TSW 1200 - Subwoofer BLAUPUNKT - Gratis gebruiksaanwijzing en handleiding

GEBRUIKSAANWIJZING TSW 1200 BLAUPUNKT

DANKE, DASS SIE SICH FÜR BLAUPUNKT ENTSCHIEDEN HABEN! Gefeliciteerd! U bent vanaf nu de eigenaar van een uitzonderlijke luidspreker van de audiofielen van Blaupunkt. Onze ingenieurs hebben behoorlijk wat tijd besteed aan het verfijnen van onze subwoofers om u prachtig geluid te kunnen bieden tegen een betaalbare prijs. Nu hebben we echter het luidsprekerontwerp verder ontwikkeld met een nieuw materiaal voor de TPC-conus en de agressieve TPB-korven. Wij bieden u niet alleen een geweldig product, maar ook een ondersteunende handleiding. Deze handleiding kan, vanwege zijn korte maar informatieve uitleg over het ontwerpen van luidsprekers en boxen, en de verwijzingen naar andere publicaties en computermaterialen die tegenwoordig beschikbaar zijn, als instructie worden gebruikt. Wij vinden het ook erg belangrijk dat de eindgebruiker de juiste installatietechnieken gebruikt voor de best mogelijke prestaties van zijn nieuwe luidsprekers. Maar het ALLERBELANGRIJKSTE zijn voor ons de veiligheidsinstructies en het installatieproces. Onze Blaupunktverkooppunten beschikken over het gereedschap en de ervaring voor een optimale en veilige installatie, daarom adviseren wij altijd om de uiteindelijke bevestiging in de auto door hen te laten uitvoeren. Maar mocht u besluiten deze producten zelf te willen installeren, neem dan de tijd om de volledige handleiding te lezen en houd u aan alle voorzorgsmaatregelen.

HAUPTFUNKTIONEN Het is herhaaldelijk bewezen dat opmerkelijk goede audioprestaties kunnen worden gerealiseerd met redelijk geprijsde onderdelen. Onze subwoofers zijn ontworpen voor een HOGE BELASTBAARHEID, HOGE GELUIDSDRUKNIVEAUS en FLEXIBELE INSTALLATIEMOGELIJKHEDEN. Onze nieuwe subwoofers hebben een TPC-conus gemaakt van materiaal dat en lichtere massa biedt vergeleken met de oude papieren conussen, maar zonder de buigbare eigenschappen die papier horen. Dit geeft een veel 'strakkere' basresponsie, zonder de vervormingen die vaak op een hoog luisterniveau ontstaan. Onderstaand volgt een goed overzicht waarin oude conussen worden vergeleken met nieuwe technologieën. Daarnaast presenteren we ook de ongelooflijke TPB korftechnologie. TRANSPARENTE POLYCARBONATLAUTSPRECHERKÖRBE • AKUSTISCH TRÄGE: Im Gegensatz zu Metallkörben erzeugen die transparenten Polycarbonat-Körbe keine zusätzlichen Geräusche über mit der Membran mitschwingende Vibrationen. Sie benötigen darüber hinaus keine schalldämpfende Beschichtung, um die für Metallkörbe typischen Vibrationen zu verringern. • WASSERFEST: Der Polycarbonat-Korb umgibt auch die Magnetstruktur, so dass die Lautsprecher automatisch wasserfest sind, wodurch diese im Freien und zu Wasser eingesetzt werden können. • LEICHT EINZUBAUEN: Die transparenten PolycarbonatLautsprecherkörbe sind leicht einzubauen; das Bohren zusätzlicher Befestigungslöcher ist kein Problem. Geringe Kurven oder Unebenheiten am Einbauort können durch den flexiblen Kunststoffrand für eine gute luftdichte Anbringung vorne oder hinten ausgeglichen werden. • DURCHSICHTIG: Die transparenten Polycarbonat-Lautsprecherkörbe ermöglichen einen einmaligen Einblick in das Innenleben der Lautsprecher. Mit etwas Beleuchtung von hinten wird der Lautsprecher somit zu einem richtigen Blickfang.

TRANSPARENTE POLYMER-MEMBRAN • GERINGES GEWICHT: Die transparenten polymerinjizierten Kunststoffmembranen haben geringes Gewicht und sind mechanisch sehr träge, wodurch mit den Lautsprechern eine lautere Wiedergabe mit geringerem Stromverbrauch als bei herkömmlichen Papier- oder PolycarbonatMembranen möglich ist. • AKUSTISCH TRÄGE: Die transparenten Polymermembranen bringen die Luft so linear wie möglich herein. Dadurch entsteht der Sound vorne, ohne die Originalaufnahme zusätzlich zu „färben“. • UMGEBUNGSUNABHÄNGIG: Form und Dicke der transparenten Polymermembranen werden bei der Herstellung strengstens kontrolliert. Dadurch ist beste Klangtreue von Lautsprecher zu Lautsprecher garantiert, und diese bleibt über viele Jahre hinweg erhalten. • DURCHSICHTIG: Die transparenten Polymermembranen ermöglichen den Einblick in die Lautsprecher. Durch eine einfache Beleuchtung von hinten sind die optischen Effekte der im Rhythmus mit der Musik bewegten transparenten Polymermembranen ein faszinierender Anblick.

Behalve de nieuwe TPC-conussen, hebben we ook een uitbreiding van ons verlengde pool-programma gerealiseerd. Het poolonderdeel van de subwoofer is met slechts een paar millimeter verlengd, maar de resultaten zijn aanzienlijk. De niet-lineaire velden rondom de opening van de geluidswinding zijn grotendeels gereduceerd, waardoor de hittespreiding is verbeterd (hogere belastbaarheid) en de controle over conusbewegingen is verbeterd (meer vermogen maar met een 'schonere' responsie).

INSTALLATIEGEREEDSCHAP Bij het vervangen van fabrieksluidsprekers is eenvoudig handgereedschap voor de installatie meestal voldoende. Als u geen gebruik maakt van de standaardplaats voor montage of als u een andere geschikte montageplaats wilt gebruiken, dan heeft u elektrisch boor- en zaaggereedschap nodig dat geschikt is voor plastic en metaal. Onderstaand vindt u een opsomming van het benodigde startgereedschap: ■ Meetlint en meetlat ■ Markeerpen en drevel ■ Kruiskopschroevendraaiers en gewone schroevendraaiers (klein en middelgroot) ■ Nylon draadbinders ■ Standaard (kabel)tangetjes ■ Licht gereedschap voor het verwijderen van deurbekleding ■ Blikschaar of snijgereedschap voor het snijden van dun en halfdik metaal ■ Draadknippers, draadstrippers, elektriciteitstape, hoekbevestigingen en de juiste contactklemmen ■ Boormachine met boortjes in de juiste maten (1/8", 3/16"en 1/4"om mee te beginnen) ■ Decoupeerzaag

HINWEISE ZUM EINBAU Wir empfehlen dringend, die Blaupunkt-Subwoofer von Experten einbauen zu lassen. Wenn Sie den Einbau selbst vornehmen, beachten Sie bitte folgende wichtige Informationen: ■ Ehe Sie Abdeckungen oder Metall zerschneiden, stellen Sie sicher, dass nach dem Einbau ausreichend Platz für alle beweglichen Teile, Werkskabel, Drähte und Schläuche bleibt. ■ Lassen Sie bei der Verkabelung ausreichend Spielraum, so dass man für einen eventuellen späteren Service nicht an den Kabeln ziehen oder diese dehnen muss. ■ Binden Sie alle lockeren Drähte mit Nylondrahtfaden zusammen, damit diese nicht in bewegliche Teile geraten oder aufgrund von Reibung im Lauf der Zeit einen Kurzschluss verursachen können. ■ Bringen Sie Lautsprecher niemals im Radkasten des Fahrzeugs oder in Bereichen an, wo diese Feuchtigkeit oder Straßenschmutz ausgesetzt sind. ■ Achten Sie auf die Polarität der Lautsprecher. Die positive Seite ist durch das (+) Symbol oder einen roten Punkt gekennzeichnet. Bei geringer Frequenz eliminieren sich nicht synchrone Woofer gegenseitig akustisch, wodurch nur geringe Bässe zu hören sind. ■ Obwohl die für Blaupunkt-Lautsprecher verwendeten Teile die meisten Produktions-Qualitätsstandards übertreffen, können sich die Lautsprecherrahmen bei unsachgemäßem Einbau oder unebenen Flächen dennoch verbiegen. ■ Dies ist bei stark gepolsterten oder mit Teppich verkleideten Flächen oder bei ungleichmäßig angezogenen oder zu stark angezogenen Schrauben möglich. Dies beschädigt die Schwingspulenmontage, da diese dann nicht mehr zentriert ist. ■ Wenn Sie mehr als einen Lautsprecher pro Verstärkerkanal anschließen, darf die gesamte Impedanz nicht unter den empfohlenen Mindestwert für die Lautsprecher-belastung des Verstärkers fallen (die meisten Verstärker überhitzen sich mit der Zeit und schalten sich bei einer Belastung von weniger als 2 Ohm eventuell aus). ■ Die Kabelstärke der Lautsprecher sollte ausreichend sein, um die gesamte Leistung des Verstärkers übertragen zu können (1,29 mm oder mehr reicht bei 90% aller Audiosysteme bei Verstärkern mit <100 Watt und einer Kabellänge von weniger als 60 cm). ■ Die Lautsprecherkabel sollten elektrisch und physisch vom Fahrzeug isoliert sein und abseits von allen Werksverkabelungen mit Hochstrom oder Geräuschen geführt werden (z.B. ABS-Bremssysteme und Motorcomputersignale).

ABSCHLIESSENDER SYSTEMTEST & PROBLEMBEHEBUNG Nach dem Einbau des Systems schalten Sie den Hauptschalter für das Audiosystem ein und steigern Sie die Lautstärke LANGSAM. Verwenden Sie dafür Musik mit einer breiten Palette an Frequenzen. Sollten Probleme auftreten, leiten Sie unverzüglich Maßnahmen zu deren Behebung ein, um eine Beschädigung der Lautsprecher, des Verstärkers oder des Fahrzeugs zu verhindern.

GEEN of ZEER WEINIG GELUID VERSTERKER AAN/UIT-KNOP KNIPPERT of ER IS VEEL STORING Controleer of de versterkers aan staan en werken in middenpositie. Controleer met een kleine testversterker of er sprake is van RCA-signalen. Controleer of de elektriciteits-, aarde- en RCA-bekabeling naar alle kanalen klopt. Controleer of het voltage naar de versterkers juist is (in de meeste auto's 12 tot 14 volt). Sluit een andere externe luidspreker aan op de versterker om te kijken of daar wel geluid uit komt. Vervang de versterker. Controleer of het voltage naar de versterkers juist is (in de meeste auto's 12 tot 14 volt). Controleer of de impedantie van de luidsprekers 2 ohm of meer per kanaal is. Controleer of er geen sprake is van een afgeklemde draad of een draad die ergens op de bodem van het voertuig kortsluiting maakt. Verlaag de input naar de versterker - het kan zijn dat u de inputfase overbelast. De versterker moet voldoende ventilatie hebben - het kan zijn dat hij te warm wordt.

RICHTLINIEN FÜR DAS SYSTEMDESIGN PLANNING VAN HET SYSTEEM De elementen die de grootste impact hebben op om het even welk audiosysteem (thuis of in de auto), zijn de toonkwaliteit van de luidsprekers, de respectievelijke plaatsing van de luidsprekers, en het algemeen rendement (volume) van de luidsprekers. Een versterker van 4x20 watt met vier dual cone-luidsprekers zal nooit indrukwekkende prestaties leveren. De eerste belangrijke verbetering is de toevoeging van sterke laagfrequentie-prestaties, die het audiosysteem een sensatie van 'kracht' geven. Veel nieuwere auto's hebben acceptabele coaxiale luidsprekers die op een acceptabele manier geplaatst zijn. Door een subwoofer-luidspreker en -versterker toe te voegen wordt het systeem, al heeft het een middelmatig prestatieniveau, verbazingwekkend goed in het oor liggend voor luisteraars. Installeer voor een hoger prestatieniveau goede componentluidsprekers voor de midden en hoge tonen ('satellietluidsprekers') en een losse subwoofer voor de lage tonen. UITVOERING VAN HET SYSTEEM De configuratie van luidsprekers is een probleem dat vaak terugkomt bij de installatie van audiosystemen in auto's. We willen een geluidsveld vóór ons creëren (zoals bij een live concert) en niet gedeeltelijk vóór en gedeeltelijk achter ons. Dit vergt goede middentoon- en tweeter-luidsprekers vooraan, die gewoonlijk in de deuren worden gemonteerd met het oog op een goede links/rechts-balans en met high-pass crossovers afgesteld op meer dan 80-1000 Hz. De beste stereoweergave wordt verkregen als de voorste luidsprekers zo ver mogelijk naar voren worden geplaatst, om een vrijwel gelijke afstand van de luisprekers tot de luisterpositie te bewerkstelligen. Voor diepe bastonen is een subwoofer nodig, maar deze bevindt zich vrijwel altijd in de kofferruimte of achterin de auto. Als de subwoofer crossover een te hoge frequentie heeft, kunnen mannenstemmen 'gorgelend' uit de subwoofer komen en wordt de klankruimte naar het achtergedeelte van de auto getrokken. Dit klinkt heel onnatuurlijk en is derhalve onwenselijk. SYSTEMEN MET MEERDERE KANALEN Het is een gebruikelijk om uw systeem op te waarderen met versterkers van rond de 4x50 watt op de satellietkanalen met componentluidsprekers; dit geeft akoestisch veel resultaat. De verbeteringen in akoestische links/rechts-balans en stereoweergave worden al snel duidelijk. Door een speciale subwoofer-versterker toe te Tuner voegen wordt het systeem vaak als opvallend 'krachtiger' ervaren. Teneinde een dergelijk systeem met meerdere kanalen te realiseren, moet Passive X-over Sat versterker (4x100 W) een netwerk worden geïnstalleerd dat de lage frequenties weghoudt van de luidsprekers voor de middentonen. Een dergelijk 'crossover'- netwerk stuurt de hogere en lagere frequenties naar hun respectievelijke drivers. Een dergelijke crossover kan 'passief' zijn, met eenvoudige windingen en vermogens die de werkzame frequenties die door de respectievelijke luidsprekers worden waargenomen beperkt. Een crossover kan ook 'actief' zijn; er moet dan een elektronische box vóór een speciale versterker worden bevestigd, die het signaal via kleine signaal RCA-kabels verwerkt voordat het wordt versterkt. Over het algemeen worden actieve crossovers het meeste gebruikt voor de overgangsgebieden van de lage en middelhoge tonen, omdat zij de lage frequenties het beste filteren en kleiner zijn dan de passieve crossover. Passieve crossovers worden het Sub versterker (2x100 W) Subwoofers meeste gebruikt in situaties waarin ze een goede filtering in het overgangsgebied van de middelhoge en hoge tonen bieden met sattelietmiddengebieden en hun tweeters. Voor passieve crossovers op deze hogere frequenties zijn alleen kleine windingen en vermogens nodig; ze zijn daardoor gemakkelijk te installeren en leveren goede prestaties. VERMOGEN VAN DE VERSTERKER De keuze van de versterker en het vermogen is belangrijk maar niet zo belangrijk als de luidsprekerkeuze en de plaatsing van de luidsprekers. Een evenwicht vinden tussen het (continu) rms-vermogen van de versterker en dat van de luidspreker is belangrijk maar opgemerkt moet worden dat het leveren van te weinig vermogen aan een systeem dikwijls meer schade toebrengt aan de tweeters dan wanneer er iets meer dan het vereiste vermogen wordt geleverd. Indien de luidsprekers een nominaal vermogen van 50 watt rms hebben, kunt u er vaak zonder problemen versterkers van 60-80 watt rms op aansluiten. ALS dit de versterker niet aanzet tot clipping (diepe vervorming). IMPEDANTIE is de elektrische weerstand die wisselstroom ondervindt. Deze bedraagt voor de meeste autoluidsprekers 4 ohm. De belastingimpedantie mag niet onder de door de fabrikant aanbevolen minimale impedantie van de versterker (veelal 2 ohm per kanaal) komen, want dan kan de versterker oververhit raken en soms afslaan. GELUIDSKWALITEIT VERSUS VOLUME Alle goed ontworpen geluidssystemen kunnen een goede geluidskwaliteit leveren en toch luid weergeven. Boven ongeveer 120 dB (decibels) wordt het geluid niet als veel luider waargenomen, omdat het menselijke oor zich niet lineair gedraagt. Een systeem met vier luidsprekers waarbij het rendement van elke luidspreker 90 dB (1 watt/1 meter) bedraagt, zal vaak om en nabij de 100-115 dB halen wanneer het wordt gevoed door 100 watt per luidsprekerkanaal. (Hoewel hierover veel uiteenlopende meningen bestaan, is dit geluidsniveau voor de meeste mensen meer dan hoog genoeg; als het oor uren achtereen aan dit niveau wordt blootgesteld kan dat gemakkelijk tot gehoorverlies leiden.)

TYPEN SUBWOOFERBOXEN In de wereld van de auto-audio zijn er vijf soorten subwooferboxen die veel worden gebruikt: Infinite Baffle, Afgesloten box, Geventileerde box, Enkelvoudig geventileerde bandpass en Tweevoudig geventileerde bandpass. Geen enkel ontwerp is superieur; ze hebben allemaal hun eigen compromissen in prestaties, belastbaarheid en complexiteit van ontwerp/bouw. U zult een keuze moeten maken op basis van uw eigen luistergewoonten en eisen. Omdat uw Blaupunkt subwoofer 'multi-box'-ontwerpkenmerken heeft, presteert hij uitzonderlijk goed in ALLE installaties. Hij is vanwege zijn bescheiden Qts-waarden echter geoptimaliseerd voor afgesloten, geventileerde en enkelvoudig geventileerde bandpass-configuraties. Onderstaand volgt een overzicht van deze vijf populaire boxen. Maar bovenal noemen we hun respectievelijke voor- en nadelen, zodat u een gefundeerde keuze kunt maken voor de box die voor u het beste is. INFINITE BAFFLE (ofwel 'Free-air') is gewoon een woofer die in de hoedenplank van de auto wordt gemonteerd en die de kofferbak als box gebruikt. Voordelen: eenvoudige installatie en voldoende prestaties. Nadelen: matige geluidsdrukniveaus en lage belastbaarheid.

AFGESLOTEN BOX biedt een van de beste compromissen tussen prestaties en belastbaarheid. Voordelen: eenvoudige boxconstructie, hoge belastbaarheid, uitstekende overgangsresponsie en vloeiende lage frequentie roll-off. Nadelen: gemiddelde tot grote boxafmetingen, matige geluidsdrukniveaus.

VENTED BOX (ofwel 'Ported box' of 'Bas reflex' is een afgesloten box met daarin een specifiek afgestelde buis. Vergeleken met de afgesloten box heeft deze meer lage frequentieresponsie. Voordelen: lage afsluiterfrequentie, weinig geluidsvervorming in de functionerende pass-band, uitstekend rendement, goede overgangsresponsie, redelijke belastbaarheid (in de pass-band) en kleine boxafmetingen. Nadelen: complex ontwerp en beperkte belastbaarheid op zeer lage frequenties bij hard rijden (onder de poort tuning frequentie).

ENKELVOUDIG GEVENTILEERDE BAND-PASS (ofwel 4e generatie band-pass) is een van de beste ontwerpen voor de auto. Het is wat betreft prestaties en betrouwbaarheid in wezen een compromis tussen een afgesloten box en een geventileerde box. Voordelen: kleine boxinhoud, betere lage frequentieprestaties, kan gebruikt worden met zeer krachtige versterkers. Nadelen: iets minder rendement vergeleken met een geventileerde box en ontwerp en constructie zijn complexer.

TWEEVOUDIG GEVENTILEERDE BAND-PASS (ofwel 6e generatie band-pass) wordt in auto's helaas vaak gebruikt als een 'akoestische misthoorn'; veel hoge SPL, maar marginale tonale kwaliteit als de box niet heel precies geconstrueerd is. Voordelen: enorme SPL's uit ZEER kleine boxen. Nadelen: ZEER complexe constructie en gevoelig voor te ver uitslaan van conus bij frequenties buiten het besturingsbereik, als er geen elektrisch filter van zeer goede kwaliteit wordt gebruikt.

ACTIEVE EN PASSIEVE ELEKTRISCHE CONFIGURATIES Op een bepaald moment moet de subwoofer-luidspreker worden verbonden met een audio-versterker, of dit nu een speciale basversterker is of de versterker die in de radio is ingebouwd. Uiteraard geeft de speciale externe versterker de beste prestaties, omdat deze normaal gesproken meer vermogen heeft (bijvoorbeeld 100 watt amp versus 20 watt van de radio). Om teleurstellende prestaties te voorkomen adviseren we krachtige versterkers, zo mogelijk met een rms-vermogen boven de 50 watt. Dit is GEEN minimumwaarde; het is gewoon een punt van waar af je de substantiële verbeteringen in geluidskwaliteit van een goed subwoofer/versterker-systeem echt begint te voelen. Nu we tot de conclusie zijn gekomen dat een externe speciale subwoofer-versterker een vereiste is voor optimale prestaties, moeten we het signaal zodanig verwerken dat de audiosignalen beperkt blijven tot de lage frequenties. Dit gebeurt via een crossover, die 'actief' of 'passief' kan zijn. Zoals eerder in deze handleiding al is aangegeven heeft het actieve systeem de voorkeur, vanwege zijn geringe afmetingen en betere frequentiecontouren. Maar het moet wel vóór de versterker worden geplaatst en de signalen via de RCA-kabels verwerken. Bij de meeste installaties vormt dit geen probleem. Het passieve systeem is meer een proces van 'brute kracht' waarvoor grote inductoren en capacitatoren nodig zijn, maar dit is vaak een 'goedkope en onzuivere' manier om snel basresponsie in de auto te krijgen zonder de geluidsproblemen die soms in verband worden gebracht met actieve crossovers. Het heeft meer voordelen als u het wilt gebruiken in combinatie met een stereo high-pass/brug-subwoofer modus, meestal met een versterker met twee kanalen. Dergelijke configuraties worden in de handleidingen van de meeste versterkers getoond. Onderstaand volgt een simpele uitleg over het aansluiten van een dergelijke passieve installatie.

Crossover frequentie (Hz)

Inductor waarde (L) (mH)

Capacitator waarde (C) (uF)

BASISREKENWERK VOOR CONSTRUCTIE VAN DE BOXEN BEREKENINGEN OPPERVLAKTE EN INHOUD Hoewel boxen tegenwoordig vaak kant-en-klaar kunnen worden aangeschaft, is het ook leuk, akoestisch bevredigend en voor veel auto's zelfs nodig, om je eigen boxen te bouwen. Om dergelijke boxen te kunnen bouwen MOET er sprake zijn van een basisbegrip van een aantal rekenkundige principes, anders zult u enorm veel tijd en geld verspillen aan fouten in het ontwerp en de montage van de boxen. De afmetingen van oppervlakten en openingen worden in inches berekend (in). Dergelijke berekeningen zijn afhankelijk van hoogte en breedtewaarden en bij cirkels van diameters.

De inhoud van montagemodellen wordt gemeten in kubieke inches (in). Dergelijke berekeningen zijn afhankelijk van hoogte-, breedte- en dieptewaarden voor rechthoekige vormen en van diameter en hoogte voor buisvormen.

rechthoekige wand of oppervlakte driehoekige wand of oppervlakte

BEREKENINGEN OPPERVLAKTE Cirkel of gat

Gebied = 0.79 x d x d

Rechthoekige wand of oppervlakte

Driehoekige wand of oppervlakte

Inhoud = 0.5 x h x w x d

Inhoud = 0.26 x d x d x h

CONVERSIES OPPERVLAKTE EN INHOUD Technische gegevens voor luidsprekers worden vaak in het Engels gegeven evenals metrische eenheidswaarden (bijvoorbeeld inches en meters). Ook moeten we bij het berekenen van afmetingen vaak overschakelen tussen afmetingseenheden (bijvoorbeeld kubieke inches en kubieke centimeters). Om gemakkelijk heen en weer te kunnen schakelen tussen twee formaten, kunt u onderstaande conversietabel gebruiken. CONVERSIES INHOUD EN OPPERVLAKTE OM HET GETAL OM TE REKENEN VAN:

VERMENIGVULDIGT U HET GETAL MET:

VOORBEELDEN BOXAFMETINGEN BLAUPUNKT Deze informatie vormt SLECHTS een uitgangspunt voor de constructie van boxen. Hoewel onze woofers goed werken bij allerlei inhoudsmaten, proberen veel mensen boxen te bouwen die te groot zijn, omdat ze denken dat ze met boxen van dergelijke monsterlijke afmetingen betere basresponsie zullen krijgen. Dit is akoestisch gezien NIET juist en u moet goed op de aanbevolen inhoudsmaten en voorspelde prestaties letten als u besluiten neemt over uw boxen. Een fout die vaker voorkomt is een grote woofer in een extreem kleine box te proppen, zodat er vrijwel geen lage frequentieresponsie is, als gevolg van het verstikkende effect van de te kleine box. Om u te helpen begrijpen hoe groot een kubieke 'foot' werkelijk is bieden we u onderstaande tekeningen en tabellen, met een aantal gebruikelijke verhoudingen voor hoogte, breedte en diepte. Dit zijn helemaal geen 'magische' afmetingen of verhoudingen. Het zijn gewoon populaire maten die in de meeste auto's passen en die goede prestaties leveren. Alle afmetingen zijn buitenmaten en zijn berekend inclusief compensaties voor de dikte van de wand van de box, uitgaande van hout dat 3/4"dik is. Verder is iedere inhoud afgestemd op verplaatsingen van luchtvolumes bij een woofer (gemiddeld 0,15 kub.ft. bij een 10/12 woofer) en een middenmaat poort (3" diameter x 7" lengte). Let u goed op het geringe effect dat verschillen in boxafmetingen hebben op de uiteindelijke geluidskwaliteit: afwijkingen in de binnenmaat van luidsprekerboxen van +/- 5% van de ideale afmetingen zijn zelden waarneembaar. Verder zijn objecten binnen in de boxen zoals verplaatsers voor poortvolume en kruisbeugels meestal overbodig, uitgezonderd in de kleinste boxen. EENVOUDIGE RECHTHOEKIGE BOX (buitenmaten in inches)

Nominale inhoud binnenkant (kub.ft.)

Nominale inhoud binnenkant (kub.ft.)

EINDCONSTRUCTIE SUBWOOFERBOXEN Voordat u begint met het uiteindelijke ontwerpen, zagen en monteren van de box, dient u op de hoogte te zijn van een aantal basisgegevens met betrekking tot de constructie van boxen. Deze gegevens hebben betrekking op de akoestiek, op de constructie en sommige informatie zorgt voor een langere levensduur van het product voor de luisteraar. ■

Een 'infinite baffle' is niets anders dan een stuk hout waarmee de woofer op de hoedenplank van een auto wordt bevestigd. Als u voor een dergelijke installatie kiest (die doorgaans voor minder goede resultaten zorgt) moet u, voor een goede basresponsie, veel zorg besteden aan het afdichten van alle openingen die lucht doorlaten naar de achterbank. Wigvormige boxen worden gevormd door een driehoekige box die wordt toegevoegd aan een rechthoekige box. Tel de volumes van deze twee boxen bij elkaar op en u heeft het totaal van een wigvormige box. Bij het maken van de berekeningen moet u ervoor zorgen dat u de volumes voor de binnenkast van de box aanpast op poortvolumes en volumes voor wooferverplaatsing. U dient alle berekeningen te maken alvorens u het hout gaat zagen. Als de uiteindelijke box tot + 5% van de optimale waarden afwijkt, maak u dan geen zorgen; dit verschil is zelden waarneembaar! Dit is uitermate belangrijk, omdat kant-enklare boxen vaak heel goed functioneren, ook als ze enigszins afwijken. Ook als u de compensatie van volumeverplaatsing van woofer en poortbuis vergeet, is dit zelden of nooit te horen. Zeer lage frequenties trekken zich niets aan van de vorm van de box. Met dergelijke golflengten zijn vrijwel alle redelijke vormen of lengtes mogelijk, hoewel u ernstig afwijkende vormen toch dient te vermijden, om ervoor te zorgen dat de box gemakkelijk gezaagd en gelijmd kan worden. Spaanplaat, MDF of hoogwaardig berkentriplex zijn goede materialen om boxen te bouwen (met een dikte van 14-25 mm). Massieve houten platen moeten juist worden vermeden, omdat ze in een auto na verloop van tijd kunnen gaan splijten of krom trekken. Alle naden in de box moeten worden gelijmd, geschroefd en vervolgens geplamuurd, om te voorkomen dat er na verloop van tijd kieren en luchtlekken tussen de panelen ontstaan. Het kruislings verstevigen van panelen is bij grote boxen belangrijk om te voorkomen dat de panelen zelf geluid gaan uitstralen. Ongeveer 50% van de binnenwanden moet worden bedekt met akoestisch dempend materiaal (zoals fiberglas vulmateriaal, dat 2-4 inch** dik is). Dit helpt hoge frequentieresonantie voorkomen en vergroot het volume van de boxen met ongeveer 1015% , zoals bij woofers ook het geval is. Het bespuiten van de binnenwanden van de box met een dempend materiaal, zoals een onderlaag voor auto's op teerbasis, is een van de beste manieren om de resonantie van de wanden te dempen. Als de box kaar is, moet de woofer op een later moment, als er om welke reden dan ook schade is ontstaan, nog wel kunnen worden gerepareerd. Het wordt ten zeerste aanbevolen om 5-wegs-koppelingen voor elektrische verbindingen op de box te monteren. Het is dan gemakkelijker om de box uit het voertuig te verwijderen voor onderhoud of bescherming tegen diefstal. Gebruik, waar mogelijk, de grootste diameter poortbuizen om geluid van de wind te vermijden. PVC afvoerpijpen zijn goedkoop en meestal verkrijgbaar in diameters van 3, 4 en 5 inch**. Met elleboogverbindingen van PVC kunt u binnen de box bochten maken; de gemiddelde diameter ligt dan langs de middellijn van de buis. Probeer altijd actieve (elektronische) crossovers te gebruiken. Tegenwoordig hebben de meeste elektrische amps deze ingebouwd. De montageafstand van de zijkant van de woofer naar de poort moet, zo mogelijk, minder dan 12 inch** bedragen. Wat eenvoudige geventileerde boxen betreft, u kunt GEEN lagere frequentieresponsie bereiken door eenvoudig de poorttuning-frequentie lager af te stellen dan de aanbevolen frequentie. Hierdoor wordt de box te veel gedempt; dit resulteert in een dof geluid van de box.

Voordat u alles aan elkaar lijmt en schroeft, kunt u de panelen even provisorisch aan elkaar spijkeren om te kijken of de box in de auto past. Zorg er verder voor dat de woofer-magneet aan de achterwand genoeg ruimte heeft. Er zijn nog heel veel andere dingen waar u aan moet denken als u subwoofer-boxen ontwerpt en bouwt, maar dit zijn er teveel om hier op te noemen. Diegenen die hierin geïnteresseerd zijn, verwijzen we naar de aanbevolen publicaties die verband houden met dit onderwerp.

EXTRA REFERENTIES Onderstaand volgt een lijst van aanbevolen Engelstalige publicaties voor diegenen die geïnteresseerd zijn in luidsprekers, akoestiek en audio in het algemeen. Bij elk van deze titels wordt een kort (subjectief) commentaar gegeven. ■

DESIGNING, BUILDING AND TESTING YOUR OWN SPEAKER SYSTEM, David Weems, copyright 1984, TAB Books # 1964, Blue Ridge Summit, PA 17294. (Dit is een uitstekende inleiding over het ontwerpen van luidsprekers voor in huis, maar hij kan ook voor de auto worden gebruikt, omdat veel principes hetzelfde zijn.) LOUDSPEAKER DESIGN COOKBOOK, Vance Dickason, copyright 1991-2002, gedistribueerd door Old Colony Sound Lab, Peterborough, NH 03458, VS. (Een aanzienlijke stap verder vergeleken met Weems, handelt over complexe wooferboxen en crossover-ontwerpen. Een uitstekend naslagwerk dat door iedereen gebruikt kan worden.) ISBN: 1-882580-33-8. BLAUBOX WOOFER BOX DESIGN COMPUTER PROGRAM, Thomas Breithaupt, Blaupunkt div. Robert Bosch Corporation, 2800 S. 25th Avenue, Broadview, IL 60155, VS. (Dit is een gemakkelijk computerprogramma dat gebruikt kan worden om de frequentieresponsie van een subwoofer in 10 verschillende omhulsels te voorspellen, met configuraties voor afgesloten, geventileerde en bandpass-systemen. Ook de basisontwerpen voor passieve cross-overs worden behandeld. Het kan gratis worden gedownload van de Blaupunkt website op: http://www.blaupunkt.com.) TESTING LOUDSPEAKERS, Joseph d'Appolito, copyright 1998, gedistribueerd door Old Colony Sound Lab, Peterborough, NH 03458, VS. (Uitstekend technisch naslagwerk over het meten van luidsprekers - NIET voor watjes!) ISBN: 1-882580-17-6. – 75 –

NL Voor onze producten die binnen de Europese Unie zijn gekocht, bieden wij een fabrieksgarantie. U kunt de garantievoorwaarden oproepen op www.blaupunkt.de of direct opvragen bij: Blaupunkt GmbH, Hotline CM/PSS 6, Robert Bosch Str. 200, D-31139 Hildesheim