HP-107E - Digitale piano ROLAND - Gratis gebruiksaanwijzing en handleiding

GEBRUIKSAANWIJZING HP-107E ROLAND

HP107_e.book Page 201 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Handleiding Bedankt voor en gefeliciteerd met uw aankoop van de digitale Roland-piano HP107e. Belangrijkste kenmerken Pianoklanken met een superieure resonantie en een sublieme expressiviteit De gehanteerde stereosamples zorgen voor een bijzonder realistisch geluid en houden zelfs rekening met de geluiden van de hamers die de snaren raken. Dit levert een authentiek geluid op dat erg dicht in de buurt komt bij een vleugel. Dankzij de 128-stemmige polyfonie kunt u het demperpedaal zo vaak gebruiken als u maar wilt – zonder te vrezen dat er noten wegvallen. Dit instrument respecteert alle nuances van de pianist en geeft ze natuurgetrouw weer. Dat houdt niet alleen de toucher in, maar ook de resonanties van de denkbeeldige snaren, het geluid bij het loslaten van een toets en de resonanties die bij het loslaten van het demperpedaal optreden. Bovendien biedt dit instrument een “Grand Sound”-luidsprekersysteem en een overtuigende 3D-simulatie van een vleugel (“Grand Space”). De combinatie van die twee zorgt enerzijds voor meer transparantie en anderzijds voor meer vermogen (“Dynamic Emphasis”). De toucher van een vleugel Dit instrument is voorzien van een “Progressive Hammer Action”-klavier dat aanvoelt zoals het klavier van een vleugel: de weerstand van de toetsen is in de bas net iets groter dan in de diskant. De HP107e voegt daar zelfs de typische “klik” aan toe die bij het indrukken van een toets op een akoestische vleugel optreedt (drukpuntsimulatie). De respons van het klavier kan op twee manieren worden ingesteld: enerzijds is er de aanslaggevoeligheid, die de subjectieve weerstand van de toetsen bepaalt, en anderzijds de “hamerrespons” die de variërende bewegingen van de hamers simuleert. Ook de pedalen spreken bijzonder nauwkeurig aan, wat een brede waaier aan nuances toelaat. Lees, alvorens dit product te gebruiken, de volgende dingen door: “Veilig gebruik van dit product” (blz. 202) en “Belangrijke opmerkingen” (blz. 204). Daar vindt u namelijk belangrijke tips en een opsomming van wat u wel en niet mag doen. Bovendien verdient het natuurlijk aanbeveling om ook de rest van de handleiding door te nemen om kennis te maken met alles functies van dit product. Bewaar de handleiding op een veilige plaats, omdat u ze later beslist nog eens nodig zal hebben. Expressiemogelijkheden die je alleen op een digitaal instrument vindt De HP107e biedt een aantal geluiden die perfect bij de pianoklank passen en deze op bijzonder muzikale manier aanvullen. Op die manier kunt u een tweede klank bij de piano voegen, de bijkomende klank (indien nodig) een octaaf hoger bespelen en/of het volume ervan met een pedaal bepalen. Klinkt net zo overtuigend in een hoofdtelefoon Dankzij speciale effecten blijft het geluid zelfs bij gebruik van een hoofdtelefoon overeind. Zo bent u er zeker van dat u nooit te kampen hebt met vermoeiingsverschijnselen. Verder is de HP107e voorzien van een indicator, die bij gebruik van een hoofdtelefoon oplicht evenals een haak voor het opbergen van de hoofdtelefoon, als u hem niet gebruikt. Tal van handige functies en interne pianostukken Een metronoom en een “tweesporen-recorder”, 60 pianostukken in het interne geheugen en nog talrijke andere functies maken dit instrument tevens bijzonder geschikt voor educatieve toepassingen. Copyright ©2004 ROLAND CORPORATION. Alle rechten voorbehouden. Het kopiëren, verveelvoudigen of openbaar maken van deze handleiding, hetzij gedeeltelijk, hetzij in z’n geheel, is zonder de schriftelijke toestemming van ROLAND CORPORATION verboden. HP107_e.book Page 202 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Veilig gebruik van dit product

VEILIG GEBRUIK VAN DIT APPARAAT

INSTRUCTIES VOOR HET VOORKOMEN VAN BRAND, ELEKTRISCHE SCHOKKEN EN VERWONDINGEN Over de WAARSCHUWING en LET OP labels Over de symbolen Wijst de gebruiker op het risico op dodelijke ongevallen of zware verWAARSCHUWING wondingen als gevolg van een fout gebruik van dit apparaat. Het foute gebruik van dit apparaat kan leiden tot verwondingen en of materi le schade. LET OP!

• "Materi le" schade heeft betrekking op het beschadigen van het meubilair of andere huishoudelijke voorwerpen evenals huisdieren enz. Een driehoek maakt de gebruiker attent op belangrijke instructies of waarschuwingen. De juiste betekenis van het symbool wordt bepaald door de tekening in de driehoek. Het links getoonde symbool wordt gebruikt voor algemene waarschuwingen of om de aandacht te vestigen op gevaar. Dit symbool maakt de gebruiker attent op dingen die nooit mogen worden uitgevoerd. Wat nooit mag worden gedaan wordt aangegeven door de tekening in de cirkel. Het links getoonde symbool wordt gebruikt om aan te geven dat het toestel nooit uit elkaar mag worden gehaald. Dit symbool maakt de gebruiker attent op dingen die moeten worden uitgevoerd. Wat er moet worden gedaan wordt aangegeven door de tekening in de cirkel. Het links getoonde symbool betekent dat de stekker van het stroomsnoer van de uitgang moet worden losgekoppeld. HOUD ALTIJD HET VOLGENDE IN DE GATEN WAARSCHUWING
• Lees, alvorens dit product te gebruiken, de volgende punten en de rest van deze handleiding door.

• Open nooit de behuizing van dit product en breng vooral geen wijzigingen aan.

• Probeer nooit het product te herstellen of defecte onderdelen te vervangen (tenzij dit in de handleiding uitdrukkelijk staat vermeld). Laat alle herstellingen en onderhoudswerken over aan uw Roland-dealer, een erkende herstellingsdienst of de distributeur (zie de adressen op de “Information”pagina).

• Zet dit product nooit op één van de volgende plaatsen:
• Plaatsen die onderworpen zijn aan extreme temperaturen (bv. in de zon, in een gesloten auto, in de buurt van een radiator of fornuis enz.);
• Vochtige plaatsen (badkamer, natte vloer, in de buurt van een wasmachine enz.);
• Plaatsen die aan sterke trillingen onderworpen zijn.

• Gebruik voor dit instrument enkel een rack of stand dat/die uitdrukkelijk door Roland wordt aanbevolen.

• Zet het product altijd op een stevig en effen oppervlak. Zet het product nooit op een sterk trillende of hellende plaats.

• Sluit dit product alleen aan op een stopcontact dat beantwoordt aan de vereisten op het naamplaatje en in de specificaties in deze handleiding.

• Gebruik uitsluitend het bijgeleverde netsnoer. Het netsnoer is echter niet geschikt voor gebruik met andere apparaten. WAARSCHUWING
• Beschadig nooit het netsnoer en zet er geen zware voorwerpen op. Zorg dat de kabel altijd zo wordt gelegd dat hij niet afgeklemd of op een andere manier gekneusd wordt. Het gebruik van een beschadigde kabel kan leiden tot brand of elektrocutie.

• Dit apparaat kan, hetzij op zich, hetzij bij gebruik van een hoofdtelefoon, voor een geluidsniveau zorgen dat tot gehoorverlies kan leiden. Gebruik het dus nooit lange tijd op hoog volume. Als u ook maar vermoedt dat u gehoorproblemen begint te krijgen of last hebt van gepiep in uw oren, neemt u het best meteen contact op met een oorarts.

• Zorg dat er nooit kleine metalen of brandbare voorwerpen c.q. vloeistoffen (water, dranken e.d.) in het inwendige terechtkomen.

• In de volgende gevallen moet u dit product meteen uitschakelen, de aansluiting op het lichtnet verbreken en contact opnemen met een door Roland erkende herstellingsdienst, uw Rolanddealer of de verdeler (zie de “Information”pagina):
• Wanneer de stekker of het netsnoer zichtbaar beschadigd is.
• Als er rook of een vreemde geur uit het apparaat komt.
• Wanneer een voorwerp of vloeistof in het inwendige terecht is gekomen.
• Wanneer het product in de regen heeft gestaan of op een andere manier nat is geworden;
• Wanneer het product niet naar behoren lijkt te werken.

• In gezinnen met kleine kinderen moeten de ouders de kroost zo lang helpen bij het bedienen van dit product tot de kinderen weten wat ze wel en niet mogen doen.

• Behandel het product altijd met de nodige zorg.
• (Laat het nooit vallen!)

• Ga nooit op het apparaat staan en plaats er geen zware voorwerpen op.

• Raak het netsnoer en de overige kabels nooit met natte handen aan.

• Let, bij het transport van het instrument, op de volgende dingen. Voor het transport zijn minstens twee personen nodig. Houd het instrument recht en wees tijdens het transport voorzichtig. Houd het instrument stevig vast om verwondingen c.q. schade aan andere voorwerpen te voorkomen.

• Vóór het gebruik van dit product in het buitenland neemt u het best contact op met uw dealer of de verdeler om te zorgen dat u de juiste voeding gebruikt (zie ook de adressen onder “Information”).

• Speel een CD-ROM NOOIT met een gewone CDspeler af. Het daarbij optredende stoorgeluid zou namelijk ernstige hoorstoornissen kunnen veroorzaken. Bovendien zou u de versterker of de luidsprekers van uw HiFi-keten kunnen beschadigen.

• Zet dit product altijd op een goed verluchte plaats.

• Verbreek, tijdens een onweer, de aansluiting op het lichtnet.

• Wees tijdens het openen en sluiten van de klep voorzichtig dat u zich niet de vingers kneust (blz. 210). Kinderen sluiten de klep het best uitsluitend onder toezicht van volwassenen. 118b

• Als u ooit schroeven (o.m. van de stand of lessenaar) of de vleugelmoer moet verwijderen, legt u ze het best op een veilige plaats – buiten het bereik van kinderen. Zo hoeft u ze later niet te zoeken en is het vrijwel uitgesloten dat kleine kinderen ze inslikken.

• Trek, bij het verbreken van de aansluiting op het lichtnet, altijd aan de stekker van het netsnoer –nooit aan de kabel zelf. Anders gaan eventueel de aders stuk.

• Trek de stekker op regelmatige tijdstippen uit het stopcontact en maak de pennen schoon (als er stof op zit). Als u dit product langere tijd niet wilt gebruiken, verbreekt u het best de aansluiting op het lichtnet. Stof tussen de stekker van het netsnoer en de netaansluiting kan de isolatie nadelig beïnvloeden en leiden tot brand.

• Stroom- en signaalkabels draait u het best nooit samen om storingen te voorkomen. Bovendien moet u zorgen dat de kabels zich buiten het bereik van kinderen bevinden.

• Alvorens het instrument schoon te maken moet u de aansluiting op het lichtnet verbreken (blz. 209). NEDERLANDS

• Zet nooit een vaas, glas e.d. op dit product. Vermijd bovendien het gebruik van verstuivers en sprays, parfum, alcohol, nagellak e.d. in de buurt van het product. Indien de bewuste stof toch plekken op het behuizing achterlaat, dient u deze onmiddellijk te verwijderen.

• Ga na of de moeren, waarmee het instrument aan de stand bevestigd is, nog goed vastzitten. Als u merkt dat ze wat losjes zitten, moet u ze meteen weer aandraaien.
• Verbreek de aansluiting op het lichtnet.
• Verbreek de aansluiting op alle andere instrumenten.
• Zorg voor een degelijke instelling van de instelschroeven (blz. 211).
• Klap de muziekstandaard neer. NEDERLANDS

• Sluit het netsnoer van dit product nooit aan op een stroomcircuit waarop al talrijke andere apparaten zijn aangesloten. Wees bijzonder voorzichtig met verlengkabels: het opgenomen vermogen van alle apparaten mag niet hoger liggen dan de capaciteit (Watt/Ampère) van de verlengkabel. Anders smelten de aders namelijk. Let altijd op de gegevens die op de gehanteerde kabel staan vermeld.

NEDERLANDS WAARSCHUWING HP107_e.book Page 204 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Belangrijke opmerkingen Belangrijke opmerkingen Lees naast “IMPORTANT SAFETY INSTRUCTIONS” en “Veilig gebruik van dit product” (blz. 202) ook de volgende punten even door: Voeding

• Sluit dit product nooit aan op een stopcontact waarmee u al een apparaat met invertor (koelkast, wasmachine, magnetron of air conditioning) of motor hebt aangesloten. Dat andere apparaat zou namelijk storingen of op z’n minst een hoorbare brom kunnen veroorzaken. Als u, om de één of andere reden, geen ander stopcontact kunt gebruiken, maakt u het best gebruik van een bromfilter dat zich tussen het stopcontact en dit product moet bevinden.

• Schakel dit product en alle andere apparaten van uw installatie uit alvorens ze op elkaar aan te sluiten. Op die manier voorkomt u schade aan de luidsprekers.

• Hoewel het LC-display en de LEDs doven, wanneer u het product met zijn POWER-schakelaar uitzet, betekent dit niet dat de verbinding met het lichtnet helemaal is verbroken. Om de verbinding helemaal te verbreken moet u, na op POWER gedrukt te hebben, ook de stekker uit het stopcontact trekken. Het verdient dan ook aanbeveling om een stopcontact waar u gemakkelijk bij kunt c.q. een voorziening met een schakelaar te kiezen. Opstelling
• Als u dit product te dicht bij een versterker of grote transformator plaatst, zou er brom kunnen optreden. Om het probleem te verhelpen of op z’n minst te verzachten, moet u één van beide in voorkomend geval op een andere plaats zetten. 352a

• Dit product kan de radio- of TV-ontvangst storen. Zet het daarom nooit in de buurt van dergelijke apparaten. 352b

• Als u in de buurt van dit product een draadloze telefoon, afstandsbediening e.d. gebruikt, zou er een bromgeluid kunnen optreden. Dat is met name het geval, wanneer u wordt opgebeld of zelf iemand belt. Het verdient dan ook aanbeveling om tijdens het bellen e.d. iets verder van het instrument vandaan te gaan staan. 354b

• Zorg dat dit product nooit wordt blootgesteld aan extreme temperaturen (bv. in het directe zonlicht of in een gesloten auto). Verder moet u voorkomen dat dit product in het directe zonlicht of in de buurt van een krachtige spot staat, omdat de ombouw anders zou kunnen verkleuren. Overdreven warmte kan er namelijk voor zorgen dat de ombouw vervormt of verkleurt. 355b

• Wanneer u dit product van een koude/vochtige plaats naar een warme/drogere plaats (en vice versa) brengt, zou er condensatie (kleine waterdruppeltjes) kunnen optreden. Schakelt u het product dan in, zou er een kortsluiting of ernstige schade kunnen optreden/ontstaan. Het verdient aanbeveling om, na het transport van dit product, enkele uren te wachten alvorens het in te schakelen.
• Laat nooit voorwerpen uit rubber, vinyl e.d. lange tijd op dit product liggen. Dat kan er namelijk toe leiden dat de ombouw verkleurt of dat er randen/plekken ontstaan, die nauwelijks kunnen worden verwijderd.

• Leg nooit zware voorwerpen op de toetsen. Dat kan er namelijk toe leiden dat de betreffende toetsen na verloop van tijd niet meer werken.

• Kleef geen stickers e.d. op het instrument. Als u die namelijk later weer verwijdert, blijven er lelijke randen achter, die nauwelijks kunnen worden verwijderd. Onderhoud
• Gebruik, voor de schoonmaak van dit product, enkel een zachte, droge of lichtjes bevochtigde doek. Wrijf altijd in de vezelrichting van het hout om een mooi resultaat te verkrijgen. Wrijf nooit te lang op dezelfde plaats om de finish niet te beschadigen.

• Gebruik nooit oplosmiddelen zoals bv. verfverdunners, omdat die de behuizing kunnen beschadigen.
• De pedalen van dit product zijn van messing. Messing wordt na verloop van tijd steeds donkerder, wat te wijten is aan oxidatie. Als de pedalen er minder mooi beginnen uit te zien, moet u ze met een speciaal product schoonmaken. Herstellingen en uw data
• Houd er rekening mee dat alle data in het interne geheugen van dit product tijdens een herstelling gewist kunnen worden. Noteer uw instellingen dus op regelmatige tijdstippen of sein ze door naar een MIDI-sequencer waar u ze dan kunt opslaan. Tijdens herstellingswerken wordt er getracht de geheugeninhoud te bewaren, maar een garantie hiervoor is er niet. Roland wijst elke aansprakelijkheid m.b.t. dataverlies tijdens herstellingswerken af. Bijkomende voorzorgsmaatregelen
• Als gevolg van een defect aan de geheugenchips of een foute bediening kan het gebeuren dat de inhoud van de geheugens verloren gaat. Om uzelf te beschermen tegen het verlies van data seint u belangrijke instellingen het best door naar een MIDI-sequencer en slaat u ze vervolgens op diskette of harde schijf op.

• Eens de geheugeninhoud van dit product gewist is, bestaat er geen mogelijkheid meer om die instellingen te herstellen. Sein uw instellingen daarom op regelmatige tijdstippen door naar een MIDI-sequencer e.d. Roland Corporation kan niet aansprakelijk worden gesteld voor een dergelijk dataverlies.

• Behandel de bedieningsorganen zachtjes om defecten en schade te voorkomen. Dit geldt met name voor de regelaars en knoppen en tevens voor kabels die u eventueel aansluit. Een al te brutale behandeling kan leiden tot storingen of beschadiging van bepaalde onderdelen. HP107_e.book Page 205 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Belangrijke opmerkingen NEDERLANDS

• Trek, voor het verbreken van eender welk soort aansluitingen, enkel aan de stekker en nooit aan de daaraan vastzittende kabel. Anders zou u de aders of interne componenten namelijk kunnen beschadigen, wat een kortsluiting kan veroorzaken.

• Tijdens het gebruik wordt dit product warm. Dat is normaal. 558a NEDERLANDS

• Zet het volume laat op de avond of ’s ochtends niet te hard om geluidsoverlast bij de buren te voorkomen. Gebruik op zo’n momenten (met name in de late uurtjes) een hoofdtelefoon. 559b

• Alvorens dit product te vervoeren moet u het weer degelijk inpakken – liefst in de originele leveringsdoos. Zo voorkomt u krassen en andere schade aan de ombouw en het product zelf.

• Behandel de muziekstandaard altijd met de nodige zorg.

• Gebruik uitsluitend kabels van Roland voor de audioverbindingen. Als u audiokabels van een ander merk gebruikt, moet u even het volgende in de gaten houden: NEDERLANDS

• Sommige aansluitkabels bevatten weerstanden. Die maken ze ongeschikt voor gebruik met dit product, omdat het volume/niveau dan te laag is. In sommige gevallen hoort u eventueel helemaal niets. Als u niet zeker weet wat voor kabels u hebt, neemt u het best contact op met uw dealer of de importeur van de kabels.

• Ga, alvorens de klep van dit instrument te openen, na of er geen huisdieren op zitten (het verdient trouwens aanbeveling om te zorgen dat uw huisdier nooit op het klavier c.q. de klep gaat liggen). In zeldzame gevallen zou het kunnen gebeuren dat uw huisdier binnenin het instrument verzeild geraakt. Dan moet u het instrument meteen uitschakelen en de aansluiting op het lichtnet verbreken. Neem vervolgens contact op met uw Rolanddealer of een erkende herstellingsdienst. Hanteren van CD-ROMs
• Raak nooit de kant met de datalaag aan en doe het nodige om krassen op die laag te vermijden. Beschadigde of vuile CD-ROMs kunnen niet naar behoren worden gelezen. Als dat bij u het geval is, moet u de vuile disc met een CD-reiniger schoonmaken. NEDERLANDS NEDERLANDS

Hiermee schakelt u het instrument in en uit (blz. 211).

2. [Volume]-regelaar

Hiermee bepaalt u de helderheid van het geluid (blz. 211).

Hiermee start u een demonstratie van de beschikbare klanken en bepaalde functies (blz. 213).

(hoofdtelefoon)]-indicator Deze indicator licht op, wanneer u een hoofdtelefoon aansluit (blz. 210). Hiermee transponeert u het klavier (blz. 218).

Hiermee verdeelt u het klavier in een linker en rechter helft. Dat betekent dat u twee verschillende klanken kunt gebruiken (blz. 220). Door deze knop samen met de [Chorus]-knop in te drukken hebt u bovendien toegang tot bijkomende functies (blz. 228~blz. 232, blz. 234~blz. 235).

Zorgt voor een voller geluid (blz. 217).

9. [Grand Space]-knop

10.[Dynamic Emphasis]-knop Maakt het geluid levendiger en sprankelender (blz. 217). 11.[Reverb]-knop Voorziet het geluid van galm (blz. 217). Piano Resonance 12.[Key Off]-knop 13.[String]-knop Hiermee simuleert u de resonanties van de snaren die tijdens het spelen op een akoestisch instrument optreden (blz. 214). 16.Tone-knoppen Hiermee kiest u de klank(en) die u via het klavier kunt bespelen (blz. 214). 17.Display Het display houdt u op de hoogte van verschillende instellingen, bv. de klankvariatie, het songnummer en het tempo. In de regel ziet het er zoals hierboven getoond uit. 18.[Song/Tempo]-knop Hiermee selecteert u een intern stuk (blz. 212, blz. 223). Door deze knop herhaaldelijk in te drukken zorgt u dat afwisselend het tempo en het nummer van het gekozen stuk (met een “S.” ervóór) worden afgebeeld. Als de indicator groen oplicht, wordt het tempo afgebeeld. Is hij rood, dan toont het display het stuknummer. 19.[–] [+]-knoppen Hiermee kunt u de waarde van bepaalde functies wijzigen. Druk [+] en [–] samen in om weer de oorspronkelijke waarde voor de geselecteerde functie te kiezen. 20.[Metronome/Count In]-knop Hiermee schakelt u de metronoom in/uit (blz. 221). Er is tevens een aftelfunctie, die enkele tellen vóór het begin van een stuk te horen is. Zo weet u perfect wanneer u moet beginnen spelen (blz. 223). TRACK 21.[Left]-knop Laat toe om een andere Recorder-partij te kiezen (blz. 224, blz. 226~blz. 227). Bij de interne stukken kunt u met deze knop de partij van de linkerhand uitschakelen. Deze knop en de [Right]knop gaan we verderop de “spoorknoppen” noemen.

NEDERLANDS Hiermee activeert u het (bij)geluid dat bij het loslaten van een toets optreedt (blz. 214). Hiermee voegt u een tweede geluid toe aan de pianoklank. De betreffende geluiden passen bijzonder goed bij piano (blz. 218). NEDERLANDS Hiermee voorziet u het geluid van meer diepte (blz. 216, blz. 216). 15.[Acoustic Layering]-knop NEDERLANDS

Hiermee voorziet u het geluid van de typische resonanties die bij gebruik van het demperpedaal optreden (blz. 215). NEDERLANDS Hiermee stelt u het algemene volume in (blz. 211). 14.[Damper]-knop HP107_e.book Page 208 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Voorzieningen op de panelen 22.[Right]-knop KEY TOUCH Laat toe om een andere Recorder-partij te kiezen (blz. 224, blz. 226~blz. 227). Bij de interne stukken kunt u met deze knop de partij van de rechterhand uitschakelen. 23.[Play]-knop Hiermee start/stopt u de weergave van de demo’s of uw eigen stuk (blz. 212, blz. 223). Bovendien start/stopt u hiermee de opname (blz. 225~ blz. 227). 24.[Rec]-knop 25.[Touch]-knop Hiermee wijzigt u de respons van het klavier (blz. 215). 26.[Hammer]-knop Hiermee bepaalt u in hoeverre er –naar gelang uw aanslag– sprake is van een lichte vertraging van de noten (blz. 215). 27.[Center Pedal]-knop Hiermee kunt u een andere functie aan het middelste pedaal toewijzen (blz. 221). Hiermee maakt u de HP107e klaar voor de opname (blz. 225~blz. 227). Frontpaneel Achterpaneel Onderkant Achterpaneel 28.Pedal-connector Sluit hier de pedaalkabel van de stand aan (blz. 209).

29.Input-connectors Sluit hier de audio-uitgangen van een ander instrument of apparaat aan. Het geluid daarvan wordt eveneens via de luidsprekers van de HP107e weergegeven (blz. 233). 30.Output-connectors Deze connectors zou u op de ingangen van een eindtrap, mengpaneel of cassettedeck e.d. kunnen aansluiten. Een externe versterker hebt u echter alleen nodig, wanneer u in een grote zaal speelt (blz. 233). Onderkant 31.Hoofdtelefoonconnectors Hier kunt u hoofdtelefoons aansluiten (blz. 210). 32.MIDI Out/In-connectors Hier kunt u andere MIDI-compatibele instrumenten aansluiten en samen met dit instrument gebruiken (blz. 234).

33.USB-connector Deze poort kunt u met uw computer verbinden en op die manier muziekdata naar de computer doorseinen of van daar ontvangen (blz. 233).

HP107_e.book Page 209 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Voorbereiding NEDERLANDS Voorbereiding Pedaalkabel aansluiten Sluit de kabel van de pedalen aan op de Pedalconnector achterop de HP107e. Netsnoer aansluiten

1. Sluit het netsnoer aan op de AC-connector aan de

onderkant van de HP107e. Opm. NEDERLANDS

2. Sluit het netsnoer aan op een stopcontact.

Gebruik uitsluitend het bijgeleverde netsnoer. Luidsprekerkabel aansluiten Gebruik van de lessenaar Druk de stekker zo ver in de connector tot hij vastklikt.

1. Houd de lessenaar met beide handen vast, terwijl

u hem zo ver optilt tot hij rechtstaat. NEDERLANDS Sluit de luidsprekerkabel van de luidsprekerkast aan de stand zoals getoond op de connector aan de onderkant van de HP107e (achteraan) aan.

2. Stut de lessenaar met de steunpootjes aan zijn achterkant af.

Voor het bepalen van de opstellingshoek kunt u kiezen uit drie standen. Luidsprekerconnector Clip

Opm. Zet nooit een vaas, glas e.d. op dit product. Vermijd bovendien het gebruik van verstuivers en sprays, parfum, alcohol, nagellak e.d. in de buurt van het product. De luidsprekers binnenin de piano bevinden zich onder diens bovenpaneel en zijn naar boven gekeerd. Voorkom daarom dat er vloeistoffen of kleine voorwerpen in de openingen belanden. Luidsprekers NEDERLANDS Luidsprekerkabel

■ Neerklappen van lessenaar Til de steunpoten aan de achterkant van de lessenaar op en laat deze laatste voorzichtig zakken. Indien nodig kunt u de klemmen gebruiken om te voorkomen dat uw partituren weer dichtklappen. Als u deze klemmen niet nodig hebt, moet u ze neerklappen. NEDERLANDS ■ Partituurklemmen gebruiken NEDERLANDS

HP107_e.book Page 210 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Voorbereiding ■ Lessenaar verwijderen Indien nodig, kunt u de lessenaar ook helemaal verwijderen. Dat laat bv. toe om een laptop op de piano te zetten. Zet de lessenaar eerst volledig recht en verwijder vervolgens de drie schroeven. De schroeven kunnen met een muntstuk worden verwijderd. Wanneer u een hoofdtelefoon aansluit, licht de [ ]-indicator (blz. 207) op en worden de luidsprekers van de HP107e uitgeschakeld. Het volume in de hoofdtelefoon stelt u in met de [Volume]-regelaar (blz. 211) van de HP107e. Opm. Gebruik een stereo-hoofdtelefoon. Werk, indien mogelijk, met hoofdtelefoons van Roland. Bij gebruik van andere hoofdtelefoons is het volume namelijk eventueel te laag. Opmerkingen i.v.m. het gebruik van een hoofdtelefoon Opm. Leg de schroeven op een veilige plaats om ze later snel terug te vinden en te voorkomen dat kleine kinderen ze inslikken. Openen en sluiten van de klep

• Om de kabel van de hoofdtelefoon niet te beschadigen mag u enkel de hoofdtelefoon zelf of de stekker vastpakken.
• Als u de hoofdtelefoon op het instrument aansluit, terwijl er een hoog volume staat ingesteld, gaat de hoofdtelefoon eventueel stuk. Zet het volume van de HP107e dus op de minimumwaarde alvorens een hoofdtelefoon aan te sluiten.
• Zet het volume nooit te hard, omdat u daardoor niet alleen de hoofdtelefoon beschadigt, maar ook uw oren. Werk altijd op een verantwoord volume. ■ Gebruik van de hoofdtelefoonhaak Om de klep te openen moet u ze met beide handen vastpakken, een beetje optillen en naar de achterkant van het instrument schuiven. Als u de hoofdtelefoon niet nodig hebt, kunt u hem aan de haak links onder het klavier van de HP107e hangen. Om de klep te sluiten moet u ze voorzichtig naar u toe trekken en vervolgens laten zakken. Draai de hoofdtelefoonhaak heen en weer, terwijl u hem in de boring aan de onderkant van de HP107e schuift (zie de afbeelding verderop). Draai de vleugelmoer van de hoofdtelefoonhaak stevig vast om de haak klem te zetten. Opm. Opm. Let er tijdens het openen en sluiten van de klep op dat u niet uw vingers klemt. Het is dan ook verstandiger dat kleine kinderen de klep van de HP107e nooit alleen openen of sluiten. Alvorens de piano te verplaatsen sluit u de klep het best om verwondingen tijdens het transport te voorkomen. Hoofdtelefoon aansluiten De HP107e is voorzien van twee hoofdtelefoonaansluitingen. Zo kunnen telkens twee personen naar uw spel luisteren, wat bv. voor educatieve toepassingen of tijdens het spelen van quatre-mains stukken handig is. Bovendien heeft een hoofdtelefoon natuurlijk het voordeel dat u ook ‘s ochtends vroeg en ‘s avonds laat kunt spelen zonder wie dan ook te storen. Sluit de hoofdtelefoon(s) aan op de connectors links onder het klavier. Hoofdtelefoonaansluiting x2

Installeren van de hoofdtelefoonhaak Vleugelmoer Hoofdtelefoonhaak HP107e_NL Page 211 Tuesday, October 26, 2004 5:18 PM Voorbereiding Over de pedalen Schakel de instrumenten in de opgegeven volgorde in. Door de apparaten in de verkeerde volgorde in te schakelen zou u de luidsprekers enz. kunnen beschadigen. Er zijn drie pedalen, die –met name bij het gebruik van pianoklanken– de volgende functies hebben: NEDERLANDS In- en uitschakelen Alvorens het instrument in te schakelen moet u de [Volume]-regelaar in de laagste stand zetten en vervolgens op [Power On] drukken. Demperpedaal (rechts) Gebruik dit pedaal, wanneer u de gespeelde noten langer wilt aanhouden. Via de stand van het pedaal bepaalt u bovendien hoe lang de noten blijven doorklinken (het pedaal werkt traploos). Stroomindicator Het instrument wordt ingeschakeld en de stroomindicator links aan de voorkant van de HP107e licht op. Sostenutopedaal (midden) Om het instrument uit te schakelen moet u de [Volume]-regelaar in de laagste stand zetten en vervolgens op [Power On] drukken. Volume en helderheid van het geluid instellen Stel met de [Volume]-regelaar het gewenste volume in. Min Max Mellow Over de instelschroef Met de instelschroef onder de pedalenbak voorkomt u dat de pedalen tijdens het gebruik beginnen te wiebelen. ❍ Draai de instelschroef zo ver uit tot ze de vloer raakt. Als er namelijk een speling blijft tussen de instelschroef en de vloer, kan het gebeuren dat het instrument niet op het intrappen van de pedalen reageert. Wanneer u het instrument op een dik vast tapijt e.d. zet, moet u de instelschroef zo ver uitdraaien tot ze tegen de vloer drukt. Bright NEDERLANDS Met de [Brilliance]-regelaar kunt u de helderheid van het geluid veranderen. Zacht pedaal (links) Met dit pedaal kunt u het volume tijdelijk verminderen. Zodra u het pedaal intrapt, worden de gespeelde noten stiller dan normaal weergegeven. Hoe zacht de noten precies worden weergegeven kunt u via de stand van het pedaal nauwkeurig doseren. NEDERLANDS De HP107e wordt uitgeschakeld en de stroomindicator links vooraan dooft. Opm. Om de verbinding helemaal te verbreken moet u, na op POWER gedrukt te hebben, ook de stekker uit het stopcontact trekken. Zie ook “Voeding” (blz. 204). Met het sostenutopedaal kunt u enkel de noten laten doorklinken, die u speelt op het moment dat u het pedaal intrapt. Aan het sostenutopedaal kunt u ook een andere functie toewijzen (blz. 221). NEDERLANDS Enkele seconden later is het instrument beschikbaar en hoort u wat u op het klavier speelt. Stel met de [Volume]regelaar het gewenste volume in. Opm. Dit product is voorzien van een veiligheidscircuit. Daarom duurt het na het inschakelen even voordat het naar behoren werkt. Op akoestische piano’s zorgt het demperpedaal dat ook andere snaren met de gespeelde noten beginnen mee te trillen. Zo wordt het geluid voller. Het demperpedaal van de HP107e simuleert dit fenomeen. Dit heet ook wel “Sympathetic Resonance”. U kunt zelf bepalen hoe duidelijk de resonanties van het demperpedaal te horen zijn (blz. 215). NEDERLANDS Zacht pedaal Demperpedaal Sostenutopedaal Power On Instelschroef NEDERLANDS

HP107_e.book Page 212 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Hoofdstuk 1. Beluisteren van de interne stukken Hoofdstuk 1. Beluisteren van de interne stukken Luisteren naar de interne stukken ■ Kiezen van het stuk dat u wilt beluisteren De HP107e bevat 68 pianostukken. “Hoofdstuk 3. Meespelen met de interne stukken” op blz. 223, “Tone List” (blz. 240) ■ Weergave van alle pianostukken Als u wilt, worden alle beschikbare stukken na elkaar afgespeeld. 1 3, 4

Identificatie van de interne stukken USr (User) … Het geheugen dat het door u opgenomen stuk bevat. (→ blz. 225 voor details i.v.m. de opname.) S.1~S.68 … Interne stukken S. U … Stuk dat u intern opgeslagen hebt (blz. 231) Stuk kiezen

De indicator van de [Song/Tempo]-knop licht op, terwijl de indicator van de [Play]-knop knippert. De weergave begint vanaf het momenteel geselecteerde stuk. Het nummer van het geselecteerde stuk wordt in het display afgebeeld. Met de knoppen [–] en [+] kunt u het gewenste stuk kiezen.

1. Druk op de [Song/Tempo]-knop (indicator moet

rood oplichten). Het nummer van het geselecteerde stuk wordt in het display afgebeeld.

2. Kies met de [+]- of [–]-knop een stuk.

U kunt deze knoppen ook ingedrukt houden om sneller een ander nummer te kiezen. Het zelf opgeslagen stuk kunt u op de volgende manier kiezen:

Zorg er met de [–]-knop voor dat het display “S. U” afbeeldt. Aan het einde van het laatste stuk keert de weergave terug naar het eerste en loopt ze gewoon door. Weergave stoppen

De weergave stopt. Weergave starten

De indicator van deze knop licht op en de weergave van het gekozen stuk begint. Weergave stoppen

4. Druk op de [Play]-knop.

De indicator van deze knop dooft en de weergave stopt. Als u daarna opnieuw op de [Play]-knop drukt, begint de weergave weer vanaf het begin van het stuk waar u ze gestopt had.

HP107_e.book Page 213 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Hoofdstuk 1. Beluisteren van de interne stukken Door een knop in te drukken selecteert u de bijbehorende demosong. U hoort dan telkens twee versies van de betreffende demo: één mét de betreffende functie en één zónder. Uw instrument bevat verschillende stukken die de piano- en andere klanken evenals andere handige functies demonstreren. Door herhaaldelijk op de in stap 2 gedrukte knop te drukken kiest u afwisselend de versie mét en zónder de betreffende functie. ■ Afspelen van een klankdemo

1. Druk op de [Demo]-knop.

Over de demo van de hamerrespons Wanneer u de hamerresponsfunctie selecteert, stopt de weergave. Door de Key Touch [Hammer]-knop herhaaldelijk in te drukken schakelt u de hamerrespons-simulatie afwisselend in en uit. Aan het einde van de laatste klankdemo keert de weergave terug naar het eerste stuk en loopt ze gewoon door. Als u op een Tone-knop drukt, terwijl de [Demo]-knop knippert, wordt de demosong van de betreffende klankgroep afgespeeld. Speel een paar noten op het klavier om de werking van deze functie te achterhalen. Als deze functie actief is, duurt het bij zacht gespeelde noten net iets langer eer u iets hoort. Demo van de pianogeluiden [E. Piano] Demo van de elektrische pianogeluiden [Harpsichord] Demo van de klavecimbelklanken [Organ] Demo van de orgelgeluiden [Strings] Demo van de strijkersklanken [Acoustic Layering] Demo van de “Acoustic Layer”-functie (blz. 218) [Split] Demo van de splitfunctie (blz. 220) De hamerresponsdemo laat toe om het effect mét en zonder simulatie te achterhalen. NEDERLANDS Verklaring [Piano] NEDERLANDS De indicator knippert en de weergave van de klankdemo’s begint. Tone-knop NEDERLANDS Luisteren naar de demosongs Weergave van de functiedemo stoppen

De indicator van de [Demo]-knop dooft en de demoweergave stopt. NEDERLANDS Weergave van de klankdemo’s stoppen

De indicator van de [Demo]-knop dooft en de demoweergave stopt. ■ Functiedemo beluisteren Er is tevens een demo die talrijke functies voor de pianoklanken ten tonele voert.

2. Druk op één van de volgende knoppen.

HP107_e.book Page 214 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Hoofdstuk 2. Zelf spelen Hoofdstuk 2. Zelf spelen Andere klanken kiezen De HP107e bevat 36 verschillende klanken (zgn. “Tones”) die in vijf groepen zijn onderverdeeld. De groepen selecteert u met de Tone-knoppen. Klankgroep kiezen

1. Druk op een klankkeuzeknop.

De indicator van de ingedrukte knop licht op. Als u nu op het klavier speelt, worden de noten met de zopas gekozen klank weergegeven. Klankvariatie kiezen

2. Druk op de [–]- of [+]-knop.

Het nummer van de geselecteerde klank wordt even in het display afgebeeld. Meer details vindt u onder “Tone List” (blz. 240). Speel op het klavier om de gekozen klank te beluisteren. Gedetailleerde aanpassingen van het pianogeluid (Piano Resonance) U kunt het pianogeluid nog verder aan uw behoefte aanpassen. ■ Geluid bij het loslaten van de toetsen (Key Off) Wanneer u op een akoestische piano een toets loslaat hoort u een lichte klik, die door de “Key Off”-functie gesimuleerd wordt. Deze instelling kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231).

1. Druk op de Piano Resonance [Key Off]-knop

(indicator moet oplichten). Nu hoort u bij het loslaten van de toetsen telkens dat typische bijgeluid. Druk nog een keer op de Piano Resonance [Key Off]-knop (indicator dooft) om deze functie weer uit te schakelen. Meer details over de klanken waarvoor deze functie beschikbaar is vindt u in de “Tone List” (blz. 240). Volume van het ‘Key Off’-geluid instellen

2. Houd de Piano Resonance [Key Off]-knop ingedrukt, terwijl u op de [–]- of [+]-knop drukt.

Het volume van dit klikgeluid kan in tien stappen worden ingesteld. Hoe groter de waarde, hoe luider het effect wordt. ■ Simulatie van de snaarresonanties tijdens het spelen (String Resonance) Wanneer u op een akoestische piano een toets indrukt, beïnvloedt dit ook de trillingen van de reeds weerklinkende noten. De functie waarmee u dit effect kunt simuleren heet “String Resonance”. Opm. Deze instelling is alleen beschikbaar voor pianoklanken. Bij andere klanken doet ze helemaal niets.

1. Druk op de Piano Resonance [Sting]-knop (indicator moet oplichten).

De simulatie van de snaarresonanties is nu actief. Druk nog een keer op de Piano Resonance [String]-knop (indicator dooft) om deze functie weer uit te schakelen. Deze instelling kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231).

Het volume van dit resonantie-effect kunt u in tien stappen instellen. Hoe groter de waarde, hoe sterker de resonanties opvallen. ■ Respons van de demperresonantie Op akoestische piano’s zorgt het intrappen van het demperpedaal ervoor dat ook andere snaren met de gespeelde noten beginnen te trillen. Hierdoor wordt het geluid voller. Het demperpedaal van de HP107e simuleert dit fenomeen. Dit heet ook wel “Sympathetic Resonance”. Opm. Deze instelling is alleen beschikbaar voor pianoklanken. Bij andere klanken doet ze helemaal niets. De simulatie van de demperresonantie is nu actief. Druk nog een keer op de Piano Resonance [Damper]-knop (indicator dooft) om deze functie weer uit te schakelen. Deze instelling kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231). Intensiteit van de resonantie wijzigen

2. Houd de Piano Resonance [Damper]-knop ingedrukt, terwijl u op de [–]- of [+]-knop drukt.

Hoe groter de waarde, hoe opvallender de resonantie wordt. Alle indicators uit. Vaste aanslagwaarde. Uw manier van spelen (dynamiek) heeft geen enkele invloed op het volume of de klankkleur: alle noten klinken even hard/ helder. ■ Timing van de noten via de dynamiek bepalen (Hammer Response) Met deze functie kunt u instellen in hoeverre uw aanslag leidt tot een lichte vertraging tussen het spelen en het weerklinken van de noten. De functie heet “Hammer Response”. Deze instelling kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231). Op akoestische piano’s wordt bij het indrukken van een toets een hamer bewogen, die op de betreffende snaren slaat. Als u een toets maar heel lichtjes indrukt, beweegt de hamer trager – en dat zorgt voor een lichte vertraging (vergeleken bij normaal/hard aangeslagen noten) tussen het indrukken van de toets en het weerklinken van de betreffende noot. De vertraging, die na het inschakelen van de hamerrespons optreedt, verschilt naar gelang de kracht waarmee u de toetsen aanslaat. Hoe zachter u aanslaat, hoe trager de noten worden weergegeven. NEDERLANDS De resonantie-intensiteit kan in tien stappen worden ingesteld. “Heavy” licht op. Om bijzonder luid (fortissimo, alias “ff”) te spelen moet u de toetsen veel harder aanslaan dan normaal. Dat wekt de indruk van een ietwat “logge” klavierrespons. Daar staat echter een veel ruimere dynamiek tegenover. NEDERLANDS

1. Houd de Piano Resonance [Damper]-knop ingedrukt (indicator moet oplichten).

“Medium” licht op. Hiermee kiest u de meest natuurlijke respons. Deze instelling vertegenwoordigt de respons van een akoestische piano. NEDERLANDS Het volume van de gesimuleerde demperresonanties kunt u naar wens instellen. “Light” licht op. Zelfs met een betrekkelijk lichte aanslag kunt u al fortissimo spelen. Het klavier voelt dan ook lichter aan dan normaal. Kies deze instelling bv. voor kleine kinderen. NEDERLANDS Intensiteit van de resonantie wijzigen Aanslaggevoeligheid instellen (Key Touch) Als u wilt, kunt u de aanslaggevoeligheid –of beter: de respons van het klavier– wijzigen.

1. Kies met de Key Touch [Hammer]-knop de

gewenste instelling (zie de indicators). “Light” licht op. Minimale vertraging bij zacht gespeelde noten.

Deze instelling kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231). Door verschillende keren op de Key Touch [Touch]-knop te drukken kiest u telkens een andere instelling (let op de oplichtende indicator). “Medium” licht op. Normale vertraging bij zacht gespeelde noten. “Heavy” licht op. Sterkere vertraging bij zacht gespeelde noten. Alle indicators uit. De hamerrespons-simulatie is uit. Alle gespeelde noten weerklinken meteen (de aanslag heeft geen invloed op de timing).

HP107_e.book Page 216 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Hoofdstuk 2. Zelf spelen Meer diepte voor het geluid (Grand Space) De HP107e bevat een “Grand Space”-functie die voor een geluid zorgt dat qua diepte nauw aanleunt bij het geluid van een akoestische vleugel. Eén en ander wordt mogelijk dankzij de toevoeging van een natuurlijke galm en een voller geluid, die je op een vleugel altijd aantreft.

Deze instelling kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231).

1. Druk op de [Grand Space]-knop (indicator moet

oplichten). De Grand Space-functie is nu actief en voorziet het geluid van meer diepte. Na keuze van de Grand Space-mode “1” (blz. 230) kunt u ook met een hoofdtelefoon werken, omdat het diepteeffect voor dit soort toepassingen wordt geoptimeerd. Gebruikt u geen hoofdtelefoon, dan wordt de diepte op de luidsprekers afgestemd.

2. Houd de [Grand Space]-knop ingedrukt, terwijl u

op de [–]- of [+]-knop drukt. De diepte kan in vier stappen worden ingesteld. Hoe groter de waarde, hoe meer diepte het geluid krijgt. Diepte voor de hoofdtelefoon optimeren (Grand Space) Het diepte-effect kan tevens worden aangepast om zelfs bij gebruik van een hoofdtelefoon nog optimaal over te komen. Ook in dat geval hoort u dus een simulatie van de natuurlijke galm en het vollere geluid van een vleugel.

Deze instelling kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231).

1. Druk op de [Grand Space]-knop (indicator moet

oplichten). De Grand Space-functie is nu actief en voorziet het geluid van meer diepte. Na keuze van de Grand Space-mode “1” (blz. 230) kunt u ook met een hoofdtelefoon werken, omdat het diepteeffect voor dit soort toepassingen wordt geoptimeerd. Gebruikt u geen hoofdtelefoon, dan wordt de diepte op de luidsprekers afgestemd.

2. Houd de [Grand Space]-knop ingedrukt, terwijl u

op de [–]- of [+]-knop drukt. De diepte kan in vier stappen worden ingesteld. Hoe groter de waarde, hoe meer diepte het geluid krijgt.

3. Druk nog een keer op de [Grand Space]-knop (hij

dooft) om de gelijknamige functie weer uit te schakelen.

3. Druk nog een keer op de [Grand Space]-knop (hij

dooft) om de gelijknamige functie weer uit te schakelen. Als u een hoofdtelefoon aansluit, licht de [ op.

]-indicator HP107_e.book Page 217 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Hoofdstuk 2. Zelf spelen Digitale effecten gebruiken Indien nodig kunt u het geluid levendiger maken en voor een nóg betere definitie zorgen. Het Reverb-effect voorziet de gespeelde noten van galm, die de indruk wekt dat u in een concertzaal zit te spelen.

Deze instelling kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231).

2. Om deze functie weer uit te schakelen moet u

opnieuw op de [Dynamic Emphasis]-knop drukken (diens indicator moet doven). De indicator van deze knop licht op en het geluid wordt van galm voorzien. Om de galm weer uit te schakelen moet u nog een keer op de [Reverb]-knop drukken (indicator dooft weer). De status en de intensiteit van het galmeffect kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231). ■ Geluid ‘breder’ maken (Chorus) Met het choruseffect simuleert u een natuurlijke zweving die het geluid “breder” maakt en een stereo-effect simuleert.

1. Druk op de [Chorus]-knop.

‘Dynamic Emphasis’-instellingen wijzigen

3. Houd de [Dynamic Emphasis]-knop ingedrukt,

terwijl u op de [–]- of [+]-knop drukt. Indicator Omschrijving De bas en de hoge tonen worden benadrukt.

Zorgt voor een geluid waarbij zelfs in de bas gespeelde akkoorden nog duidelijk overeind blijven.

De bas wordt benadrukt. De indicator van deze knop licht op en het geluid wordt van chorus voorzien. Om de chorus weer uit te schakelen moet u nog een keer op de [Chorus]-knop drukken (indicator dooft weer). De chorusinstelling wordt voor elke gebruikte klank apart onthouden tot u het instrument weer uitschakelt. ■ Wijzigen van de effectintensiteit De diepte (hoeveelheid) van het galm- of choruseffect kan in tien stappen worden ingesteld. Na het inschakelen wordt zowel voor de galm als de chorus de waarde “5” gehanteerd. Het display beeldt de nieuwe waarde af. Hoe groter de waarde, hoe luider de galm. Opm. De geldinstelling kan niet voor elke klank apart worden onthouden. NEDERLANDS Galmvolume veranderen

1. Houd de [Reverb]-knop ingedrukt, terwijl u op de

[–]- of [+]-knop drukt. NEDERLANDS

NEDERLANDS De “Dynamic Emphasis”-functie is nu actief en het geluid lijkt veel levendiger.

1. Druk op de [Reverb]-knop.

1. Houd de [Chorus]-knop ingedrukt, terwijl u op de

NEDERLANDS Het display beeldt de nieuwe waarde af. Hoe groter de waarde, hoe luider het effect. HP107_e.book Page 218 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Hoofdstuk 2. Zelf spelen Transponeren van het klavier (Transpose) Met de Transpose-functie zorgt u dat een stuk in een andere toonaard wordt weergegeven dan degene waarin u het speelt. Dat laat bv. toe om een stuk in een moeilijke toonaard (met veel kruisen (#) en mollen (b) te laten klinken, terwijl u eigenlijk in een gemakkelijke toonaard zit te spelen. Passende klanken met het pianogeluid combineren (Acoustic Layer) De HP107e is voorzien van een functie waarmee u heel eenvoudig een klank bij de piano kunt voegen die er perfect bijpast. Die functie noemen we “Acoustic Layering”. Een andere toepassing is het hanteren van een andere toonaard, terwijl u nog steeds dezelfde toetsen indrukt, wanneer de zanger(es) moeite heeft met de originele toonaard van het stuk.

De toonhoogte van de tweede klank kan in octaafstappen worden getransponeerd (blz. 230).

Kies eerst de pianoklank (blz. 214).

1. Houd de [Transpose]-knop ingedrukt, terwijl u op

de toets drukt die overeenkomt met de grondtoon van de gewenste toonaard. De indicator van deze knop licht op en het klavier wordt getransponeerd. Als u de [Transpose]-knop ingedrukt houdt, wordt de momenteel gehanteerde waarde in het display afgebeeld. U kunt het transpositie-interval tevens wijzigen door de [Transpose]-knop ingedrukt te houden, terwijl u op [–] of [+] drukt. Als u de [Transpose]-knop ingedrukt houdt en tegelijk op [–] en [+] drukt, wordt weer de oorspronkelijke instelling (“0”= geen transpositie) gekozen. Het instelbereik voor de transpositie luidt –6~0~5 (halve tonen). Voorbeeld: Als u bij het drukken op een C-toets telkens een E wilt horen, moet u de [Transpose]-knop ingedrukt houden en een E-toets indrukken. Aangezien de E zich vier (witte en zwarte) toetsen rechts van de C bevindt, beeldt het display dan de waarde “4” af. Als u C E G speelt… …hoort u E G# B

1. Druk op de [Acoustic Layering]-knop (indicator

moet oplichten). Als u nu op het klavier speelt, hoort u zowel de piano- als een tweede klank. Er is ook een stapelfunctie waarmee u andere klanken dan piano met een bijkomend geluid kunt combineren. Keuze van de klank die bij de piano moet worden gevoegd

2. Kies de gewenste klank met de [–]- of [+]-knop.

Het nummer van de geselecteerde klank wordt in het display afgebeeld. Het nummer van de klank, die bij de piano wordt gevoegd, herkent u aan de “L.”. Als u de “Layer”-functie aan het middelste pedaal toewijst, wordt de “Acoustic Layer”-functie automatisch geactiveerd (blz. 218). Dan dient het pedaal namelijk voor het bepalen van het volume van de toegevoegde klank. Als u nu op het klavier speelt, hoort u zowel de piano- als de tweede (zonet geselecteerde) klank. Als de Transpose-waarde “0” luidt, licht de indicator van de [Transpose]-knop zelfs dan niet op, wanneer u hem indrukt. Om de transpositie weer uit te schakelen moet u nog een keer op de [Transpose]-knop drukken (de indicator dooft weer). Druk opnieuw op de [Transpose]-knop (indicator licht op) om weer het laatst ingestelde transpositie-interval te gebruiken. Tijdens het uitschakelen wordt deze waarde weer op “0” gezet.

HP107_e.book Page 219 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Hoofdstuk 2. Zelf spelen De balans tussen de twee klanken, die u in de “Acoustic Layer”-mode gebruikt, kunt u naar wens veranderen. Door de “Acoustic Layer”-balans te wijzigen verandert u ook de Dual Balance-instelling (blz. 219): die wordt op dezelfde waarde gezet. ■ Volumebalans in de Dual-mode (Dual Balance) Indien nodig, kunt u de volumebalans van de Dual-mode wijzigen. NEDERLANDS ■ Volumebalans voor de ‘Acoustic Layer’functie instellen

1. Houd de [Acoustic Layering]-knop ingedrukt, terwijl u op de [–]- of [+]-knop drukt.

Om weer de oorspronkelijke balans te kiezen moet u de [–]- en [+]-knop samen indrukken.

Deze instelling kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231). Volume van de pianoklank Volume van de Layer-klank U kunt met elke toets telkens twee klanken tegelijk bespelen. Hier en daar noemen we dit “Dual”. Via de Tone-knoppen kunt u de gewenste klankcombinaties kiezen.

1. Druk de knoppen van de twee klanken, die u

samen wilt gebruiken, tegelijkertijd in.

1. Houd de [Transpose]-knop ingedrukt, terwijl u op

de [Split]-knop drukt. De indicators van deze twee knoppen knipperen. In het display verschijnt de momenteel gekozen balanswaarde.

2. Druk op de [–]- of [+]-knop om de waarde te wijzigen.

De balans verandert. U kunt de volumebalans tevens wijzigen door de [Acoustic Layering]-knop ingedrukt te houden, terwijl u op [+] of [–] drukt. NEDERLANDS Twee klanken tegelijk bespelen (Dual) NEDERLANDS De balans verandert. Om weer de oorspronkelijke balans te kiezen moet u de [–]- en [+]-knop samen indrukken. De indicator van de ingedrukte knop licht op. Als u nu op het klavier speelt, worden de noten door deze klanken weergegeven. Andere klank voor de rechter Tone-knop kiezen Volume van de linker Tone-knop Volume van de rechter Tone-knop Druk op een andere knop dan [–] [+] om te zorgen dat de indicators weer “normaal” werken. NEDERLANDS Om de Dual-mode weer te verlaten moet u op één enkele klankkeuzeknop drukken.

2. Druk op de [–]- of [+]-knop.

NEDERLANDS Nu hoort u tijdens het spelen nog steeds de klank van de linker Tone-knop. Daar wordt echter de zonet gekozen klank aan toegevoegd. De toonhoogte van de klank, die aan de rechter knop toegewezen is, kan in octaafstappen worden getransponeerd (blz. 230). Andere klank voor de linker Tone-knop kiezen Schakel de Dual-mode even uit en kies vervolgens de benodigde klanken. Druk de knoppen van de twee klanken, die u samen wilt gebruiken, samen in. NEDERLANDS

HP107_e.book Page 220 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Hoofdstuk 2. Zelf spelen Verschillende klanken voor de linker-/rechterhand (Split) U kunt via de linker klavierhelft een andere klank bespelen dan via de rechter. Zoiets noemen we een “Split”. De noot waar het klavier in twee helften wordt verdeeld is het “splitpunt”. Splitpunt (fabrieksinstelling: F#3) A0 B0 C1 D1 E1 F1 G1 A1 B1 C2 …

Klank voor de linkerhand

Andere klank voor de rechter helft kiezen Schakel de Split-mode even uit en kies vervolgens de benodigde klank. In de Split-mode heeft het demperpedaal aanvankelijk alleen betrekking op de rechter klavierhelft. Dat kunt u echter veranderen. Zie hiervoor “Toewijzen van het demperpedaal aan de linker klavierhelft” (blz. 230). ■ Splitpunt instellen

Klank voor de rechterhand Indien nodig, kunt u het splitpunt (waar de linker helft stopt en de rechter helft begint) wijzigen. Die noot kan eender waar tussen de “B1” en de “B6” liggen. De fabrieksinstelling luidt “F#3”.

1. Houd de [Split]-knop ingedrukt, terwijl u op de

toets drukt die u als nieuw splitpunt wilt hanteren. Die toets vertegenwoordigt de hoogste noot van de linker helft.

1. Druk op de [Split]-knop.

De indicator van deze knop licht op. Het klavier is nu in twee helften verdeeld: één voor de linker- en een tweede voor de rechterhand. Het splitpunt vertegenwoordigt de hoogste noot van de linker helft. De klank van de rechter helft is nog steeds degene die u vóór het indrukken van de [Split]-knop had gekozen. Aan de linker helft is echter een basklank toegewezen. De keuze van de basklank hangt af van de rechts gehanteerde klank. Om de Split-mode weer te verlaten moet u nog een keer op de [Split]-knop drukken (de indicator dooft weer). Als u in de Dual-mode op de [Split]-knop drukt… De klank van de linker Tone-knop (wiens indicator oplicht) wordt aan de rechter helft toegewezen, terwijl u via de linker helft een daarbij passend geluid aanstuurt. De toonhoogte van de klanken in de linker helft kan in octaafstappen worden getransponeerd (blz. 230). Andere klank voor de linker helft kiezen

1. Druk op een klankkeuzeknop.

2. Druk op de [–]- of [+]-knop.

Met de [–]- en [+]-knop kunt u –indien nodig– een andere klank voor de linker helft kiezen. Zie “Tone List” (blz. 240) voor meer details over de klanken.

Indien nodig, kunt u het splitpunt ook met de [–]- of [+]knop kiezen, terwijl u de [Split]-knop indrukt. Door de [Split]-knop ingedrukt te houden, terwijl u tegelijk op [+] en [–] drukt, kiest u weer het voorgeprogrammeerde splitpunt (F#3). De nootnamen verschijnen als volgt in het display: Display

Als u de [Split]-knop ingedrukt houdt, beeldt het display de nootnaam van het momenteel gekozen splitpunt af. HP107_e.book Page 221 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Hoofdstuk 2. Zelf spelen Onmiddellijk na het inschakelen fungeert het middelste pedaal als sostenutopedaal (blz. 211). U kunt het middelste pedaal echter ook voor andere dingen gebruiken. Tempo instellen

2. Druk op de [Song/Tempo]-knop (de indicator

moet groen oplichten).

3. Druk op de [–]- of [+]-knop om een ander tempo te

kiezen. NEDERLANDS Functie van het middelste pedaal kiezen Andere maatsoort kiezen

4. Houd de [Song/Tempo]-knop ingedrukt, terwijl u

op de [–]- of [+]-knop drukt. Overeenkomst tussen de maatsoort en de tempoweergave

1. Kies met de [Center Pedal]-knop de gewenste

instelling (zie de indicators). Sostenuto. Het pedaal doet dienst als sostenutopedaal (blz. 211). Metronoom gebruiken ■ Werken met de metronoom De HP107e bevat een metronoom. Indien nodig, tikt de metronoom tijdens de weergave van een stuk in de maat (Beat) en het tempo van dat stuk. Tempowaarde 2/2 =5–250 x/4 =10–500 3/8 =20–999 6/8 9/8 12/8 = 7–333 Tijdens de songweergave of -opname kunt u geen andere maatsoort kiezen. Display Maatsoort Display Maatsoort

12/8 Metronoom stoppen

5. Druk nog een keer op de [Metronome/Count In]knop om te zorgen dat zijn indicator weer dooft.

De metronoom stopt. De metronoom begint te tellen. De indicator van de knop knippert in de gekozen maat (en uiteraard het tempo). Op de eerste tel van elke maat licht hij rood op, voor de overige tellen wordt groen gehanteerd. Het display beeldt het momenteel gehanteerde volume af. Houd [Metronome/Count In] nog steeds ingedrukt, terwijl u met de [+]- of [–]-knop een andere volumewaarde instelt. Als u deze waarde op “0” zet, hoort u de metronoom niet meer.

NEDERLANDS Werken met de metronoom

terwijl u op de [–]- of [+]-knop drukt. NEDERLANDS ■ Metronoomvolume wijzigen Het volume van de metronoom kunt u in tien stappen instellen. Na het inschakelen wordt automatisch de waarde “4” gekozen. 3 4 1,5 2 NEDERLANDS Octave. Als u een toets indrukt, terwijl u het middelste pedaal intrapt, hoort u naast de gespeelde noot ook een noot, die één octaaf erboven wordt weergegeven. Het volume van de geoctaveerde noten bepaalt u via de stand van het pedaal. Opm. Maatsoort NEDERLANDS Wanneer zowel de “Acoustic Layer”- als de Dual-functie uitgeschakeld zijn, wordt de “Acoustic Layer”-functie automatisch geactiveerd. Layer. Als u een toets indrukt, terwijl u het middelste pedaal intrapt, wordt een passende klank bij het gebruikte pianogeluid gevoegd. U bespeelt dan twee klanken. Het volume van de toegevoegde klank bepaalt u via de stand van het pedaal. NEDERLANDS

Het display beeldt nu de momenteel gekozen maatsoort af. Houd de [Song/Tempo]-knop ingedrukt en kies met [+] of [–] een andere maatsoort. Houd de [Song/Tempo]knop ingedrukt, terwijl u de [–]- en [+]-knop samen indrukt om weer de eerder gekozen maatsoort te hanteren. HP107_e.book Page 222 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Hoofdstuk 2. Zelf spelen Splitsen van het klavier in twee helften voor quatremainsstukken (Twin-mode) Het klavier kan in twee aparte secties worden verdeeld, zodat twee pianisten tegelijk in hetzelfde register kunnen spelen.

1. Houd de [Split]-knop ingedrukt, terwijl u op de

[Piano]-knop drukt. De indicator van de [Split]-knop licht op en de Twin Piano-mode is actief.

● In de Twin-mode worden de volgende dingen ingesteld:

• Het klavier wordt in twee secties verdeeld en de toonhoogte verandert.
• Het rechter pedaal fungeert als demperpedaal voor de rechter helft, terwijl het linker pedaal als demper voor de linker helft dienst doet.
• Het middelste pedaal fungeert als sostenutopedaal voor de rechter helft.

2. Om deze functie weer te verlaten, moet u de

[Split]-knop ingedrukt houden, terwijl u op de [Piano]-knop drukt.

• Als de opname al loopt c.q. als het instrument klaarstaat voor de opname, wordt de opname/de standbymode uitgeschakeld. In de Twin-mode is de [Rec]-knop niet beschikbaar.
• Als de Split-functie momenteel actief is, wordt ze uitgeschakeld.
• Via de linker en rechter helft wordt dezelfde klank (met dezelfde effectinstellingen) bespeeld. Als de piano zich vóór het activeren van de Twin-functie al in de Splitmode bevond, wordt automatisch de klank van de rechter (Split-)helft gehanteerd. Opm. In de Twin-mode is de demperresonantie niet beschikbaar.

HP107_e.book Page 223 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Hoofdstuk 3. Meespelen met de interne stukken Laten we nu kijken wat je moet doen om met de interne stukken mee te spelen. Onder “Kiezen van het stuk dat u wilt beluisteren” (blz. 212) komt u te weten hoe u te werk moet gaan. Druk de [+]- en [–]-knop samen in om weer het voorgeprogrammeerde tempo van het gekozen stuk op te roepen. Overeenkomst tussen de maatsoort en de tempoweergave Maatsoort Tempowaarde 2/2 =5–250 x/4 =10–500 3/8 =20–999 6/8 9/8 12/8 = 7–333 NEDERLANDS Indien nodig, kunt u aanvankelijk een lager tempo kiezen tot u de muziek helemaal onder de knie hebt. Verder zou u met één hand kunnen beginnen en daarna de andere hand kunnen instuderen. Wat u ook doet: het verdient altijd aanbeveling om het betreffende stuk eerst een paar keer aandachtig te beluisteren. Indien nodig, kunt u de metronoom inschakelen. Die telt dan in de maat en het tempo van het gekozen stuk. NEDERLANDS Hoofdstuk 3. Meespelen met de interne stukken Identificatie van de interne stukken Tempo instellen ■ Weergave beginnen met een aftel Als u meteen vanaf het begin van het stuk moet/wilt meespelen, activeert u het best de aftelfunctie. Dan bent u er namelijk zeker van dat u op het juiste moment begint. NEDERLANDS Als u het gekozen stuk aanvankelijk wat aan de snelle kant vindt, kunt u het tempo verminderen. Dat is met name voor het instuderen van nieuw repertoire van belang. Voer het tempo dan geleidelijk aan op. USr (User) … Het geheugen dat het door u opgenomen stuk bevat. (→ blz. 225 voor details i.v.m. de opname.) S.1~S.68 … Interne stukken S. U … Stuk dat u intern opgeslagen hebt (blz. 231) Deze aftel is beschikbaar, wanneer u vóór het starten van de weergave de metronoom activeert.

Bepaalde interne stukken bevatten tempowijzigingen. Kies eerst het stuk dat u wilt spelen (blz. 212). NEDERLANDS

In dat geval telt de HP107e twee maten af en start hij vervolgens de weergave. Weergave tijdens de aftel: “–2” (nog twee maten), “–1” (nog één maat en u bent aan de beurt). “Werken met de metronoom” op blz. 221

1. Druk op de [Song/Tempo]-knop (indicator moet

groen oplichten). Het display beeldt nu de gehanteerde tempowaarde af. NEDERLANDS Door herhaaldelijk op de [Song/Tempo]-knop te drukken roept u afwisselend de tempowaarde en het nummer van het gekozen stuk (voorafgegaan door “S.”) op. Als de tempowaarde wordt afgebeeld, licht de indicator van de [Song/Tempo]-knop in het groen op. Hebt u het songnummer gekozen, dan licht de indicator in het rood op.

2. Stel met de [–]- en [+]-knop het gewenste tempo

in. Het instelbereik voor het tempo luidt q= 10~500. U kunt het tempo ook tijdens de weergave wijzigen. NEDERLANDS Met de [+]-knop voert u het tempo in kleine stappen op. Houd hem ingedrukt om snel een beduidend hoger tempo te kiezen. Met de [–]-knop vermindert u het tempo. Ook deze knop kunt u ingedrukt houden om het tempo drastisch te verminderen.

HP107_e.book Page 224 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Hoofdstuk 3. Meespelen met de interne stukken Aparte weergave van de twee partijen Weergave starten

2. Druk op de [Play]-knop (indicator moet oplichten).

U kunt zelf bepalen welke partij(en) van de interne stukken moet(en) worden afgespeeld. De weergave van het stuk begint. De partij, die u in stap 1 gekozen hebt, wordt niet afgespeeld. De partij van de linkerhand kan met de [Left]-knop in-/uitgeschakeld worden. De partij van de rechterhand is aan de [Right]-knop toegewezen. Laten we de [Left]- en [Right]knop in het volgende gewoon de “spoorknoppen” noemen. U moet ze dus zelf spelen, terwijl u door de partij van de linkerhand wordt begeleid. Spoorknoppen Partij van de Partij van de linkerhand rechter hand Druk nog een keer op de knop, die u in stap 1 had uitgeschakeld. Nu hoort u de ontbrekende partij weer (en de indicator van de knop licht op). U kunt de spoorknoppen ook tijdens de weergave in- en uitschakelen. Stop de weergave Left Right

3. Druk op de [Play]-knop om te zorgen dat zijn

indicator weer dooft. De weergave van het stuk stopt. En dan nu muziek… 2, 3 1 Kies eerst het stuk dat u wilt spelen (blz. 212). Keuze van de partij die u zelf wilt spelen

1. Druk op de [Left]- of [Right]-knop.

De indicator van de ingedrukte knop dooft. Dat betekent dat de betreffende partij niet meer afgespeeld wordt. Als u bv. de partij van de rechterhand zelf wilt spelen, moet u op de [Right]-knop drukken (indicator moet doven). Die partij wordt nu niet meer weergeven.

HP107_e.book Page 225 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Hoofdstuk 4. Zelf iets opnemen NEDERLANDS Hoofdstuk 4. Zelf iets opnemen U kunt ook eigen muziek (of versies van bestaande stukken) opnemen. En natuurlijk kunt u uw spel beluisteren – en er zelfs een tweede partij aan toevoegen. De opnamefunctie van de HP107e werkt als volgt:

• Opname tijdens de weergave van een intern stuk (→ “Opnemen tijdens de weergave van een intern stuk”, blz. 226)
• Apart opnemen van de linker- en rechterhand (→ “Aparte opname van de linker- en rechterhand”, blz. 227) Opmerkingen i.v.m. de opname
• Intern is er plaats voor één opname. Als de volgende boodschap verschijnt… ‘Right’-spoor Layer Layer-klank Oorspronkelijke klank (piano) Octavering Layer-klank (één octaaf hoger) Oorspronkelijke klank

• Als u methode B of C wilt gebruiken, moet u vóór het starten van de opname de [Left]- en [Right]-knop indrukken (beide indicators moeten knipperen). Nieuw stuk opnemen Ziehier hoe u kunt opnemen zonder begeleiding van een intern stuk.

2 1 4 6,8 5,7 De HP107e bevat een songgeheugen (blz. 231) waarmee u het laatst opgenomen stuk intern kunt opslaan. Instellingen voor de opname (kies “USr”)

1. Druk op de [Song/Tempo]-knop (indicator moet

rood oplichten). Het display beeldt het nummer van het gekozen stuk af. Als de vorige opname mag worden gewist, moet u op de [Rec]-knop drukken. Over de sporen van de Recorder A. Opname starten zonder een spoor te kiezen Als noch het linker, noch het rechter spoor data bevat, wordt uw spel automatisch op het “Right”-spoor opgenomen. Als hetzij het linker, hetzij het rechter spoor al data bevat, wordt uw spel automatisch op het nog vrije spoor opgenomen. B. Opname in de Dual-, Acoustic Layer- of Split-mode ‘Left’-spoor ‘Right’-spoor Dual Klank van de rechter keuzeknop Klank van de linker keuzeknop “Acoustic Layer” Layer-klank Oorspronkelijke klank (piano) Split Klank van de linker helft Klank van de rechter helft Klank kiezen en tempo instellen

3. Kies de klank die u voor de opname wilt gebruiken (blz. 214).

4. Schakel eventueel de metronoom in.

Start de metronoom even om het tempo en de maatsoort te kunnen instellen (blz. 221). Opm. Als u een partij aan een bestaande opname toevoegt, hanteert die het tempo en de maatsoort van het eerder opgenomen materiaal.

5. Druk op de [Rec]-knop.

De [Rec]-indicator licht op, terwijl de [Play]-indicator knippert. Dat betekent dat het instrument klaar is voor de opname.

kiezen. NEDERLANDS Wilt u de eerder gemaakte opname niet verliezen, dan moet u op de [Play]-knop drukken. Maar dan kunt u niet opnemen. NEDERLANDS Als u een stuk kiest, terwijl u net een ander nummer hebt opgenomen, verschijnt de volgende boodschap in het display. Bovendien knippert de indicator van de [Record]knop. ‘Left’-spoor NEDERLANDS

• De HP107e bevat een songgeheugen (blz. 231) waarin u het laatst opgenomen stuk intern kunt opslaan. Opnamen, die u niet opslaat, worden gewist, zodra u het instrument uitschakelt. Vergeet dus niet uw favoriete stuk weg te schrijven. U kunt uw stukken echter ook met een cassettespeler e.d. opnemen of de data naar een MIDI-apparaat doorseinen om ze daar op te slaan. Zie hiervoor “Hoofdstuk 6. Werken met externe apparaten” (blz. 233). Functie NEDERLANDS

• Opname van uw eigen spel (→ “Nieuw stuk opnemen”, blz. 225) C. Opname, wanneer de “Layer”- of “Octave”-functie aan het middelste pedaal toegewezen is HP107_e.book Page 226 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Hoofdstuk 4. Zelf iets opnemen Start de opname

6. De opname begint zodra u op het klavier speelt of

op de [Play]-knop drukt. Nu wordt er eerst twee maten afgeteld. Daarna begint de opname. U kunt de opname ook starten door minstens één noot op het klavier te spelen (dan hoeft u namelijk niet op de [Play]-knop te drukken). In dat geval hoort u uiteraard geen aftel. Zodra de opname begint, lichten de [Play]- en [Rec]-indicator op. Speel het stuk dat u wilt opnemen. Opnemen tijdens de weergave van een intern stuk U kunt ook opnemen wat u bij één van de interne stukken speelt. De HP107e bevat een songgeheugen (blz. 231) waarmee u het laatst opgenomen stuk intern kunt opslaan. U zou ook enkel de partij van de [Left]- of [Right]-knop kunnen weergeven, terwijl u de partij van de andere hand zelf speelt en opneemt. Stop de opname

7. Druk op de [Play]- of [Rec]-knop.

De [Play]- en [Rec]-indicator doven en de opname stopt. Over de “USr”-boodschap Na de opname verandert de “ ”-boodschap in

Een “.” rechtsonder in het display betekent dat het Usergeheugen al data bevat. Beluister uw opname

8. Druk op de [Play]-knop.

Nu hoort u wat u zonet hebt opgenomen. Druk nog een keer op de [Play]-knop om de weergave weer te stoppen. Als u vóór de opname geen spoor kiest, wordt uw spel automatisch op het [Right]-spoor opgenomen. Zie “Aparte opname van de linker- en rechterhand” (blz. 227) om de linker- en rechterhand apart op te nemen. 2 1 3 6,8 4,7 5 Stuk kiezen

1. Druk op de [Song/Tempo]-knop (indicator moet

rood oplichten). Het display beeldt nu het nummer van het gekozen stuk af.

2. Kies met de [+]- of [–]-knop het stuk dat u als basis

3. Activeer eventueel de metronoom en stel het

gewenste tempo in (blz. 221).

4. Druk op de [Rec]-knop.

De indicator van de [Rec]-knop licht op. Kies het op te nemen spoor

5. Druk op de [Left]- of [Right]-knop.

Om de partij van de linkerhand zelf op te nemen moet u op de [Left]-knop drukken; wilt u de partij van de rechterhand zelf spelen, dan moet u op de [Right]-knop drukken. De indicators van de ingedrukte knop en de [Play]-knop knipperen. De HP107e is nu klaar voor de opname. Als de “dEL”-boodschap in het display verschijnt, zie dan blz. 225. Start de opname

6. Druk op de [Play]-knop.

Het instrument telt nu eerst twee maten af en start vervolgens de opname. Speel mee met de interne partij. Stop de opname

7. Druk op de [Play]- of [Rec]-knop.

De [Play]- en [Rec]-indicator doven en de opname stopt. Uw opname bevindt zich in het “USr (User)”-geheugen. Beluister uw opname

8. Druk op de [Play]-knop.

Nu hoort u wat u zonet hebt opgenomen.

De [Play]- en [Rec]-indicator doven en de opname stopt. Aparte opname van de linker- en rechterhand Het voordeel van deze aanpak is dat u maar één partij hoeft over te doen, als u zich tijdens de opname vergist. Beluister uw opname

6. Druk op de [Play]-knop.

Nu hoort u wat u zonet hebt opgenomen. Druk nog een keer op de [Play]-knop om de weergave weer te stoppen. NEDERLANDS We hadden het er al over dat de Recorder van de HP107e twee sporen biedt. Daar zou u gebruik van kunnen maken om de partij van de linker- en rechterhand apart op te nemen. Kies met de [Left]- en [Right]-knop het spoor waarop u wilt opnemen. De HP107e bevat een songgeheugen (blz. 231) waarmee u het laatst opgenomen stuk intern kunt opslaan. Wat u zonet hebt gespeeld bevindt zich nu op het eerder gekozen spoor. Om een bijkomende partij op het resterende spoor op te nemen moet u met stap 2 vervolgen en die partij eveneens inspelen. Tijdens de tweede opname hoort u dan de daarnet opgenomen partij. NEDERLANDS Druk nog een keer op de [Play]-knop om de weergave weer te stoppen. Wissen van uw eigen opname 1 4,6 2,5 3 Opm. Als u een tweede partij opneemt zonder de eerste partij te wissen, hanteert de Recorder het tempo van de eerste partij.

1. Schakel eventueel de metronoom in (blz. 221).

De [Rec]-indicator licht op, terwijl de [Play]-indicator knippert. Dat betekent dat het instrument klaar is voor de opname. Met het volgende wist u enkel de partij van het gekozen spoor. Houd de [Left] of [Right]-knop ingedrukt, terwijl u op de [Rec]-knop drukt. De indicator van de ingedrukte spoorknop dooft nu – en dat betekent dat de betreffende partij verdwenen is. ■ Stuk wissen Om de volledige “Usr”-Song te wissen moet u als volgt te werk gaan: Houd de [Song/Tempo]-knop ingedrukt, terwijl u op de [Rec]-knop drukt. NEDERLANDS Zie stap 1 en 2 onder “Nieuw stuk opnemen” (blz. 225) voor het kiezen van “USr”. Dat is alleen nodig om met een schone lei te beginnen. Als u zich tijdens de opname door een intern of uw zelf opgeslagen stuk wilt laten begeleiden, moet u dat selecteren (zie de stappen 1 en 2 onder “Kiezen van het stuk dat u wilt beluisteren” (blz. 212)). ■ Wissen van één spoor NEDERLANDS Ziehier wat u moet doen om één of beide sporen van het “Usr”-geheugen te wissen: Het display beeldt nu de volgende boodschap af en de indicator van de [Rec]-knop knippert. Als één of beide sporen al data bevatten, licht(en) de bijbehorende spoorknop(pen) eveneens op.

3. Schakel de [Left]- of [Right]-knop uit, als u niets

op het betreffende spoor wilt opnemen. U kunt niet op beide sporen tegelijk opnemen (kies dus hetzij [Left], hetzij [Right]). Als u de opname toch niet wilt wissen, moet u op de [Play]- of [Song/Tempo]-knop drukken.

7. Druk nog een keer op de [Rec]-knop.

Het opgenomen stuk wordt nu gewist. NEDERLANDS De knop van het spoor, dat u voor de opname kiest, begint zo meteen te knipperen. Start de opname

4. Druk op de [Play]-knop.

NEDERLANDS Nu wordt er eerst twee maten afgeteld. Daarna begint de opname. Speel het stuk dat u wilt opnemen. U kunt de opname ook starten door minstens één noot op het klavier te spelen (dan hoeft u namelijk niet op de [Play]-knop te drukken). In dat geval hoort u uiteraard geen aftel.

HP107_e.book Page 228 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Hoofdstuk 5. Andere handige functies Hoofdstuk 5. Andere handige functies Geavanceerde instellingen (functies) Er zijn nog een aantal verborgen functies die u als volgt instelt: Oproepen van de functiemode

1. Druk de [Split]- en [Chorus]-knop samen in.

De HP107e activeert de gekozen mode. De indicators van de [Split]- en [Chorus]-knop evenals van de knop, die aan de gekozen functie is toegewezen, knipperen. Knop Functie blz. Local-functie Piano Resonance [Key Off] blz. 235 MIDI-zendkanaal Piano Resonance [Strings] blz. 235 USB-driverinstelling Piano Resonance [Damper] blz. 232 Opslag van de instellingen [Metronome/ Count In] Kiezen van de benodigde functie

2. Druk op de knop die aan de benodigde functie is

toegewezen. De indicators van de knop, die aan de gekozen functie is toegewezen, evenals van de [Split]- en [Chorus]-knop knipperen. blz. 231 Opslag van de opname blz. 231 [Song/Tempo] Als u de knop van de gekozen functie ingedrukt houdt, wordt de functienaam in het display afgebeeld. V-LINK blz. 232 [Right] Knop Functie blz. Algemene stemming Verzenden van de opname via MIDI blz. 229 [Piano] [Left] blz. 235 Stemmingssysteem blz. 229 [E. Piano] “Grand Space”-mode blz. 230 [Grand Space] Stretch Tuning blz. 229 [Harpsichord] Laden van de fabrieksinstellingen Key Touch [Touch] blz. 231 Octave Shift blz. 230 [Organ]

3. Stel met de [–]- of [+]-knop de gewenste waarde

in. Toewijzen van het demperpedaal aan de linker klavierhelft [Strings] Meer details over deze functies vindt u verderop. blz. 230 Druk de [–]- en [+]-knop samen in om weer de voorgeprogrammeerde waarde te kiezen. Functiemode verlaten

4. Druk op de [Split]- of [Chorus]-knop.

HP107_e.book Page 229 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Hoofdstuk 5. Andere handige functies Als u nauwelijks of helemaal niet te stemmen akoestische instrumenten moet begeleiden, kunt u de algemene stemming van de HP107e wijzigen. Voor het stemmen maakt men in de regel gebruik van een referentienoot – de “A4”. Meer bepaald worden alle instrumenten dan op een bepaalde toonhoogte afgestemd. Druk in stap 2 onder “Geavanceerde instellingen (functies)” (blz. 228) op de [Piano]-knop. Het display toont nu bv. de volgende waarde. Waarde 415.3Hz~440.0Hz~466.2Hz

• Deze instelling kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231). ■ Ander stemmingssysteem kiezen U kunt stemmingen kiezen die in de klassieke periode (barokmuziek e.d.) werden gehanteerd. Druk in stap 2 onder “Geavanceerde instellingen (functies)” (blz. 228) op de [E.Piano]-knop. Het display toont nu bv. de volgende waarde. Tonica U kunt kiezen uit acht verschillende stemmingen.

Een gedeeltelijk compromis van de reine Middentoon stemming, die transposities/modulaties toelaat.

Deze stemming wordt aan de filosoof Pythagoras toegeschreven. Hij zou de ambiguïteit tussen kwarten en kwinten opgelost Pythagorisch hebben. Ze is vooral geschikt voor melodieën, terwijl drieklanken ietwat vals klinken.

Werckmeister Deze stemming combineert de middentoonmet de Pythagorische stemming. Ze is voor alle toonaarden geschikt (eerste techniek, III). Fabrieksinstelling1 C

Rein (majeur) Deze stemming lost de ambiguïteit van kwinten en tertsen op. Ze is niet geschikt voor melodieën, en transposities zijn helemaal uit den boze. Akkoorden klinken echter “mooier” dan normaal.

Rein (mineur) Zelfde principe als de reine majeurstemming. Deze is echter bedoeld voor het spelen in mineur.

Arabisch Deze stemming laat toe om oosterse muziek te spelen. Houd de [E. Piano]-knop ingedrukt, terwijl u op de toets van de noot drukt, die als tonica moet fungeren. De tonica wordt als volgt in het display afgebeeld: Display

Voor de gelijkzwevende stemming hoeft u de tonica niet in te stellen.

• Als u tijdens de opname een andere stemming gebruikt dan de gelijkzwevende en wilt dat die tijdens de weergave eveneens wordt gehanteerd, moet u ze opnieuw kiezen.
• Wanneer u met andere instrumenten samenspeelt, kan het gebeuren dat bepaalde noten vals klinken. Probeer dan de andere instrumenten op de HP107e af te stemmen.
• Deze instelling kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231). ■ Stretch Tuning (andere stemmingscurve) Vleugels worden vaak zo gestemd dat de lage noten iets onder en de diskantnoten iets boven de toon staan gestemd – in verhouding tot de gelijkzwevende temperatuur. In het Engels noem je dit “Stretch Tuning” (uitgerokken stemming). Druk in stap 2 onder “Geavanceerde instellingen (functies)” (blz. 228) op de [Harpsichord]-knop. Het display toont nu bv. de volgende waarde. OFF Normale stemming. Een goede keuze, wanneer u twee klanken stapelt (Dual, blz. 219) of met andere instrumenten samenspeelt.

NEDERLANDS Deze stemming verdeelt een octaaf in twaalf gelijk grote intervallen. Dit zorgt voor een minimum aan ambiguïteit. Voor andere stemmingen dan de gelijkzwevende temperatuur moet u ook de grondtoon (tonica voor majeur en sixt voor mineur) instellen om de juiste toonaard te kiezen. NEDERLANDS Verklaring Gelijkzwevend

NEDERLANDS Vandaag de dag gaan we er eigenlijk van uit dat alle instrumenten volgens de gelijkzwevende temperatuur worden gestemd. In de klassieke periode werden echter verschillende stemmingen gehanteerd. Door die te kiezen beseft u pas goed hoe de betreffende stukken eigenlijk bedoeld waren. Stemmingssysteem Deze stemming vormt een verbetering van de middentoon- en reine stemming en kan voor het spelen in nagenoeg elke toonaard worden gebruikt (III). Kirnberger NEDERLANDS Deze stemming wordt gehanteerd tot u het instrument weer uitschakelt. Display Verklaring Tonica Fabrieksinstelling440.0Hz Stemmingssysteem Stemmingssysteem NEDERLANDS Het display kan maar drie cijfers weergeven. Daarom worden enkel de laatste drie cijfers van de gekozen stemming getoond. De afbeelding hierboven slaat dus op “440.0Hz”. Display NEDERLANDS ■ Algemene stemming (Master Tune) HP107_e.book Page 230 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Hoofdstuk 5. Andere handige functies

Een stemmingscurve waarbij de bas lager en de diskant hoger staan gestemd dan bij de gelijkzwevende temperatuur. Vooral geschikt voor pianosolo’s. ■ Werking van het ‘Grand Space’-effect Druk in stap 2 onder “Geavanceerde instellingen (functies)” (blz. 228) op de [Grand Space]-knop. Het display toont nu bv. de volgende waarde. FabrieksinstellingOn

• Deze instelling is enkel beschikbaar voor pianoklanken.
• Deze instelling kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231). ■ Toonhoogte in octaven transponeren (Octave Shift) De toonhoogte van de linker klank in de Split-mode (blz. 220), de rechter klank in de Dual-mode (blz. 219) of de toegevoegde klank in de “Acoustic Layer”-mode (blz. 218) kan in octaven worden getransponeerd. Dat noemen we de “Octave Shift”-functie. Druk in stap 2 onder “Geavanceerde instellingen (functies)” (blz. 228) op de [Organ]-knop. Het display toont nu bv. de volgende waarde. De betreffende klank kan maximaal twee octaven lager (–2) of hoger (+2) worden getransponeerd.
• In bepaalde gevallen leidt de octaaftranspositie ertoe dat de gespeelde noten zich buiten het aanbevolen bereik van de gehanteerde klank bevinden en dus ietwat onnatuurlijk overkomen. ■ Toewijzen van het demperpedaal aan de linker klavierhelft In de Split-mode (blz. 220) kunt u er op de volgende manier voor zorgen dat het demperpedaal de links gespeelde noten beïnvloedt. Druk in stap 2 onder “Geavanceerde instellingen (functies)” (blz. 228) op de [String]-knop. Het display toont nu bv. de volgende waarde.

OFF Het demperpedaal heeft betrekking op de rechts en links gespeelde noten. Het demperpedaal heeft enkel betrekking op de rechts gespeelde noten (in de Split-mode). Instelling Omschrijving

Na keuze van deze “Grand Space”-mode kunt u ook met een hoofdtelefoon werken, omdat het diepte-effect voor dit soort toepassingen wordt geoptimeerd. Gebruikt u geen hoofdtelefoon, dan wordt de diepte voor de luidsprekers aangepast.

Het instrument hanteert altijd de optimale instellingen voor de luidsprekers (zelfs wanneer u een hoofdtelefoon gebruikt). Het “Grand Space”-effect wordt zelfs aan de signalen toegevoegd, die via de Output-connectors naar de buitenwereld worden gestuurd.

Het instrument hanteert altijd de optimale instellingen voor de hoofdtelefoon (zelfs wanneer u geen hoofdtelefoon gebruikt).

• Deze instelling kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231). ‘Vergrendelen’ van de bedieningsfuncties U kunt bijna alle knoppen en functies van de HP107e vergrendelen en zorgen dat alleen de pianoklank beschikbaar is. Dat is bv. handig voor de muziekles, als u niet wilt dat de leerlingen tijdens de les andere klanken uitproberen of met de Recorder beginnen te spelen. Eens de bedieningsfuncties vergrendeld zijn, kunt u enkel nog de vleugelklank gebruiken.

1. Zet het volume op de minimumwaarde en druk op

de [Power On]-schakelaar om het instrument uit te schakelen.

2. Houd de [Piano]-knop ingedrukt, terwijl u op de

[Power On]-knop drukt. Houd deze knop nog enkele seconden ingedrukt. Het display beeldt nu de volgende boodschap af: FabrieksinstellingOFF

• Deze instelling kunt u in een intern geheugen van de HP107e opslaan (blz. 231). Nu zijn alle knoppen vergrendeld. Stel het gewenste volume in. U kunt enkel nog piano spelen en het volume instellen. Om deze grendelfunctie weer uit te schakelen moet u het volume op de minimumwaarde zetten en het instrument opnieuw inschakelen.

HP107_e.book Page 231 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Hoofdstuk 5. Andere handige functies Opslaan van uw laatste opname (Song Backup) Indien nodig, kunt u voor alle parameters van de HP107e opnieuw de fabriekswaarden kiezen. Bij het uitschakelen van de HP107e wordt uw opname weer gewist, tenzij u ze eerst in een speciaal daarvoor bedoeld geheugen opslaat. De functie waarmee u dat doet heet “Song Backup”.

• Het intern opgeslagen stuk (blz. 231) wordt daarbij niet gewist.

1. Houd de [Split]-knop ingedrukt, terwijl u op de

[Chorus]-knop drukt.

2. Druk op de Key Touch [Touch]-knop.

Het display beeldt de volgende boodschap af.

• Deze functie is alleen beschikbaar, nadat u iets hebt opgenomen.

1. Houd de [Split]-knop ingedrukt, terwijl u op de

De indicator van die knop begint te knipperen. NEDERLANDS De HP107e activeert de gekozen mode. NEDERLANDS Laden van de fabrieksinstellingen (Factory Reset) Het display beeldt de volgende boodschap af.

3. Druk op de [Rec]-knop.

De fabrieksinstellingen worden geladen.

3. Druk op de [Rec]-knop.

Het stuk wordt opgeslagen. Zodra de data van uw opname opgeslagen zijn, werken de knoppen en functies weer normaal.

• Wacht met het uitschakelen tot de boodschap “End” in het display verschijnt. Door de HP107e te vroeg uit te schakelen beschadigt u namelijk het interne geheugen, wat ertoe kan leiden dat het instrument niet meer naar behoren werkt. Heel wat parameters krijgen bij het uitschakelen van het instrument weer hun fabriekswaarde. Om uw instellingen op een later tijdstip opnieuw te kunnen gebruiken moet u ze opslaan. De functie waarmee u dat doet heet “Memory Backup”. ■ Wissen van een intern opgeslagen stuk

1. Houd de [Split]-knop ingedrukt, terwijl u op de

[Chorus]-knop drukt.

2. Druk op de [Song/Tempo]-knop.

Het display beeldt de volgende boodschap af. NEDERLANDS Opslaan van de gemaakte instellingen (Memory Backup)

• Stukken, die u intern opslaat, kunt u op dezelfde manier kiezen als de interne stukken (blz. 212). Een intern opgeslagen stuk herkent u aan de volgende boodschap: NEDERLANDS Zodra de fabriekswaarden geladen zijn, beeldt het display de volgende boodschap af. Schakel het instrument uit.

• Meer details over wat er precies wordt opgeslagen vindt u onder “Intern opgeslagen parameterinstellingen” (blz. 237). De HP107e kiest de instellingsmode.

2. Druk op de [Metronome/Count In]-knop.

Druk op de [Play]-knop om deze functie weer te verlaten.

3. Druk op de [Rec]-knop.

Het opgeslagen stuk wordt gewist. Het display en de knoppen werken nu weer “normaal”. De indicator van die knop begint te knipperen. Het display beeldt de volgende boodschap af. NEDERLANDS

1. Houd de [Split]-knop ingedrukt, terwijl u op de

NEDERLANDS De instellingen worden opgeslagen. Zodra de instellingen opgeslagen zijn werken de knoppen en functies weer normaal.

HP107_e.book Page 232 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Hoofdstuk 5. Andere handige functies V-LINK-functie gebruiken Door de HP107e op een V-LINK-compatibel videoapparaat aan te sluiten kunt u de beeldweergave vanop de HP107e beïnvloeden. V-LINK V-LINK ( ) is een door Roland ontwikkelde functie voor de integratie van muziek met videobeelden. Met V-LINK-compatibele videoapparaten kunt u beeldmateriaal bij uw spel betrekken en op die manier ook de visuele kant van uw optredens bepalen. V-LINK gebruiken Instellingen voor de USBdriver Alvorens de USB-poort op een computer aan te sluiten moet u eerst het volgende instellen.

1. Houd de [Split]-knop ingedrukt, terwijl u op de

De indicator van die knop begint te knipperen. Het display beeldt de volgende boodschap af.

1. Houd de [Split]-knop ingedrukt, terwijl u op de

De indicator van die knop begint te knipperen. Het display beeldt de volgende boodschap af. OFF

De V-LINK-functie is uit. De V-LINK-functie is actief. Nu kunt u met de twaalf onderste toetsen (helemaal links) de beeldweergave beïnvloeden. FabrieksinstellingOFF

3. Schakel de V-LINK-functie met de [–]- of [+]-knop

in. Nu kunt u met de twaalf onderste toetsen (helemaal links) de beeldweergave beïnvloeden.

• Zolang de V-LINK-functie actief is, hoort u niets, wanneer u de twaalf onderste toetsen indrukt. Functiemode verlaten

4. Druk op de [Split]- of [Chorus]-knop.

De indicator van die knop keert terug naar zijn vorige stand.

Boodschap Omschrijving vdr (Vendor) Kies deze instelling, wanneer u de bijgeleverde driver voor de USB-verbinding wilt gebruiken. GEn (Generic) Kies deze instelling, wanneer u de driver van het besturingssysteem (op uw computer) voor de USB-verbinding wilt gebruiken. Functiemode verlaten

4. Druk op de [Split]- of [Chorus]-knop.

De indicator van die knop keert terug naar zijn vorige stand. HP107_e.book Page 233 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Hoofdstuk 6. Werken met externe apparaten NEDERLANDS Hoofdstuk 6. Werken met externe apparaten Aansluiten van audioapparaten Output R/L (Line Out, Aux Out) NEDERLANDS Door de HP107e op andere audio-apparaten aan te sluiten kunt u zijn geluid bv. via uw HiFi-keten of een PA versterken, of uw spel op cassette e.d. opnemen. Externe audio-apparaten/instrumenten aansluiten op de HP107e HP107e Voor deze verbindingen hebt u kabels met zgn. “jack”-stekkers nodig (optie). Aansluitvoorbeelden

• Om schade aan de luidsprekers en andere apparaten te voorkomen moet u het volume van alle apparaten op de minimumwaarde zetten en de betrokken apparaten uitschakelen alvorens ze op elkaar aan te sluiten. Input R/L (Line In, Aux In) HP107e

1. Schakel het externe apparaat in.

2. Schakel de HP107e in.

3. Regel het volume op het externe apparaat.

• Op de HP107e zelf kunt u het volume van het externe apparaat niet bijregelen. Uitschakelen

1. Zet het volume van de HP107e en de externe apparaten op de minimumwaarde.

NEDERLANDS Uitversterken van de HP107e met een extern apparaat of opnemen van uw spel ❍ Ziehier de volgorde waarin u de apparaten moet inschakelen, wanneer u met externe apparaten werkt:

2. Schakel de HP107e uit.

3. Schakel de externe apparaten uit.

1. Schakel de HP107e in.

2. Schakel het externe apparaat in.

3. Regel het volume op het externe apparaat.

• Stel het volume van de HP107e in. Opname van de HP107e-signalen

4. Start de opname van het externe apparaat.

5. Speel op het klavier van de HP107e.

Via de USB-poort kunt u de HP107e op een computer aansluiten. Details daaromtrent vindt u in de “USB Installation Guide”.

• Wanneer u de HP107e voor het eerst op uw computer aansluit, moet u de “USB-driver” (zie de bijgeleverde CD-ROM) op de computer installeren. Details daaromtrent vindt u in de “USB Installation Guide”.
• De USB-poort zendt alleen MIDI-data.
• Om schade aan de luidsprekers en andere apparaten te voorkomen moet u het volume van alle apparaten op de minimumwaarde zetten en de betrokken apparaten uitschakelen alvorens ze op elkaar aan te sluiten.
• De benodigde USB-kabel wordt niet bijgeleverd. Die kabel vindt u bij uw Roland-dealer.
• Gebruik een USB-kabel met een maximale lengte van 3 meter.
• Schakel de HP107e uit alvorens het MIDI-programma op uw computer te starten. Schakel de HP107e nooit in of uit, terwijl een MIDI-programma op uw computer draait.
• Maak c.q. verbreek nooit de USB-aansluiting, terwijl de HP107e ingeschakeld is.
• Als u geen gebruik maakt van de USB-verbinding moet u de aansluiting van de betreffende kabel op de HP107e verbreken.
• Als de computer de sluimerstand kiest c.q. als u de HP107e uit- en weer inschakelt, verloopt de communicatie niet meer naar behoren en reageert het instrument niet meer zoals verwacht. NEDERLANDS

6. Als u gedaan hebt met spelen, moet u de opname

van het externe apparaat weer stoppen. Aansluiten van de USB-poort NEDERLANDS ❍ Ziehier de volgorde waarin u de apparaten moet inschakelen, wanneer u met externe apparaten werkt: HP107_e.book Page 234 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Hoofdstuk 6. Werken met externe apparaten MIDI-apparaten aansluiten Spelen op de HP107e en aansturen van een externe MIDI-klankbron Door dit instrument op een extern MIDI-apparaat aan te sluiten kunt u de klanken van dat apparaat aansturen (en dus op dezelfde manier bespelen als uw piano). U kunt uw spel bovendien direct (zonder de omweg via de Recorder) opnemen en dan op diskette e.d. opslaan. Geluidsmodule THRU MIDI OUT

HP107e ■ Wat is MIDI? MIDI is de afkorting van “Musical Instrument Digital Interface”. Meer bepaald gaat het om een standaard voor het uitwisselen van muziekdata tussen elektronische muziekinstrumenten en computers. De HP107e is uitgerust met MIDI-aansluitingen en kan MIDI-data dus enerzijds zenden en anderzijds ontvangen. Op die manier beschikt u over tal van mogelijkheden voor nog meer muziekplezier met uw HP107e.

• Meer details over de mogelijkheden vind u in het apart verkrijgbare “MIDI Implementation”-boekje. Het bevat een opsomming van alle MIDI-functies, die dit instrument ondersteunt. Als u dit boekje nodig hebt, neemt u het best contact op met uw Roland-dealer of de distributeur in uw streek. Aansluitvoorbeelden
• Om schade aan de luidsprekers en andere apparaten te voorkomen moet u het volume van alle apparaten op de minimumwaarde zetten en de betrokken apparaten uitschakelen alvorens ze op elkaar aan te sluiten. Aansturen van de HP107e via een sequencer/opname van uw spel met een externe sequencer MT-serie
• De MT-90s heeft geen MIDI OUT-connector Out MIDI Instellen van de MIDIfuncties Laten we nu kijken hoe je het zendkanaal en andere MIDI-parameters instelt. Oproepen van de functiemode

1. Houd de [Split]-knop ingedrukt, terwijl u op de

[Chorus]-knop drukt. De HP107e kiest de instellingsmode. De indicators van de [Split]- en [Chorus]-knop evenals van de knop, die aan de gekozen functie is toegewezen, knipperen. Instellen van de MIDI-functies

2. Druk op de knop die aan de benodigde functie is

toegewezen. De indicators van de knop, die aan de gekozen functie is toegewezen, evenals van de [Split]- en [Chorus]-knop knipperen.

Meer details over deze functies vindt u verderop. HP107e

3. Stel met de [–]- of [+]-knop de gewenste waarde

in. Als u de [–]-knop ingedrukt houdt en tegelijk op [+] drukt, wordt weer de oorspronkelijke waarde gekozen. Functiemode verlaten

• Schakel de Local-functie uit, wanneer u de HP107e op een MIDI-sequencer aansluit. Zie ook “Local-functie: verbinding tussen het klavier en de klankbron” (blz. 235). Bovendien moet u de MIDI THRU-functie van de MIDI-sequencer inschakelen (om te zorgen dat de via MIDI IN ontvangen commando’s meteen weer naar de MIDI OUT-aansluiting van de sequencer worden uitgestuurd). Meer details hierover vindt u in de handleiding van de MIDI-sequencer.

De indicator van die knop werkt nu weer “normaal”. HP107_e.book Page 235 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Hoofdstuk 6. Werken met externe apparaten MIDI laat de overdracht en ontvangst op 16 MIDI-kanalen (1~16) tegelijk toe. Het volstaat echter niet om gewoon een kabel aan te sluiten. De zender en ontvanger moeten namelijk op hetzelfde kanaal worden ingesteld. Anders worden de noten niet door het ontvangende instrument gespeeld c.q. kiest dit laatste geen klanken enz. Klankbron Local uit

• Als u een MT-sequencer van Roland aansluit, hoeft u de Local-functie niet handmatig uit te schakelen. Bij het inschakelen van een MT wordt de Local-functie immers automatisch geactiveerd. Dit gebeurt automatisch, als u de apparaten in de volgorde HP107e → MT inschakelt. Druk in stap 2 onder “Instellen van de MIDI-functies” op de Piano Resonance [Key Off]-knop. Het display toont nu bv. de volgende waarde. On, OFF FabrieksinstellingOn Fabrieksinstelling1 ■ Local-functie: verbinding tussen het klavier en de klankbron Als u het instrument op een MIDI-sequencer aansluit, moet u de Local-functie uitschakelen (“OFF”). Als u deze functie activeert, worden de met de Recorder opgenomen data naar de MIDI OUT-connector van de HP107e gestuurd en kunnen dus met een externe sequencer of computer worden opgenomen. Kiest u “OFF”, dan worden de data niet verzonden. Druk in stap 2 onder “Instellen van de MIDI-functies” op de [Left]-knop. Het display toont nu bv. de volgende waarde. (1) Local aan Sequencer MIDI

Klankbron MIDI OUT MIDI

Local-functie “ON”: Het klavier is met de interne klankbron verbonden. U hoort wat u speelt Ziehier wat u moet doen om de songdata van de HP107e naar de externe sequencer door te seinen. In dit geval moet u de MIDI Thru-functie van de sequencer uitschakelen. Meer details hierover vindt u in de handleiding van de MIDI-sequencer. Sluit een MIDI-sequencer (bv. van de MT-serie) aan (blz. 234). Neem een stuk op met de HP107e (blz. 225). Zet deze parameter op “On”. Klankbron Local aan NEDERLANDS (2) Thru-functie aan Elke gespeelde noot weerklinkt dubbel On, OFF FabrieksinstellingOFF Geheugen MIDI OUT Waarde NEDERLANDS Zoals u hierna ziet, bereiken de bij het spelen op het klavier gegenereerde commando’s de interne klankbron anders via twee routes: (1) en (2). Daarom klinken de gespeelde noten dan vreemd of vallen ze gedeeltelijk weg. Om dat te voorkomen, moet u verbinding (1) verbreken door de Local-functie uit te schakelen (“Local Off”). ■ Verzenden van de opname NEDERLANDS Waarde 1~16 Waarde Noten worden niet weergegeven NEDERLANDS

• De HP107e ontvangt op alle MIDI-kanalen (1~16).
• Als u de HP107e in de Dual- (blz. 219) of Split-mode (blz. 220) gebruikt, worden de data van de linker klankkeuzeknop op MIDI-kanaal 5 (Dual-mode) of 3 (Split-mode) verzonden. De instelling van die zendkanalen kunt u niet wijzigen. Als u dus in de Dual- of Split-mode werkt en tegelijk een externe module wilt aansturen, moet u op het externe instrument eventueel andere MIDI-kanalen dan 3 en 5 kiezen. Druk in stap 2 onder “Instellen van de MIDI-functies” op de Piano Resonance [String]-knop. Het display toont nu bv. de volgende waarde. Local-functie “OFF”: Het klavier is niet meer met de interne klankbron verbonden. Daarom worden de gespeelde noten niet meer weergegeven. NEDERLANDS ■ MIDI-zendkanaal instellen Start de opname van de externe sequencer. Start de weergave van uw stuk op de HP107e. Als uw stuk afgelopen is, mag u de opname van de externe sequencer weer stoppen.

NEDERLANDS Sla de overgehevelde songdata op de harde schijf van de sequencer/computer of op een diskette op. HP107_e.book Page 236 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Verhelpen van storingen Verhelpen van storingen Als u de indruk hebt dat het instrument niet naar behoren werkt, moet u eerst het volgende even doornemen. U kunt het instrument niet inschakelen Hebt u het netsnoer goed aangesloten (blz. 209)? De knoppen werken niet Hebt u de bedieningsfuncties vergrendeld (blz. 230)? Schakel het instrument even uit en weer in. U hoort niets Hebt u het volume van de HP107e op de minimumwaarde gezet (blz. 211)? Hebt u een hoofdtelefoon aangesloten (blz. 210)? Is er misschien nog een stekker op een Phones-connector aangesloten? In dat geval worden de luidsprekers uitgeschakeld. Hebt u de Local-functie uitgeschakeld? Als dat het geval is, hoort u de op het klavier gespeelde noten namelijk niet meer. Zet Local op “ON” (blz. 235). Is de V-LINK-functie actief? Zolang de V-LINK-functie actief is, hoort u niets, wanneer u de twaalf onderste toetsen indrukt. U hoort niets (na een MIDI-instrument aangesloten te hebben) Hebt u alle benodigde apparaten ingeschakeld? Kloppen de MIDI- en audioverbindingen met de externe apparaten? Hebt u het juiste MIDI-kanaal gekozen (blz. 235)? Tijdens het spelen is het geluid betrekkelijk vreemd (dubbele noten) Hebt u de Dual-mode van de HP107e geselecteerd (blz. 219)? Wanneer de HP107e op een externe sequencer aangesloten is, moet u de Local-functie op “OFF” zetten (blz. 235). Schakel anders de MIDI THRU-functie van de sequencer uit. U kunt geen andere klanken kiezen Hebt u de bedieningsfuncties vergrendeld (blz. 230)? Schakel het instrument even uit en weer in. Knipperen de indicators van de [Split]- en [Chorus]-knop? Dan bevindt u zich in de functiemode. Druk op de [Split]- of [Chorus]-knop (blz. 228, blz. 234). Soms vallen er noten weg De HP107e kan maximaal 128 noten tegelijk weergeven. Als u het demperpedaal de hele tijd indrukt en een intern stuk als begeleiding gebruikt, kan het gebeuren dat bepaalde noten wegvallen. Het pedaal doet namelijk eveneens een beroep op de beschikbare stemmen. De stemming van de zelf gespeelde of opgenomen noten klopt niet Hebt u de transpositie geactiveerd (blz. 218)? Weet u zeker dat u het juiste stemmingssysteem gekozen hebt (blz. 229)? Klopt de algemene stemming (blz. 229)? Een opgenomen stuk wordt niet/maar gedeeltelijk weergegeven Kijk even of de indicators van beide spoorknoppen ([Left] en [Right]) oplichten (blz. 224). Als de indicator van één van deze knoppen niet oplicht, wordt de betreffende partij niet afgespeeld. Schakel die knop dus weer in. Opname onmogelijk Weet u zeker dat u een spoorknop geactiveerd hebt (blz. 225~ blz. 227)? Het tempo van een opgenomen stuk/de metronoom varieert Als u een intern stuk afspeelt, verandert het tempo soms tijdens de weergave. De metronoom volgt dergelijke tempowijzigingen. Als u een tweede partij opneemt zonder de eerste partij te wissen, hanteert de Recorder het tempo van de eerst opgenomen partij. Om een gelijkmatig tempo te kunnen hanteren moet u de eerste partij eerst wissen (blz. 227).

De opname is verdwenen Opnamen, die u niet opslaat, worden gewist, zodra u het instrument uitschakelt. Een gewiste opname kunt u niet meer herstellen. De HP107e bevat een songgeheugen (blz. 231) waarmee u het laatst opgenomen stuk intern kunt opslaan. Belangrijke stukken slaat u het best op alvorens de HP107e uit te schakelen. De pedalen werken niet of gaan niet meer uit Hebt u de pedaalkabel goed aangesloten? Ga even na of u de pedaalkabel volledig op de connector van het instrument hebt aangesloten (blz. 209). Vreemde geluiden bij het intrappen van een pedaal Draai de instelschroef van de pedalenbak zo ver uit tot ze de vloer raakt (blz. 211). De galm (Reverb) is uitgeschakeld, maar u hoort nog steeds galm De pianoklanken van de HP107e bevatten tevens de resonanties van een akoestische piano. Na inschakelen van de “Grand Space”- en “Key Off”-functie zorgt dit af en toe voor een galmend effect. Als u dat effect niet op prijs stelt, moet u de “Key Off”- ((blz. 214)) en “Grand Space”-functie uitschakelen (blz. 216~216). In het hoge register verandert het geluid vanaf een bepaalde noot Op akoestische instrumenten worden de snaren van de hoogste 1,5 octaven niet gedempt en sterven ze dus zelfs natuurlijk uit, wanneer u het demperpedaal niet gebruikt. Ook de klankkleur verschilt van die van de overige noten. Roland-piano’s simuleren dit fenomeen. Onthoud bovendien dat het “ongedempte” bereik van de HP107e varieert naar gelang de ingestelde transpositie. U hoort een fluittoon of piepen Als u met een hoofdtelefoon werkt: Sommige pianoklanken zijn bijzonder helder en vol. Dat betekent dat ze heel wat hoge frequenties bevatten, die iets “blikkerig” beginnen te klinken, wanneer u het Reverb-effect activeert. Probeer het eventueel eens met een lager Reverb-volume. Bij gebruik van de luidsprekers: In dit geval ligt het probleem bij de HP107e zelf (met name bij de resonanties die eventueel door het meetrillen van bepaalde onderdelen optreden). Neem contact op met uw Roland-dealer. De basnoten klinken vals of zorgen voor brom Bij gebruik van de luidsprekers: Bij een pittig volume kan het gebeuren dat de behuizing van de HP107e of een voorwerp in de buurt begint mee te trillen. Dat kan bv. bij TL-buizen of glazen het geval zijn. Dit fenomeen doet zich vooral voor, wanneer u betrekkelijk lage noten speelt en bovendien een pittig volume instelt. Dat kunt u op de volgende manieren verhelpen:

• Plaats het instrument minstens 10~15cm van de muur e.d. vandaan.
• Verminder het volume.
• Zet het meetrillende voorwerp ergens anders. Als u met een hoofdtelefoon werkt: In dat geval ligt het probleem ergens anders. Neem contact op met uw Roland-dealer. Het volume van het op de ingangen aangesloten apparaat is veel te laag Misschien gebruikt u audiokabels met een weerstand. Probeer het eens met een andere kabel. HP107_e.book Page 237 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM Fout- en andere boodschappen NEDERLANDS Fout- en andere boodschappen Display Betekenis Stuk in het “Usr”-geheugen. Dit geheugen bevat het stuk dat u zelf opneemt (blz. 225). Usr. Een “.” in het display betekent dat het User-geheugen al data bevat (blz. 225). S.1~68 Slaat op een intern stuk (blz. 212). S. U Het stuk dat u met de “Song Backup”-functie opgeslagen hebt (blz. 231).

Deze boodschap betekent dat het stuk met een opmaat (onvolledige eerste maat) begint. dEL Deze boodschap verschijnt, wanneer u uw opname probeert te wissen (blz. 225, blz. 227, blz. 231). E.32 De capaciteit van het songgeheugen is uitgeput. U kunt niets meer opnemen. E.41 Er is een MIDI-probleem opgetreden (bv. het verbreken van een verbinding). Ga de aansluitingen even na.

De V-LINK-functie is ingeschakeld (blz. 232). NEDERLANDS USr

• Foutmeldingen zijn genummerd en worden voorafgegaan door een “E.”. Om een dergelijke boodschap weer te doen verdwijnen drukt u gewoon op een knop naar keuze. NEDERLANDS Intern opgeslagen parameterinstellingen Snaarresonantie (aan/uit, volume) blz. 214 Demperresonantie (aan/uit, volume) blz. 215 Aanslaggevoeligheid blz. 215 Hamerrespons blz. 215 Stemming (systeem, tonica) blz. 229 Stretch Tuning blz. 229 ‘Grand Space’ (aan/uit, diepte) blz. 216, blz. 216 Dynamic Emphasis (aan/uit, diepte) blz. 217 Algemene stemming blz. 229 Galm (aan/uit, diepte) blz. 217 USB-driverinstelling blz. 232 Toewijzen van het demperpedaal aan de linker klavierhelft blz. 230 “Grand Space”-mode blz. 230 Splitpunt blz. 220 Dual-/Layer-balans blz. 219, blz. 219 NEDERLANDS Andere instellingen blz. 214 NEDERLANDS Pianofuncties die bij het inschakelen geactiveerd worden ‘Key Off’-resonantie (aan/uit, volume) NEDERLANDS

HP107_e.book Page 238 Tuesday, October 19, 2004 10:41 PM HP107e – Overzicht van de beschikbare functies Overzicht van de beschikbare functies

Knoppen blz. Druk de [Split]- en [Chorus]-knop samen in en druk vervolgens op [●].

Toewijzen van het demperpedaal aan de linker klavierhelft [Split] + [Chorus] → [Strings] blz. 230

Intensiteit van het choruseffect [Chorus] + [-] [+] blz. 217

]-knop ingedrukt, terwijl u op de [–]- of [+]-knop drukt. Dual-balans (Layer-balans) Houd de [Split]- of [Transpose]-knop ingedrukt, terwijl u op een toets drukt.

• Wijzigingen van de specificaties en de afwerking zonder voorafgaande kennisgeving voorbehouden.