki systemowi elektronicznej ochrony ogniw – „Electronic Cell Protection (ECP)“ – akumulator litowo-jonowy jest zabezpieczony przed głębokim rozładowaniem. Przy rozładowanym akumulatorze elektronarzędzie zostaje wyłączone przez układ ochronny – narzędzie robocze nie porusza się.

Po automatycznym wyłączeniu elektronarzędzia nie naciskać ponownie włącznika. Może to doprowadzić do uszkodzenia akumulatora.

Przestrzegać wskazówek dotyczących usuwania odpadów.

Wyjmowanie akumulatora

W celu wyjęcia akumulatora nacisnąć przycisk odblokowujący i wyjąć akumulator z elektronarzędzia. Nie należy przy tym używać siły.

Ten wskaźnik (C) składa się z czterech czerwonych diod LED, które pokazują pozostałą pojemność włożonej baterii. (Rysunek 1)

Wskaźnik włącza się po włożeniu baterii do narzędzia lub naciśnięciu samego spustu. Pozostaje włączony przez 5 sekund.

W miarę zmniejszania się pojemności szczątkowej w baterii coraz mniej diod LED będzie się włączać.

Gdy naładowanie baterii spadnie poniżej 6%, zacznie migać jedna dioda LED.

WSKAŻNIK BŁĘDÓW BATERII

Jeśli zostanie wykryty błąd w akumulatorze, diody LED (C) zamiast pozostałej pojemności pokażą następujące wskazania, a narzędzie nie będzie działać. (Rysunek 1)

Wskaźnik błędów baterii
Typ błędu	Wskaźnik baterii (Rysunek 1.C)		Rozwiązanie
Napięcie baterii jest krytycznie niskie	Jedna dioda LED miga przez 10 sekund		Bateria wkrótce będzie wymagała ładowania
Bateria jest za gorąca	Wszystkie diody LED migają przez 10 sekund		Przed użyciem pozwól akumulatorowi osiągnąć temperaturę pokojową
Bateria nie została rozpoznana	Dwie diody LED migają przez 10 sekund		Użyj baterii zalecanej w sekcji „Dane techniczne”

Informacje o baterii
Typ baterii	Przybliżony czas pracy (min)
2.5 Ah	150
4.0 Ah	270
6.0 Ah	480

CECHY

1.A. Dysza
1.B. Wyłącznik zasilania
1.C. Wskaźnik naładowania baterii
2.D. Wskaźnik ledowy
2.E. Podajnik kleju
2.F. Regulator

Wskaźnik ledowy (Fig 2.D.)
Wyłącznik zasilania	Zielona dioda LED	Wyjaśnienie
OFF	Wyłącznik	Wyłączony
ON	Miganie	Nagrzewanie
ON	Włącznik	Gotowy do użycia

INSTRUKCJA OBSŁUGI

1. Upewnij się, że bateria jest naładowana i podłączona do pistoletu klejowego.

2. Włącz urządzenie przełącznikiem.

3. Pozwól narzędziu nagrzać się, aż zielona dioda przestanie migać (ok. 3-4 minuty).
4. Wlóż sztyft klejowy z tyłu narzędzia (Rys. 2.E).
5. Gdy pistolet zostanie całkowicie rozgrzany, naci- skać spust powoli, aż stopiony materiał zacznie wypływać z dyszy. Zwolnij spust, aby zatrzymać przepływ kleju.
6. Pracuj z regulatorem i spustem, aby wyregulować wydajność i prędkość stopionego kleju (Rys. 2.F).
7. Aby zmienić dyszę, pistolet do kleju powinien być lekko ciepły, ale wyłączony. Odkręć dyszę za pomocą rękawic.
8. Aby zapobiec zatykaniu się tego pistoletu do kleju, utrzymuj mechanizm podający i komorę topienia kleju w stanie oczyszczonym z pyłów i innych obcych zanieczyszczeń.
9. Nieużywane wkłady klejowe przechowuj w czystym miejscu.
10. Nie wyjmuj wkładu klejowego z tyłu pistoletu do klejenia. Wskutek takiego działania może dojść do zniszczenia lub uszkodzenia mechanizmu podającego. Jeśli chcesz zmienić typ kleju, odetnij wystający koniec wkładu klejowego i przepchnij pozostałą część wkładu nowym wkładem.
11. Nie kładź rozgrzanego pistoletu na boku. Trzymaj rozgrzany pistolet w pozycji pionowej, na metalowym stojaku lub stole warsztatowym, z dyszą skierowaną w dół.
12. Jeśli stopiony klej wypłynął z wejścia komory topienia i zakłóca działanie mechanizmu podawania; pozostaw pistolet do ostygnięcia, a następnie delikatnie usuń przeszkadzający klej.
13. Nie stosuj klejów innych niż zalecane przez Rapid.
14. Po zakończeniu pracy wyłącz zasilanie.

W każdym przypadku, nigdy nie należy:

1. Siłą naciskać spustu, dopóki narzędzie nie nagrzeje się do swojej temperatury roboczej.
2. Mocno naciskać na wkład klejowy, nigdy nie próbuj usuwać go z tyłu.
3. Naprawiac samodzielnie pistoletu do kleju; wszelkie prace naprawcze powinny być wykonywane przez producenta lub inny personel wyznaczony przez Rapid.

KONSERWACJA

1. Wyjmij baterię przed jakąkolwiek konserwacją.
2. Trzymaj urządzenie, a zwłaszcza dyszę, z dala od kurzu i zanieczyszczeń.
3. Narzędzie czyścić suchą lub wilgotną szmatką. NIGDY nie stosować rozpuszczalnika.
4. NIE smarować żadnych części.
5. Upewnić się, że narzędzie nie jest uszkodzone.

OSTRZEŻENIE!

NIE należy modyfi kować części ani mocować żadnych dodatkowych. Może to

doprowadzić do doznania obrażeń.

Jeśli przewód zasilający jest uszkodzony, musi zostać wymieniony przez producenta, jego przedstawiciela serwisowego lub podobnie wykwalifi kowaną osobę w celu uniknięcia zagrożenia.

GWARANCJA

Gwarancja i naprawy w ramach gwarancji

Gwarancja i naprawy w ramach gwarancji- okres gwarancji: Ten produkt posiada dwuletnią gwarancję od daty zakupu (podstawę stanowi oryginał dowodu zakupu).

Warunki gwarancji: Wszystkie punkty wymienione w tym dokumencie muszą być w pełni przestrzegane.
Naprawy gwarancyjne: Serwis posprzedażowy Rapid jest jedynym autoryzowanym serwisem do wykonywania napraw gwarancyjnych tego narzędzia.
W przypadku roszczenia z tytułu gwarancji:

1. Zwróć produkt w oryginalnym opakowaniu do sklepu lub sprzedawcy, który dostarczył ci ten produkt,
2. Do produktu dołącz oryginalny dowód zakupu.
   Każde naruszenie jednego z tych punktów unie- możliwiłoby rozpatrzenie roszczenia przez RAPID w ramach gwarancji producenta.

UTYLIZACJA BATERII

Wyczerpane baterie należy wyjąć z urządzenia i zutylizować w odpowiedni sposób.

Baterii nie wolno wyrzucać razem ze zwykłymi odpadami domowymi, mogą zawierać toksyczne metale ciężkie i podlegają przepisom dotyczącym odpadów niebezpiecznych.

Z tego powodu zużyte baterie należy oddać do lokalnego punktu zbiórki

2012/19/EU

Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (WEEE)

Urządzenia elektryczne i elektroniczne zawierają materiały i substancje, które mogą mieć szkodliwy wpływ na ludzkie zdrowie i środowisko. Ten symbol umieszczony na urządzeniu, akcesoriach lub opakowaniu wskazuje, że tego urządzenia nie wolno wyrzucić do pojemnika na niesortowane odpady komunalne, lecz należy go zutylizować oddzielnie! Urządzenie należy zutylizować, przekazując do punktu zbiórki zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego na terenie UE i w innych krajach europejskich, w których działają odrębne systemy zbiórki zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych. Utylizacja urządzenia w prawidłowy sposób pomoże uniknąć ewentualnych zagrożeń dla środowiska naturalnego i zdrowia publicznego, które w przeciwnym wypadku mogłyby nastąpić na skutek nieprawidłowego przetwarzania zużytego sprzętu. Przetwarzanie materiałów przyczynia się do ochrony zasobów naturalnych.