FM 800 - Freesmachine Mafell - Gratis gebruiksaanwijzing en handleiding

GEBRUIKSAANWIJZING FM 800 Mafell

Freesmotor Vertaling van de originele gebruiksaanwijzing

Spannzange OZ8 ø / mm

Dat symbool vindt u overal waar instructies betreffende de veiligheid staan. Bij veronachtzaming kunnen zware verwondingen het gevolg zijn.

Dat symbool kenmerkt een eventueel schadelijke situatie. Wordt deze niet vermeden, kunnen het product of voorwerpen in de omgeving worden beschadigd.

Dit symbool kenmerkt gebruikerstips en andere nuttige informaties. 2 Gegevens met betrekking tot het product Model Art.-nr. FM 800 9M0010, 9M0030, 9M0031 FM 1000 9M0001, 9M0020, 9M0021, 9M0023 FM 1000 NC-ER 9M1401 FM 1000 NC-WS 9M1301

2.1 Gegevens met betrekking tot de fabrikant

Alle ter identificatie van de machine vereiste gegevens zijn op het aangebracht typeplaatje voorhanden.

CE-kenmerk ter documentatie van de overeenstemming met de principiële veiligheids- en gezondheidseisen volgens bijlage I van de machinerichtlijn

Alleen voor EU-landen Gooi freesmotoren niet in het huishoudelijk afval! Conform de Europese richtlijn 2002/96/EG over afgedankte elektrische en elektronische apparatuur en de omzetting in nationaal recht is het verplicht om versleten freesmotoren gescheiden in te zamelen en milieuvriendelijk te recycleren.

Lees voor de vermindering van een verwondingsrisico de gebruiksaanwijzing.-62-

Bedrijfsspanning / V

Stuurspanning voor het instellen van het vooropgestelde toerental /

- - 0 - 10 0 - 10 - Indicatie restlooptijd / V*

Gereedschapshouder met spantang diameter / mm

• Informatie voor de interface

De geluidsemissiemeting gebeurde conform DIN EN 62841-1 en is handig om het elektronische gereedschap te vergelijken met een ander gereedschap en om de belasting voorlopig in te schatten.

Gevaar In functie van hoe het elektronisch gereedschap gebruikt wordt, in het bijzonder het bewerkte werkstuk, kunnen de geluidsemissiewaarden tijdens het werkelijk gebruik van het elektronisch gereedschap afwijken van de vermelde waarden. Draag daarom altijd gehoorbescherming, ook als het elektronisch gereedschap onbelast draait!-63-

2.4.1 Gegevens met betrekking tot de geluidsemissie

De volgens EN ISO 3744 berekende geluidsemissiewaarden bedragen: Geluidsniveau L

= 3 dB (A) De geluidsmeting werd zonder gereedschap en bij nullast uitgevoerd.

-WS Gebruiksaanwijzing x x x x Enkelzijdige steeksleutel SW 17 x x - - Enkelzijdige steeksleutel SW 25

- De freesmotor is bestemd voor de vaste montage in geleidende portaalsystemen met spanhalsdiameter 43 mm. - De freesmotor met een snelspansysteem kan direct op een portaalsysteem geflenst worden met zes schroeven (schroefdraad M6) conform de gegevens van het portaalsysteem (afb. 5). - De freesmotor is niet geschikt voor continu industrieel gebruik. - De freesmotor wordt als onvolledige machine beschouwd. De freesmotor mag pas in bedrijf genomen worden als vastgesteld werd dat het portaalsysteem waarin de freesmotor moet worden geïntegreerd, beantwoordt aan de bepalingen van de huidige en geldende machinerichtlijn. Gelieve ook de overeenkomstige garantiebepalingen van de freesmotor en de eventueel aanvullende apparatuur in acht te nemen.

Gevaar Ondanks een reglementair gebruik en de naleving van de veiligheidsinstructies blijven op basis van het gebruiksdoeleinde bepaalde restrisico’s bestaan die gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid.-64- - Breuk van het roterende gereedschap - Breken en naar buiten slingeren van het gereedschap of van delen van het gereedschap. - Aanraken van spanningvoerende onderdelen bij geopende kast en niet-uitgetrokken netstekker - Vermindering van het gehoor bij langdurige werkzaamheden zonder gehoorbescherming - Emissie van alle (explosiegevaarlijke) stoffen bij langere continue werking zonder afzuiging Neem daartoe het veiligheidsblad van het te bewerken materiaal in acht. 3 Veiligheidsinstructies

Gevaar Houdt alstublieft steeds rekening met de volgende veiligheidsbepalingen en met de in het desbetreffende gebruikersland geldige veiligheidsinstructies! Algemene instructies: - Kinderen en jongeren mogen deze machine niet bedienen. Daarvan uitgesloten zijn jongeren onder toezicht van een deskundige in het kader van hun opleiding. - Werk nooit zonder de voor het overeenkomstige proces voorgeschreven veiligheidsvoorzieningen van het portaalsysteem waarin de freesmotor wordt gebruikt. Breng geen veranderingen aan het portaalsysteem en de freesmotor aan die de veiligheid kunnen beïnvloeden. - Beschadigde kabels of stekers moeten onmiddellijk worden vervangen. De vervanging mag enkel uitgevoerd worden door MAFELL of een geautoriseerde MAFELL-werkplaats om veiligheidsrisico's te vermijden. - Scherpe knikken aan de kabel voorkomen. Zorg er vooral bij het transport en de opslag van de freesmotor voor dat de kabel niet rond de freesmotor gewikkeld wordt. - Gebruik met water of geleidende vloeistoffen is verboden. - U mag de freesmotor niet gebruiken als handgestuurde freesmotor. - Houd de freesmotor uit de buurt van regen of nattigheid. Als water in de freesmotor dringt, bestaat een verhoogd risico van elektrische schok. Gereedschap mag niet worden gebruikt als: - het beschadigd en vervormd is; - het stomp is door de te grote motorbelasting; - het niet geschikt is voor het stationair toerental van de freesmotor. Instructies met betrekking tot het gebruik van persoonlijke veiligheidsuitrustingen: - Draag bij het werk altijd een gehoorbescherming. - Draag bij het werk altijd een stofmasker. - Draag bij alle werkzaamheden altijd een veiligheidsbril. Aanwijzingen met betrekking tot het bedrijf: - Kom met de handen niet in de gevarenzone van het gereedschap. - Controleer het werkstuk op vreemde voorwerpen. - Bewaak het toerental. Als een ongecontroleerde toerentalstijging of -sprong optreedt, moet de spanningsvoorziening onmiddellijk uitgeschakeld worden. Opmerkingen met betrekking tot onderhoud en reparatie: - Een regelmatige reiniging van de freesmotor is een belangrijke veiligheidsfactor - Er mogen enkel originele MAFELL-reservedelen en toebehoren worden gebruikt. Anders bestaat er geen garantieaanspraak en geen aansprakelijkheid door de fabrikant.-65- 4 Voorbereiden / Instellen

Let er vóór ingebruikneming op dat de netspanning overeenstemt met de op het typeplaatje van de freesmotor vermelde bedrijfsspanning.

4.2 Keuze van het gereedschap

Gebruik uitsluitend de in het hoofdstuk Speciale toebehoren vermelde spantangen/reductiestukken. De gereedschapskeuze gebeurt in functie van de te bewerken materialen, bij geschikte voortstuwaandrijvingen. Houd bij een maximale gereedschapsdiameter en een voorziene bewerkingsdiepte rekening met de capaciteit van de freesmotor.

Gevaar Neem bij alle onderhoudswerkzaamheden de netstekker uit het stopcontact.

Draag veiligheidshandschoenen bij het wisselen van gereedschap. Het gebruikte gereedschap kan bij langere werkprocessen sterk opwarmen en/of snijkanten van het gereedschap zijn scherp.

4.3.1 Gereedschapspanning met spantang

De spindel 1 (afb. 1) van de frees- en slijpmotor is uitgerust met een precisiespantang 2 (afb. 1) voor de opname van de gereedschappen. De spindelvergrendeling wordt door de grendelknop 4 geactiveerd en vergemakkelijkt het aanspannen en loszetten van de wartelmoer 3 (afb. 1). Ga voor de gereedschapwissel op de volgende manier te werk: - Voor het loszetten van het gereedschap wordt de spindel 1 (afb. 1) vergrendeld door de grendelknop 4 (afb.

- Met een enkelzijdige steeksleutel SW 17 c.q. spansleutel ER 16 M wordt wartelmoer 3 losgezet. - Trek het gereedschap naar voren weg. - Schuif het nieuwe gereedschap tot aan de aanslag in de gereedschapsopname. - Controleer de vaste montage van het gereedschap. - Bij het aanspannen van het gereedschap wordt de spindel 1 (afb. 1) vergrendeld. - Met een enkelzijdige steeksleutel SW 17 c.q. spansleutel ER 16 M wordt wartelmoer 3 aangespannen.

4.3.2 Werktuig-snelspanning

Schakel de freesmotor enkel in als de hendel 6 (afb. 3) niet in de gereedschap-wisselstand staat. Bedien de hendel 6 (afb. 3) pas als de freesmotor stilstaat. De spindel 7 (afb. 3) van de gereedschap-snelspanning is uitgerust met een precisieopname voor een gereedschapschacht met een diameter van 8 mm. Ga voor de gereedschapwissel op de volgende manier te werk:-66- - Om het gereedschap los te zetten, beweegt u de hendel 6 (afb. 3) tot de aanslag naar voren. - Trek het gereedschap naar voren weg. - Schuif het nieuwe gereedschap tot aan de aanslag in de gereedschapsopname. - Controleer de positionering van het gereedschap. - Om het gereedschap aan te spannen, beweegt u de beugel terug in de uitgangspositie.

Gevaar Draai de wartelmoer 3 (afb. 1) ter bescherming van de draad op de spindel 1 (afb.

1) licht open, maar niet vast als er geen gereedschap is geplaatst. De spantang 2

(afb. 1) zou te sterk ingedrukt en daarbij beschadigd kunnen worden.

4.4.1 Informatie over het gebruik van de spantangen:

- Gebruik bij OZ8-spantangen (DIN 6388 / ISO 10897) en ER16-spantangen (DIN 6499 / DIN ISO 15488) altijd de correcte freesgrootte. - Klik de spantang altijd eerst vast in de wartelmoer en breng dat de frees aan. - Zet de spantang bij blokkering door een zachte klop achteraan met kanthout of een rubberhamer los (geen metalen gereedschap!). - Smeer de spantangen bij het begin en na langdurig gebruik aangezien ze anders kunnen vastzitten. - Een aanzienlijk betere loopnauwkeurigheid kan ook bereikt worden door gebruik van een vast smeermiddel (bv. Molykote P-40) of door licht invetten van de spantangen.

4.4.2 Aanbevolen aandraaimomenten (volledige systeem in acht nemen)

Aandraaimoment voor wartelmoer/spantang = 10 -11 Nm Aandraaimoment voor spanhals 43 mm = 7 Nm De eurohalsopname „V“ mag de maat „h“ niet overschrijden (afb. 8). De maat „h“ bedraagt 20 mm. Zet de freesmotor indien mogelijk over de volledige diameter vast in de eurohalsopname „V1“ (afb. 8). Draai de stelschroef „W“ vast met max. 7 Nm (afb. 9). Vermijd zoveel mogelijk aanspannen op één punt (bv. door een draadstift) van de eurohalsopname „V2“ (afb. 10).

4.4.3 Maximumtoerental bij gebruik van een spantangadapter

Het aanbevolen maximale toerental voor het gebruik van de spantangadapter OZ8 en ER bedraagt 16000 min

Deze handleiding moet ter beschikking staan van alle personen die belast zijn met de bediening van de freesmotor en er moet in het bijzonder gewezen worden op het hoofdstuk „Veiligheidsinstructies“. Deze handleiding heeft enkel betrekking op de freesmotor en niet op de inbouwsituatie. Gelieve ook eventuele andere handleidingen in acht te nemen.-67-

Schuif de vermogensschakelaar 5 (afb. 1) naar voren tot hij vastklikt. Als de freesmotor op de netspanning is aangesloten, brandt het instelwiel X (afb. 2) blauw (BU) en versnelt de freesmotor na 0,2 s met een zachte start tot het eerder ingestelde toerental. De duur van de zachte start hangt af van het ingestelde toerental en bedraagt ca. 1,2 s bij een maximaal toerental.

Druk op het achterste uiteinde van de vermogensschakelaar 5 (afb.1). De schakelaar springt hoorbaar in de stand UIT. De verlichting van het instelwiel X (afb. 2) gaat uit en de motor loopt tot stilstand uit.

Met de uitvoering Y (afb. 2) kan u het toerental via de interface regelen en de restlooptijd bij overbelasting geautomatiseerd bewaken. Ter bescherming van de gebruiker en de aangesloten systemen is de interface galvanisch gescheiden van de spanningsvoorziening van de aandrijflijn (veiligheidsuitschakeling). Alle signaal- en bedrijfsspanningen hebben betrekking op de referentiewaarde „GND“. Zodra de voorzieningspin „U

“ van de interface conform de specificatie van spanning wordt voorzien, gaat de freesmotor over tot de "Portaalmodus". De onderste toestandstabel 9 geeft alle mogelijke constellaties voor de aansturing weer. Ingang Uitgang HS / -

/ V Bedrijfsmodus n / min

UIT NVT NVT NVT NVT NVT Buiten bedrijf 0

NVT NVT NVT NVT Buiten bedrijf

< 6 1 NVT NVT Handmatig bedrijf 4000

NVT NVT Handmatig bedrijf

8 - 56 NVT 0 0 - 1 Portaalbedrijf 4000

8 - 56 NVT 10 0 - 1 Portaalbedrijf 25000

Tabel 9: Mogelijke constellaties voor de aansturing-68- Legende: Eenheid Betekenis HS = vermogensschakelaar

= positie instelwiel

= indicatie restlooptijd in de overbelastingsmodus (interface) GND = referentiepotentiaal voor spanningen van de interface n = toerental van de werkspindel NVT = niet van toepassing c.q. niet relevant

Als de interface niet gebruikt wordt, beschermt u hem met de meegeleverde afdekking Z (afb. 4) tegen verontreiniging.

5.2.1 Bezetting portaalstekker

Alle pennen van de portaalstekker zijn tegen poolverwisseling beveiligd. Bij spanningen boven 30 V moet continu bedrijf met verwisselde polen vermeden worden aangezien de interface anders kan uitvallen. Pen-nr. Parameter Strengkleur Best.-nr.

5.3 Vooropgesteld toerental

Met het instelwiel X (afb. 2) kunt u het toerental traploos instellen. De concrete toerentalwaarden van aparte trappen vindt u in de tabel op pagina 5 of op de sticker op de behuizing. Tot de motorkarakteristiek wordt bereikt, regelt de ingebouwde elektronica bij tot het ingestelde toerental.-69-

5.3.1 Toerentalstand in NC-uitvoering

In de "portaalmodus" wordt de stand van het stelwiel X (afb. 2) voor het bepalen van het toerental genegeerd. Het toerental kan uitsluitend door spanning aan de pin „U

“ veranderd worden. Als u het toerental met het stelwiel X (afb. 2) wilt instellen, moet eerst de portaalmodus gedeactiveerd worden door de spanningsvoorziening aan de pin „U

“ uit te schakelen of door de stuurkabel uit te trekken. De samenhang tussen het toerental en de stuurspanning is weergegeven in de formules (1) en (2).

Gevaar Als u na de inwerkingtreding van de overbelastingsbeveiliging werkzaamheden aan de werkspindel wilt uitvoeren, moet de netstekker eerst verplicht uitgetrokken worden. Ter bescherming van de freesmotor worden de bedrijfsparameters stroom, toerental en temperatuur dynamisch bewaakt en de freesmotor indien nodig uitgeschakeld. Kort vooraleer de overbelastingsbeveiliging in werking treedt, gaat de verlichting van het stelwiel X (afb. 2) permanent rood branden (RD). Voor de herinbedrijfstelling van de freesmotor moet de vermogensschakelaar 5 (afb. 1) uit- en ingeschakeld worden. De freesmotor staat aan en de verlichting van het stelwiel X (afb. 2) brandt nu blauw (BU).

5.4.1 Optische indicatie van de restlooptijd

Een inwerkingtreding van de overbelastingsbeveiliging tijdens het bedrijf leidt tot een breuk van het freesgereedschap, beschadiging van het werkstuk of zelfs van het portaalsysteem. Dat kan u vermijden door te letten op de optische uitgavesignalen van het stelwiel X (afb. 2). Zolang de freesmotor qua vermogen niet overbelast wordt, brandt het stelwiel permanent blauw (BU). Bij overbelasting van de freesmotor wordt de berekende restlooptijd weergegeven door een rood knipperende verlichting (RD). Op pagina 6 (afb. 7) ziet u het tijdsverloop van de impulsen in overbelastingsmodus. De samenhang tussen het knipperen en de overeenkomstige restlooptijd vindt u in de onderstaande tabel 10 op pagina 70. Als de restlooptijd voor uw toepassing niet voldoende is, verkleint u de belasting c.q. de aanvoer om opnieuw naar het continue bedrijf te kunnen overschakelen.

5.4.2 Indicatie van de restlooptijd in de NC-uitvoering

Als de freesmotor in portaalmodus staat, kan de restlooptijd voor de optische indicatie ook via de interface opgevraagd worden. De onderstaande tabel toont de samenhang tussen de restlooptijd en de bijbehorende uitgangsgrootheden.-70- Bedrijfsmodus Restlooptijd / s Indicatie restlooptijd U

/ V Instelwiel - verlichting Continu bedrijf Onbeperkt 0 Blauw (BU), permanent Overbelastingsmodus (Motor draait) < 160 1,5 1 x rood impuls (RD) < 80 2,5 < 40

Tabel 10: Samenhang tussen restlooptijd en de bijbehorende uitgangsgrootheden 6 Onderhoud en reparatie

Gevaar Neem bij alle onderhoudswerkzaamheden de netstekker uit het stopcontact. MAFELL-machines werden onderhoudsvriendelijk geconstrueerd. Vervang de koolborstels na ten laatste 125 – 150 bedrijfsuren. De reserveonderdelen vindt u in hoofdstuk 9. De toegepaste kogellagers werden op levenstijd gesmeerd. Na een langere bedrijfstijd adviseren wij, de machine aan een geautoriseerde klantenservice van MAFELL ter inspectie te geven. Laat uw apparaat enkel repareren door gekwalificeerd vakpersoneel en met originele wisselstukken. Op die manier wordt de veiligheid van het apparaat gegarandeerd.

Wordt de freesmotor langere tijd niet gebruikt, moet hij zorgvuldig worden gereinigd. Besproei blankmetalen delen met een roestwerend middel. Sluit de portaalstekker met de meegeleverde afdekking Z (afb. 4).-71- 7 Verhelpen van storingen Gevaar De opsporing van de oorzaken van voorhanden storingen en het verhelpen hiervan vereist steeds vermeerde oplettendheid en voorzichtigheid. Van tevoren netsteker trekken! Hieronder worden de meest voorkomende storingen en hun oorzaken vermeld. Bij verdere storingen richt u zich best tot uw handelaar of direct tot de MAFELL-klantenservice. Storing Oorzaak Remedie De freesmotor kan niet ingeschakeld worden Het instelwiel brandt niet Er is geen netspanning voorhanden Spanningsvoeding controleren De netzekering is defect Netzekering vervangen De freesmotor kan niet ingeschakeld worden Het instelwiel brandt blauw (BU) De koolborstels zijn versleten Freesmotor naar de MAFELL- klantenservice brengen De freesmotor blijft tijdens het bedrijf stilstaan Het instelwiel brandt niet Stroomuitval Netzijdige voorzekeringen controleren De freesmotor blijft tijdens het bedrijf stilstaan Het instelwiel brandt rood (RD) De overbelastingsbeveiliging is in werking getreden Vermogensschakelaar uitschakelen Voor de ingebruikneming de werkspindel vrij maken Vermogensschakelaar inschakelen en het bedrijf verderzetten met verminderde belasting/aanvoer Het toerental kan niet met het instelwiel versteld worden De freesmotor staat in de portaalmodus Spanningsvoorziening van de interface uitzetten Externe aansluiting van de interface uittrekken Het toerental kan niet via de interface geregeld worden Spanningsvoorziening van de interface ontbreekt/is ontoereikend Spanningsvoorziening van de interface conform de specificatie inschakelen De verbinding met deportaalstekker is onvoldoende Verbinding controleren De stuurkabel is defect Stuurkabel vervangen De bezetting van de interface is foutief met het portaalsysteem verbonden De stuurkabel conform hoofdstuk „Bezetting portaalstekker“ aansluiten-72- 8 Extra toebehoren

Wartelmoer OZ8 Best.-nr. 093818

Wartelmoer ER 16 M Best.-nr. 093758

Reductiebus diameter 3 mm Best.-nr. 207944 - Reductiehuls diameter 1/8“ (3,175 mm) Best.-nr. 207945 - Reductiehuls diameter 1/4“ (6,35 mm) Best.-nr. 207947

Reductiebus diameter 4 mm Best.-nr. 207949 - Reductiebus diameter 6 mm Best.-nr. 207946 - Spantangadapter OZ8 incl. wartelmoer OZ8 Best.-nr. 208962