MultiPlus C 128003516 230V - Batterijlader VICTRON ENERGY - Gratis gebruiksaanwijzing en handleiding

GEBRUIKSAANWIJZING MultiPlus C 128003516 230V VICTRON ENERGY

EN NL FR DE ES Appendix 1.VEILIGHEIDSVOORSCHRIFTEN Algemeen Lees eerst de bij dit product geleverde documentatie, zodat u bekend bent met de veiligheidsaanduidingen en aanwijzingen voordat u de apparatuur in gebruik neemt. Dit product is ontworpen en getest in overeenstemming met internationale normen. De apparatuur dient uitsluitend voor de bestemde toepassing te worden gebruikt.

WAARSCHUWING: KANS OP ELEKTRISCHE SCHOKKEN

Het product wordt gebruikt in combinatie met een permanente energiebron (batterij). Zelfs als de apparatuur is uitgeschakeld, kan een gevaarlijke elektrische spanning optreden bij de ingangs- en/of uitgangsklemmen. Schakel altijd de wisselstroomvoeding en de batterij uit voor het plegen van onderhoud. Het product bevat geen interne onderdelen die door de gebruiker kunnen worden onderhouden. Haal het paneel aan de voorkant er niet af en stel het product niet in werking als niet alle panelen zijn gemonteerd. Al het onderhoud dient door gekwalificeerd personeel te worden uitgevoerd. Gebruik het product nooit op plaatsen waar gas- of stofexplosies kunnen optreden. Raadpleeg de gegevens van de fabrikant van de batterij om u ervan te verzekeren dat het product bestemd is voor gebruik in combinatie met de batterij. De veiligheidsvoorschriften van de fabrikant van de batterij dienen altijd te worden opgevolgd. WAARSCHUWING: Til geen zware lasten zonder hulp. Installatie Lees de installatievoorschriften in de bedieningshandleiding voordat u de apparatuur inschakelt. Dit is een product uit veiligheidsklasse I (dat wordt geleverd met een aardklem ter beveiliging). De ingangs- en/of uitgangsklemmen van de wisselstroom moeten zijn voorzien van een ononderbreekbare aarding ter beveiliging. Aan de buitenkant van het product bevindt zich een extra aardingspunt. Als het aannemelijk is dat de aardbeveiliging is beschadigd, moet het product buiten werking worden gesteld en worden beveiligd tegen iedere onopzettelijke inwerkingstelling; neem contact op met gekwalificeerd onderhoudspersoneel. Zorg ervoor dat de aansluitkabels zijn voorzien van zekeringen en stroomonderbrekers. Vervang een beveiligingsonderdeel nooit door een ander type. Raadpleeg de handleiding voor het juiste onderdeel. Controleer voordat u het apparaat inschakelt, dat de beschikbare spanningsbron overeenkomt met de configuratie-instellingen van het product zoals beschreven in de handleiding.2 Zorg ervoor dat de apparatuur onder de juiste bedrijfsomstandigheden wordt gebruikt. Stel het product nooit in werking in de regen of in een stoffige omgeving. Zorg ervoor dat er altijd voldoende vrije ruimte rondom het product is voor ventilatie en dat de ventilatie-openingen niet zijn geblokkeerd. Verzeker u ervan dat de vereiste spanning niet hoger is dan de capaciteit van het product. Vervoer en opslag Zorg ervoor dat de netspanning- en batterijkabels zijn losgekoppeld bij opslag of vervoer van het product. Er kan geen aansprakelijkheid worden aanvaard voor transportschade indien de apparatuur wordt vervoerd in een andere dan de originele verpakking. Sla het product op in een droge omgeving; de opslagtemperatuur moet tussen de –20°C en 60°C liggen. Raadpleeg de handleiding van de fabrikant van de batterij met betrekking tot vervoer, opslag, opladen, herladen en verwijderen van de batterij.3 EN NL FR DE ES Appendix

MultiPlus Compact functioneel De basis van de MultiPlus Compact is een zeer krachtige sinusomvormer, acculader en omschakelautomaat in een compacte behuizing. Daarnaast heeft de MultiPlus Compact een groot aantal vaak unieke mogelijkheden, o.a. PowerControl en PowerAssist. Automatisch en onderbrekingsvrij omschakelen In geval van een netspanningstoring of wanneer het aggregaat wordt uitgeschakeld, zal de MultiPlus Compact overschakelen van laderbedrijf op omvormerbedrijf en de voeding van de aangesloten apparaten overnemen. Dit gaat zo snel dat computers en andere elektronische apparaten ongestoord blijven functioneren. Geschikt voor parallel- en voor drie fase bedrijf Twee tot zes omvormers kunnen parallel geschakeld worden. De omvormers kunnen bovendien in 3 fase configuratie geschakeld worden. PowerControl – Maximaal benutten van beperkte walstroom Met het Multi Control bedieningspaneel kan een maximale wal- of aggregaatstroom ingesteld worden. De MultiPlus Compact houdt dan rekening met andere stroomverbruikers en gebruikt voor het laden alleen de stroom die nog ‘over’ is. PowerAssist – Doe meer met uw aggregaat of walstroom: de unieke “meehelp” functie van de MultiPlus Compact Met PowerAssist kunt u nog een stap verder gaan. De MultiPlus Compact werkt parallel met het aggregaat of de walaansluiting en verdubbelt het beschikbare vermogen. Tijdelijk te weinig stroom? De MultiPlus Compact haalt extra energie uit de accu en helpt mee! Nog stroom over? De MultiPlus Compact maakt er gebruik van om de accu te laden. U stelt de walstroom in met een simpele draaiknop op het Multi Control paneel. Opm. 1: In geval van parallel bedrijf met een generator mag het vermogen van de generator niet minder zijn dan het vermogen van de MultiPlus Compact (voorbeeld: een generator geschikt voor parallel bedrijf met een MultiPlus Compact 12/1600/70 moet een vermogen van minstens 1600VA hebben). Opm. 2: De uitgangsspanning van een generator kan sterk vervormd zijn. In dat geval moet de “AC waveform check” uitgezet worden. Programmeerbaar relais De MultiPlus is voorzien van een programmeerbaar relais, dat standaard is ingesteld als alarmrelais. Het relais kan echter voor allerlei andere toepassingen geprogrammeerd worden, bijvoorbeeld als startrelais voor een aggregaat.4

Adaptieve 4-traps laadkarakteristieken: bulk – absorption – float – storage Het adaptieve accubeheersysteem, aangedreven door een microprocessor, kan worden ingesteld voor verschillende soorten accu's. De adaptieve functie past het laadproces automatisch aan het accugebruik aan. De juiste hoeveelheid lading: variabele absorptietijd Bij geringe ontlading van de accu wordt de absorptie kort gehouden om overlading en overmatig gassen te voorkomen. Na een diepe ontlading wordt de absorptietijd automatisch verlengd om de accu volledig te laden. Schade wegens overmatige gasvorming voorkomen: begrensde spanningsstijging Indien, om de laadtijd te verkorten, gekozen wordt voor een hoge laadstroom in combinatie met een hoge absorptiespanning, dan wordt schade wegens overmatige gasvorming voorkomen door automatisch de stijgingssnelheid van de spanning te begrenzen zodra de gasspanning is bereikt. Minder onderhoud en veroudering wanneer de accu niet wordt gebruikt: de Opslag- functie De Opslag-functie wordt geactiveerd wanneer de accu gedurende 24 uur niet wordt ontladen. In dat geval wordt de drijfspanning verminderd tot 2,2V/cel (13,2V voor 12V accu) om gasvorming en corrosie van de positieve platen te voorkomen. Eens per week wordt de spanning opnieuw verhoogd tot absorptieniveau om de accu weer 'bij te laden'. Dit voorkomt stratificatie van het elektrolyt en sulfatering, een voorname oorzaak van vroege accustoringen. Twee DC-uitgangen om twee accu's te laden De eerste DC-aansluitklem kan de volle uitgangsstroom leveren. De tweede uitgang, bedoeld voor het laden van een startaccu, is begrensd op 4A en heeft een iets lagere uitgangsspanning. Verhoogde levensduur van de accu: temperatuurcompensatie De temperatuursensor (meegeleverd bij het product) dient om de laadspanning te verminderen wanneer de accutemperatuur toeneemt. Dit is bijzonder belangrijk voor onderhoudsvrije accu’s, die anders mogelijk door overladen uitdrogen. Meer over accu's en laden In ons boek ‘Altijd Stroom’ kunt u meer lezen over accu’s en het laden van accu’s (gratis te downloaden op onze website www.victronenergy.com -> Support & Downloads’ -> Algemene Technische Informatie). Voor meer informatie over de adaptieve laadkarakteristiek verwijzen wij u naar ‘Algemene Technische Informatie’ op onze website5 EN NL FR DE ES Appendix

2.3 Eigen verbruik – zonne-energie-opslagsystemen

Als de Multi/Quattro wordt gebruikt in een configuratie, waarin deze energie teruggeeft aan het elektriciteitsnet, moet conformiteit met de netcode mogelijk zijn door de netcode van het land, waarin deze wordt gebruikt, in te stellen via VEConfigure. Op deze manier kan de Multi/Quattro aan de plaatselijke voorschriften voldoen. Zodra de code is ingesteld, is een wachtwoord vereist om de netcodeconformiteit uit te schakelen of de met de netcode samenhangende parameters te wijzigen. Als de plaatselijke netcode niet wordt ondersteund door de Multi/Quattro, dient een extern gecertificeerd interface-apparaat te worden gebruikt om de Multi/Quattro op het elektriciteitsnet aan te sluiten.6

Wanneer de schakelaar op “on” wordt geschakeld werkt het apparaat volledig. De omvormer zal aanschakelen en de LED “inverter on” zal gaan branden. Als er op de “AC-in” aansluiting spanning wordt aangesloten zal deze na controle en goedkeur worden doorgeschakeld naar de “AC-out” aansluiting. De omvormer wordt uitgeschakeld, de gele LED “charger” zal branden en de lader treedt in werking. Afhankelijk van de laadmode die op dat moment van toepassing is zal de gele LED branden (bulk en of absorption) of de gele LED knippert (float). Als de spanning op de “AC-in” aansluiting wordt afgekeurd zal de omvormer worden ingeschakeld. Wanneer de schakelaar op “charger only” wordt gezet zal alleen de acculader van de MultiPlus Compact aanschakelen indien er netspanning aanwezig is. Deze spanning wordt doorgeschakeld naar de “AC-out” aansluiting. TIP: Als u uw MultiPlus Compact gebruikt op een schip zorg er dan voor dat, als u het schip verlaat, de schakelaar in de positie “charger only” wordt gezet. Hiermee voorkomt u dat bij het wegvallen van de netspanning de omvormer inschakelt en uw accu’s leeg raken.

3.2 Afstandsbediening

De MultiPlus Compact kan optioneel met het Multi Control paneel worden bediend. Met dit paneel kunt u status en of alarmen van MultiPlus Compact aflezen. Omdat de beschikbare walstroom vaak beperkt is, kan men met het paneel de maximale laadstroom instellen. De MultiPlus Compact beperkt het eigen verbruik voor het laden wanneer de totale walstroom over het ingestelde maximum dreigt te gaan. Het laadgedeelte van de MultiPlus Compact kan buiten werking worden gesteld. Dit kan door middel van een instelling (VE-configure) of door gebruik te maken van het Multi Control paneel (AC ingangsstroom op 0 zetten). Voor de juiste DIP switch instellingen, zie §5.5.1.

Het dient de aanbeveling dat bepaalde Typ batterijen eens in de maand extra nageladen te worden. In de Equalizing modus gaat de MultiPlus Compact gedurende een uur met een verhoogde spanning laden (1V boven de Absorptionspanning voor een 12V accu, 2V voor een 24V accu). De laadstroom is dan begrensd op 1/4 van de ingestelde waarde. Indien er een Multi Control paneel aangesloten is, zal het “bulk” en “absorption” LED afwisselend gaan knipperen.

De Equalizing modus geeft een hogere laadspanning dan de meeste gelijkstroomverbruikers aankunnen. Deze moeten worden losgekoppeld voordat er extra wordt nageladen.7 EN NL FR DE ES Appendix

3.3.2 Forced absorption

In sommige omstandigheden kan het wenselijk zijn om de accu voor een vaste tijd met een Absorption spanning te laden. In de Forced Absorption modus gaat de MultiPlus Compact gedurende de ingestelde maximale absorption tijd met de normale Absorption spanning laden. De gele led Charger brandt.

3.3.3 Activeren equalizing of forced absorption

De MultiPlus Compact is zowel vanaf het remote control, als met de frontschakelaar in deze toestanden te brengen. Voorwaarde is wel dat alle schakelaars (front, remote control ) op de stand “on” staan en dat er niet een schakelaar op de stand “charger only” staat. Om de MultiPlus Compact in deze toestand te brengen dient u de stappen te volgen zoals hierna beschreven. LET OP: het omschakelen van “on” naar “charger only” en andersom zoals hieronder beschreven dient op een snelle manier te gebeuren. De schakelaar moet zodanig omgeschakeld worden dat de middenstand als het ware ‘overgeslagen’ wordt. Als de desbetreffende schakelaar ook maar even in de stand “off” blijft staan loopt u het risico dat het apparaat uitgezet wordt. In dat geval dient u weer bij stap 1. te beginnen. Met name bij gebruik van de front schakelaar is enige oefening gewenst. Bij gebruik van het remote control is dit geen probleem. Procedure:

1. Let erop dat alle schakelaars (dus front schakelaar, remote schakelaar of remote

control schakelaar voor zover aanwezig) in de stand “on” staan.

2. Zorg ervoor dat de MultiPlus Compact laadt (er dient dus een AC-ingangsspanning te zijn,

controleer of de gele LED “charger” brandt).

3. Zet de schakelaar achtereenvolgens op “charger only”, “on” en “charger only”.

Let op: het omschakelen zelf moet snel gebeuren maar de tijd tussen het omschakelen moet liggen tussen 1/2 seconde en 2 seconden.

4. De groene LED “on= bulk”, gele LED “charger=absorption” en rode LED “alarm=float” LED

zullen nu 5 keer knipperen.

a. Indien de schakelaar tijdens het branden van de LED “groen=bulk” naar “on” gezet wordt, wordt de lader in 'Equalizing' gezet. b. Indien de schakelaar tijdens het branden van de LED “geel=absorption” naar “on” gezet wordt, wordt de lader in 'Forced Absorption' gezet. c. Indien er niet geschakeld wordt in voorgaande dan gaat lader over op “float” mode. d. Indien na deze stappen de schakelaar niet in de gewenste positie staat “on” kan de schakelaar eenvoudig nog eenmaal snel omgeschakeld worden naar “charger only”. Dit zal de laadtoestand niet wijzigen.8

3.4 LED aanduidingen

Batterij in bedrijf. De omvormer staat aan en levert vermogen aan de belasting. inverter

De omvormer is uitgeschakeld. Alarm: overbelasting, of accu spanning te laag, of omvormer temperatuur te hoog, of DC rimpelspanning was te hoog (slechte verbinding!). inverter

LED brandt De omvormer is ingeschakeld en levert vermogen aan de belasting. Voor-alarm: overbelasting, of accu spanning te laag, of omvormer temperatuur hoog9 EN NL FR DE ES Appendix

De netspanning is doorgeschakeld en de lader is uitgeschakeld. De lader kan niet in een bepaalde tijd zijn eindwaarde (accu spanning) bereiken. Lader staat in bulk protection mode. inverter

De netspanning is doorgeschakeld en de lader staat in bulk of absorption mode. inverter

De netspanning is doorgeschakeld en de lader staat in float mode. inverter

De netspanning is doorgeschakeld en er is een vooralarm: overbelasting of de lader is warm. inverter

charger only off10 Opm.: Wanneer de LEDs “overload” en “low battery” tegelijk branden is apparaat uitgeschakeld ten gevolge van te hoge rimpel op de gelijkspanning.

De MultiPlus Compact dient in een droge, goed geventileerde ruimte te worden geïnstalleerd zo dicht mogelijk bij de accu’s. Rondom het apparaat dient een ruimte van tenminste 10cm te worden vrijgehouden voor koeling.

Een te hoge omgevingstemperatuur heeft de volgende consequenties: Kortere levensduur. Lagere laadstroom. Lager piek vermogen of geheel afschakelen van de omvormer. Plaats het apparaat nooit direct boven de accu’s.

De MultiPlus Compact is geschikt voor wandmontage. Voor de montage zijn aan de achterzijde van de behuizing gaten en een beugelbevestiging aangebracht, zie appendix A. Het apparaat kan zowel horizontaal als verticaal gemonteerd worden maar verticaal monteren is de beste montage. In deze positie is de koeling namelijk optimaal.

De binnenzijde van het apparaat dient ook na installatie goed bereikbaar te blijven. Houd de afstand tussen de MultiPlus Compact en de accu zo kort mogelijk om het spanningsverlies over de kabels tot een minimum te beperken.

In alle apparatuur waarin sprake is van het omvormen van een groot elektrisch vermogen, moet uit voorzorg dit product in een hittebestendige omgeving geïnstalleerd worden. Voorkom daarom de aanwezigheid van bijvoorbeeld chemicaliën, kunststof onderdelen, gordijnen of ander textiel, etc. in de directe omgeving.

Dit product mag alleen door een gekwalificeerde elektrotechnicus worden geïnstalleerd.11 EN NL FR DE ES Appendix

4.2 Aansluiten accukabels

Om de capaciteit van de MultiPlus Compact volledig te kunnen benutten dient uitsluitend gebruik te worden gemaakt van accu’s met voldoende capaciteit en van accukabels met de juiste dikte. Zie tabel.

standaard voorzien van 1,5m kabel. (mm

Aanbevolen accucapaciteit (Ah) 40 – 200 40 – 400 100 – 400 150 – 700 200 – 700 Opmerking: Interne weerstand is een belangrijke factor als u werkt met lage capaciteit accu’s. Raadpleeg uw leverancier of relevante secties uit ons boek “electriciteit aan boord”, te downloaden van onze website. Procedure Ga bij het aansluiten van de accukabels als volgt te werk:

Om het gevaar van kortsluiting van de accu te voorkomen, dient u een geïsoleerde pijpsleutel te gebruiken. Voorkom kortsluiting van de accukabels.

Sluit de accukabel aan: de + (rood). Sluit de accukabel aan: de - (zwart), zie Appendix A. Draai de moeren stevig aan om overgangsweerstanden zo laag mogelijk te maken.12

4.3 Aansluiten AC kabels

De MultiPlus Compact is voorzien van in- en uitgang connector aan de onderkant, zie

appendix 1. De wal- of netaansluiting dient met behulp van een drie-aderige kabel op de

connector te worden aangesloten. Maak gebruik van een drie-aderige kabel met een soepele kern en een doorsnede van 2,5mm². Procedure Ga voor het aansluiten van de AC kabels als volgt te werk: De AC uitgang kan op G-ST18i male-connector worden aangesloten (eerst de connector los trekken). Gebruik een drie-aderige kabel. De aansluitpunten zijn duidelijk gecodeerd. Van links naar rechts: “N” (nulleider), aarde, en “L1” (fase). De AC ingang kan direct worden aangesloten op de G0st18i female-connector. Gebruik een drie-aderige kabel. De aansluitpunten zijn duidelijk gecodeerd. Van links naar rechts “L1” (fase), aarde, “N” (nulleider). Druk de ingangspanning-connector (G-ST18i Female-connector) in de contra male-connector (achterste). Druk de uitgangspanning-connector (G-ST18i male-connector) in de contra female-connector (voorste). Dit is een product uit veiligheidsklasse I (dat wordt geleverd met een aardklem ter beveiliging). De ingangs- en/of uitgangsklemmen en/of het aardpunt aan de buitenkant van het product moeten zijn voorzien van een ononderbreekbare aarding ter beveiliging. De MultiPlus Compact: is voorzien van een aardrelais (zie appendix B) dat de N uitgang automatisch met de behuizing verbindt wanneer geen externe wisselspanning voeding beschikbaar is. Wanneer een externe wisselspanning voeding wordt aangeboden, zal het aardrelais openen voordat het ingang veiligheidsrelais sluit (zie appendix 2). Dit is om goede werking van een op de uitgang aangesloten aardlekschakelaar te verzekeren. - In een vaste installatie kan een ononderbreekbare aarding vezekerd worden met de aarddraad van de wisselspanning ingang. Zo niet, dan moet de behuizing geaard worden. - In een mobiele installatie (bijvoorbeeld met walstroom stekker) zal onderbreking van de walaansluiting tegelijk ook de aardverbinding verbreken. In dat geval moet de behuizing verbonden worden met het chassis (van het voertuig) of met de romp of aardplaat (van de boot). - Op boten is de hierboven beschreven verbinding met de aarde van de walaansluiting in het algemeen niet aan te bevelen in verband met galavanische corrosie. De oplossing hiervoor is plaatsing van een isolatie tranformator.13 EN NL FR DE ES Appendix

Naast de standaardaansluitingen kunnen er nog een aantal opties worden aangesloten.

De MultiPlus Compact heeft een aansluiting voor het laden van een startaccu. Zie voor het aansluiten appendix 1.

4.4.2 Temperatuursensor

Voor temperatuur gecompenseerd laden kan de bijgeleverde temperatuursensor worden aangesloten (zie Appendix A). De sensor is geïsoleerd en moet op de min pool van de accu worden gemonteerd. De standaard uitgangsspanningen voor Float en Absorptie zijn 25°C. Reduced Float spanning volgt de Float spanning en Raised Absorptie spanning volgt Absorptie spanning. In de instel mode werkt de temperatuur compensatie niet.

Het product kan op afstand bediend worden op twee manieren: - Met een externe driewegschakelaar - Met een Multi Control Panel Zie §5.5.1. voor de juiste DIP switch instellingen.

4.4.4 Programmeerbaar relais

De MultiPlus is voorzien van een programmeerbaar relais, dat standaard is geprogrammeerd als alarm relais. Het relais kan echter voor allerlei andere toepassingen geprogrammeerd worden, bijvoorbeeld als start relais voor een aggregaat. Een LED vlakbij de aansluitklemmen zal gaan branden zodra het relais geactiveerd is. (zie S, Appendix A).14

4.4.5 Parallel schakelen (zie appendix C)

De MultiPlus is parallel te schakelen met meerdere identieke apparaten. Hiertoe wordt een verbinding tussen de apparaten gemaakt met behulp van standaard RJ45 UTP kabels. Het systeem (apparaten samen met eventueel een bedieningspaneel) dient hierna geconfigureerd te worden (zie hoofdstuk 5). Bij parallel schakelen moet aan de volgende voorwaarden voldaan worden: - Maximaal zes units parallel. - Schakel alleen identieke apparaten qua type en vermogen parallel. - De DC aansluitkabels naar de apparaten moeten allemaal even lang zijn en dezelfde doorsnede hebben. - Indien een plus en min DC distributiepunt wordt gebruikt, moet de doorsnede van de aansluiting tussen de accu’s en het DC distributiepunt minstens gelijk zijn aan de som van de vereiste doorsneden van de aansluitingen tussen het distributiepunt en de MultiPlus units. - Plaats de MultiPlus units dicht bij elkaar maar zorg voor minimaal 10 cm ventilatieruimte onder, boven en opzij van de units. - De UTP kabels dienen steeds direct van de ene unit op een andere unit aangesloten te worden (en op het remote paneel). Er mag geen gebruik gemaakt worden van aansluit/splitter boxen. - Op het systeem hoeft maar bij één unit een accu-temperatuursensor aangesloten te worden. Indien u de temperatuur van meerdere accu’s wilt meten, kunt u ook de sensoren van andere MultiPlus units in het systeem aansluiten (max. 1 sensor per MultiPlus). De temperatuur compensatie tijdens acculaden reageert dan op de sensor die de hoogste temperatuur meet. - Bij meer dan 3 units parallel in één systeem is een ‘dongle’ vereist. (zie hoofdstuk 5). - Er kan maar één afstandsbediening (paneel of schakelaar) op het systeem aangesloten worden.

4.4.6 Drie-fase configuratie (zie appendix D)

De MultiPlus kan ook gebruikt worden in een 3-fase wye (Y) configuratie. Hiertoe wordt een verbinding tussen de apparaten gemaakt met behulp van standaard RJ45 UTP kabels (dezelfde als voor parallel bedrijf). Het systeem (apparaten samen met eventueel een paneel) dient hierna geconfigureerd te worden (zie hoofdstuk 5). Voorwaarden: zie paragraaf 4.4.5. Opmerking: de MultiPlus is niet geschikt voor 3-fase delta (Δ) configuratie.15 EN NL FR DE ES Appendix

5.1 Standaard instellingen: klaar voor gebruik

De MultiPlus wordt geleverd met standaard instellingen. Deze zijn in het algemeen geschikt voor toepassing van 1 apparaat. Er hoeft dan niets ingesteld te worden. Waarschuwing: mogelijk is de standaard acculaadspanning niet geschikt voor uw accu’s! Raadpleeg de documentatie van uw accu’s of vraag advies bij uw accu leverancier! MultiPlus standaard fabrieksinstellingen Omvormer frequentie 50 Hz Input frequency range 45 – 65 Hz Input voltage range 180 -265 VAC Omvormer spanning 230 VAC Stand alone / parallel / 3-fase stand alone Search mode off Ground relay on Lader on/ off on Laad karakteristieken vier traps Adaptive met BatterySafe mode Laadstroom 75% van de maximum laadstroom Accu type Victron Gel Deep Discharge (ook geschikt voor Victron AGM Deep Discharge) Automatisch egalisatie laden off Absorption spanning 14.4 / 28.8V Absorption tijd tot 8 uur (afhankelijk van bulk tijd) Float spanning 13.8 / 27.6V Storage spanning 13,2 / 26,4V (niet instelbaar) Herhaalde Absorption Tijd 1 uur Herhaald Absorption Interval 7 dagen Bulk Beveiliging on AC in stroomgrens 12A (= instelbare stroomgrens tbv PowerControl en PowerAssist functies) UPS function on Dynamic current limiter off WeakAC off BoostFactor 2 PowerAssist on Programmeerbaar relais alarm functie

Het wijzigen van de instellingen mag alleen worden uitgevoerd door een gekwalificeerde elektrotechnicus. Lees voor het wijzigen goed de instructies. Tijdens het laden moeten accu’s in een droge, goed geventileerde ruimte staan.16

5.2 Verklaring instellingen

Hieronder volgt een korte verklaring van de instellingen voor zover die niet vanzelfsprekend zijn. Meer informatie is te vinden in de help files van de software configuratie programma’s (zie paragraaf 5.3). Omvormer frequentie Uitgangsfrequentie wanneer er geen AC op de ingang aanwezig is. Instelbaar: 50Hz; 60Hz Input frequency range Ingang frequentie bereik dat door de MultiPlus geaccepteerd wordt. De MultiPlus synchroniseert binnen dit bereik met de frequentie van de op de AC ingang aanwezige spanning. De frequentie op de uitgang is dan gelijk aan de frequentie op de ingang. Instelbaar: 45 – 65 Hz; 45 – 55 Hz; 55 – 65 Hz Input voltage range Spanning bereik dat door de MultiPlus geaccepteerd wordt. De MultiPlus synchroniseert binnen dit bereik met de op AC ingang aanwezige spanning. De spanning op de uitgang is dan gelijk aan de spanning op de ingang. Instelbaar: Ondergrens 180 - 230V Bovengrens 230 - 270V Omvormer spanning Uitgangsspanning van de MultiPlus bij accu bedrijf. Instelbaar: 210 – 245V Stand alone / parallel operation Met meerdere apparaten is het mogelijk om: - het totale omvormer vermogen te vergroten (meerdere apparaten parallel) - een split-fase-systeem te maken - een 3-fase systeem te maken De standaardproduct instellingen zijn voor standalone werking. Voor parallelle, drie-fase of split-fase bediening zie paragraaf 4.4.5 en 4.4.6. Search mode Met de search mode wordt het nullast stroomverbruik met ongeveer 70% verlaagd. De search mode houdt in dat de MultiPlus uitschakelt wanneer er geen belasting is of wanneer deze heel laag is. Iedere 2 seconden zal de MultiPlus even aanschakelen. Als de belasting dan de ingestelde waarde overschrijdt, blijft de MultiPlus aan. Zo niet, dan gaat de MultiPlus weer uit. De ‘uit’ en ‘aan’ belasting niveau’s kunnen ingesteld worden met VEConfigure. De fabrieksinstelling is: ‘UIT’: 40 Watt ‘AAN’: 100 Watt Instelbaar met DIP switches. Uitsluitend toepasbaar in standalone configuratie.17 EN NL FR DE ES Appendix AES (Automatic Economy Switch) In plaats van ‘search mode’ kan ook de AES gekozen worden. Wanneer deze instelling op ‘on’ gezetwordt, wordt het stroomverbruik bij nullast en lage belasting met ca. 20% verlaagt, door de sinusspanning wat te ‘versmallen’. Niet instelbaar met DIP switches. Uitsluitend toepasbaar in standalone configuratie. Ground relay (zie appendix B) Met dit relais (H) wordt de nul geleider van de AC uitgang aan de kast geaard wanneer de teruglever veiligheidsrelais in de AC ingangen open is. Dit om de correcte werking van aardlekschakelaars in de uitgang te verzekeren. Indien een niet geaarde uitgang gewenst is tijdens omvormer bedrijf, moet deze functie uitgezet worden. Niet instelbaar met DIP switches. Laad karakteristieken De standaard instelling is ‘vier traps Adaptive met BatterySafe mode’. Zie hoofdstuk 2 voor een beschrijving. Dit is de beste laad karakteristiek. Zie de help files van de software configuratie programma’s voor andere mogelijkheden. Accu type De standaard instelling is meest geschikt voor Victron Gel Deep Discharge, Gel Exide A200, en buisjesplaat stationaire accu’s (tubular plate stationary batteries (OPzS)). Deze instelling kan ook voor vele andere accu’s gebruikt worden: bijvoorbeeld Victron AGM Deep Discharge en andere AGM accu’s, en vele soorten vlakke plaat open accu’s. Met DIP switches kunnen vier laadspanningen ingesteld worden. Automatisch egalisatie laden Deze instelling is bedoeld voor buisjesplaat tractie accu’s. Bij deze instelling wordt de maximale absorptie spanning verhoogd tot 2,83V/cel (34V voor een 24V accu) nadat tijdens absorptie laden de stroom is gedaald tot minder dan 10% van de ingestelde maximum stroom. Niet instelbaar met DIP switches. Zie ’tubular plate traction battery charge curve’ in VEConfigure. Absorption tijd Deze is afhankelijk van de bulk tijd (Adaptive laad karakteristiek), zodat de accu optimaal geladen wordt. Indien voor de ‘fixed’ laad karakteristiek gekozen wordt, is de absorption tijd vast. Voor de meeste accu’s is 8 uur maximum absorption tijd geschikt. Indien ten behoeve van snel laden een extra hoge absorptie spanning is gekozen (kan alleen bij open accu’s!), is 4 uur beter. Storage spanning, Herhaalde Absorption Tijd, Herhaald Absorption Interval Zie hoofdstuk 2 Niet instelbaar met DIP switches.18 Bulk Beveiliging Wanneer deze instelling op ‘on’ staat wordt de bulk laadtijd begrensd op max. 10 uur. Een langere laadtijd zou kunnen duiden op een systeem fout (bijvoorbeeld een kortgesloten accu cel). Niet instelbaar met DIP switches. AC-in stroombegrenzing Dit is de stroomgrens instelling waarbij PowerControl en PowerAssist in werking treden. Instelling bereik: van 2,7A tot 16A. De fabrieksinstelling is 12A. Zie hoofdstuk 2, het boek ‘Altijd Stroom’, of de vele beschrijvingen van deze unieke functie op onze website www.victronenergy.com. UPS function Wanneer deze instelling op ‘on’ staat, schakelt de MultiPlus praktisch zonder onderbreking naar omvormerbedrijf wanneer de AC op de ingang wegvalt. De MultiPlus is dan toe te passen als Uninterruptible Power Supply (UPS of onderbrekingsvrije voeding) voor gevoelige apparatuur zoals computers of communicatie systemen. De uitgangsspanning van sommige kleine aggregaten is te instabiel en te vervormd voor gebruik van deze instelling: de MultiPlus zou voortdurend omschakelen naar omvormer bedrijf. Daarom kan ervoor gekozen worden om deze instelling uit te zetten. Dan reageert de MultiPlus minder snel op afwijkingen van de spanning op AC-in-1 of AC-in-2. Hierdoor wordt de omschakeltijd naar omvormer bedrijf wat langer, maar de meeste apparatuur ( de meeste computers, klokken van huishoudelijke apparatuur) ondervindt hier geen hinder van. Advies: UPS function uitzetten wanneer de MultiPlus niet wil synchroniseren of voortdurend terugschakelt naar omvormer bedrijf. Dynamic current limiter Bedoeld voor generatoren waarbij de wisselspanning wordt opgewekt met behulp van een statische omvormer (zogenaamde ‘inverter’ generatoren). Bij deze generatoren wordt het toerental teruggeregeld wanneer de belasting laag is: dat beperkt lawaai, brandstofverbruik en vervuiling. Nadeel is dat de uitgangsspanning sterk zal zakken of zelfs helemaal wegvalt bij een plotselinge verhoging van de belasting. Meer belasting kan pas geleverd worden nadat de motor op toeren is. Wanneer deze instelling op ‘on’ gezet wordt, zal de MultiPlus beginnen met bijleveren op een lage stroom en de bijlevergrens geleidelijk verhogen naar de ingestelde stroom. Hierdoor krijgt de motor van de generator de tijd om op toeren te komen. Deze instelling wordt ook vaak toegepast bij ‘klassieke’ generatoren die traag reageren op plotselinge belasting variaties.19 EN NL FR DE ES Appendix WeakAC De ingangsstroom van de lader van de MultiPlus is sinusvormig (PF=1 bedrijf). Sterke vervorming van de ingangsspanning kan tot gevolg hebben dat de lader niet of nauwelijks werkt. Wanneer WeakAC wordt aangezet, accepteert de lader ook een sterk vervormde spanning, ten koste van meer vervorming van de opgenomen stroom. Advies: WeakAC aanzetten wanneer de lader niet of nauwelijks laadt (dit komt overigens zelden voor!). Zet tegelijk ook de ’dynamic current limiter’ aan en reduceer desnoods de maximale laadstoom om overbelasting van de generator te voorkomen. Niet instelbaar met DIP switches. BoostFactor Deze instelling alleen wijzigen na overleg met Victron Energy of een door Victron Energy getrainde installateur! Niet instelbaar met DIP switches. Programmeerbaar relais Het programmeerbare relais is standaard ingesteld als alarm relais, d.w.z. dat het relais afvalt in geval van een alarm of een voor-alarm (omvormer bijna te warm, rimpel op de ingang bijna te hoog, accuspanning bijna te laag). Niet instelbaar met DIP switches. Een LED vlakbij de aansluitklemmen zal gaan branden zodra het relais geactiveerd is (zie S, appendix A).

VEConfigure software Met behulp van VEConfigure kan het relais ook voor andere functies geprogrammeerd worden, bijvoorbeeld een generator start/stop signaal. Met VEConfigure kan de MultiPlus voor specifieke toepassingen geschikt gemaakt worden. Voorbeeld: Een woning of kantoor aangesloten op het openbare elektriciteitnet, met zonnepanelen en energie opslag in accu’s. De accu’s worden gebruikt om teruglevering aan het net te voorkomen. Overdag wordt overtollige zonne-energie opgeslagen in accu’s. Deze energie wordt ‘s avonds en ‘s nachts weer gebruikt. Een tekort aan energie wordt aangevuld vanuit het net. De MultiPlus zet de accu-gelijkspanning om in wisselspanning. Het vermogen is altijd kleiner of gelijk aan het gebruikte vermogen, zodat niet wordt teruggeleverd aan het net. In geval van net uitval isoleert de MultiPlus de woning van het net en wordt de woning autonoom (autark). Op deze wijze kan zonne-energie of een microwarmte krachtcentrale financieel efficiënt toegepast worden in regio’s met een onbetrouwbaar elektriciteitsnet en/of financieel ongunstige teruglever voorwaarden.20

5.3 Instellingen wijzigen met een computer

Alle instellingen kunnen met behulp van een computer of met een VE.Net paneel worden gewijzigd (uitzondering VE.Net: het multifunctionele relais en de VirtualSwitch). Veel gebruikte instellingen kunnen gewijzigd worden door middel van DIP switches, zie par. 5.5. Voor het wijzigen van instellingen met de computer heeft u het volgende nodig: - VEConfigure3 software: kan gratis worden gedownload op www.victronenergy.com. - Een MK3-USB (VE.Bus to USB) interface en een RJ45 UTP-kabel. Als alternatief kan de interface MK2.2b (VE.Bus naar RS232) en een RJ45 UTP-kabel worden gebruikt.

5.3.1 VE.Bus Quick Configure Setup

VE.Bus Quick Configure Setup is een software programma waarmee systemen met maximaal 3 MultiPlus units (parallel of drie fase bedrijf) op eenvoudige wijze geconfigureerd kunnen worden. VEConfigure3 maakt deel uit van dit programma. U kunt de software gratis downloaden van www.victronenergy.com.

5.3.2 VE.Bus System Configurator en dongle

Voor het configureren van geavanceerde toepassingen en/of systemen met 4 MultiPlus units of meer moet de software VE.Bus System Configurator gebruikt worden. U kunt de software downloaden van www.victronenergy.com. VEConfigure3 maakt deel uit van dit programma.

5.4 Instellen met een VE.Net paneel

Hiervoor heeft u een VE.Net paneel en de ‘VE.Net to VE.Bus converter’ nodig. Met VE.Net kunt u alle parameters instellen, met uitzondering van het multifunctionele relais en de VirtualSwitch.21 EN NL FR DE ES Appendix

5.5 Instellen met DIP switches

Een aantal instellingen kan gewijzigd worden door middel van DIP switches. Dit gaat als volgt: a) Schakel de MultiPlus aan, bij voorkeur zonder belasting en zonder wisselspanning op de ingangen. De MultiPlus werkt dan in omvormer bedrijf. b) Stel de DIP switches in zoals gewenst. c) Sla de instellingen op in het microprocessor geheugen door DIP switch 8 ‘on’ en daarna weer ‘off’ te schakelen.

5.5.1. DIP switch 1 en 2

Standaard instelling: om het product te gebruiken met de “On/Off/Charger Only” ds 1: “off” ds 2: “on” De standaard instelling is vereist wanneer u de “On/Off/Charger Only” schakelaar op het voorpaneel gebruikt. Instelling voor het op afstand gebruiken door middel van een Multi Control Panel: ds 1: “on” ds 2: “off” Deze instelling is vereist wanneer een Multi Control Panel is verbonden. Het Multi Control Panel moet verbonden zijn met één van de twee RJ48 sockets B, zie bijlage A. Instelling voor het op afstand gebruiken door middel van een 3-way switch: ds 1: “off” ds 2: “off” Deze instelling is vereist wanneer een 3-way switch is verbonden. De 3-way switch moet aangesloten zijn met klem L, zie bijlage A. Er kan maar één apparaat op afstand verbonden zijn, bijv. een switch of paneel. In beide gevallen dient de schakelaar op het apparaat zelf op “on” te staan.

5.5.2 DIP switch 3 tot 7

Met deze DIP switches kunnen de volgende instellingen gedaan worden: - Laadspanning - Omvormer frequentie - Search mode uit of aan - AC ingangsstroom instellen op 12A of 6A22 ds3-ds4: laadspanning

De optimale absorption spanning van vlakke plaat loodzuur accu’s hang af van mechanische en chemische eigenschappen. Accu's met een hoog antimoon gehalte kunnen over het algemeen geladen worden met een lagere absorption spanning dan accu's met een laag antimoon gehalte (zie het boek "Electriciteit aan boord van jachten" op www.victronenergy.com). De lader staat standaard afgeregeld voor het laden van gel accu’s zoals de Sonnenschein/Exide Dryfit A200 accu. Vraag bij gebruik van andere typen accu’s aan uw acculeverancier de juiste laadspanningen en laat zonodig de MultiPlus Compact hierop (met behulp van VEConfigure) aanpassen. De laadstroom staat ingesteld op 75% van nominale laadstroom.Vaak is dit een te hoge laadstroom. De meeste accu’s dienen geladen te worden met een stroom van 0.1 tot 0.2x de capaciteit.

ds 5: omvormer frequentie off = 50Hz on = 60Hz ds 6: Search mode off = uit on = aan ds 7: AC ingang stroom berenzing: off = 12A on = 4A Sla de instellingen op in het microprocessor geheugen door DIP switch 8 ‘on’ en daarna weer ‘off’ te schakelen. ds3-ds4 Absorptie spanning Float spanning Storage spanning Absorptie tijd (uren) Bedoeld voor dS3=off dS4=off (fabrieks instelling)

Buisjesplaat tractie accu’s of OPzS accu’s in cyclic mode23 EN NL FR DE ES Appendix

Hieronder enkele voorbeelden van DIP switch instellingen voor standalone bedrijf. Voorbeeld 1 is de fabrieksinstelling. Belangrijk: Wanneer een paneel is aangesloten wordt de stroomgrens van AC ingang bepaald door het paneel en niet door de in de MultiPlus opgeslagen waarde.

Voorbeeld 1: (fabrieksinstellingen) 1 Geen paneel of afstandsschakelaar verbonden 2 Geen paneel of afstandsschakelaar verbonden 3, 4 GEL 14.4 V 5 Frequentie: 50Hz 6 Search Mode off 7 AC-in grens 12A 8 Opslaan: off→ on→ off

Voorbeeld 2: 1 Geen paneel of afstandsschakelaar verbonden 2 Geen paneel of afstandsschakelaar verbonden 3,4 AGM 14,7V 5 Frequentie: 50Hz 6 Search Mode off 7 AC-in grens

Voorbeeld 3: 1 paneel of afstandsschakelaar verbonden 2 Paneel of afstandsschakelaar verbonden 3, 4 Buisjes plaat 15V 5 Frequentie: 60Hz 6 Search Mode on 7 AC-in grens 12A 8 Opslaan: off→ on→ off

Sla de instellingen op in het microprocessor geheugen door DIP switch 8 ‘on’ en daarna weer ‘off’ te schakelen. Bij acceptatie van de settings zullen de ‘Charger’en ‘Alarm’ LED’s knipperen.

De MultiPlus Compact vereist geen specifiek onderhoud. Het volstaat alle verbindingen eenmaal per jaar te controleren. Voorkom dat de MultiPlus Compact vochtig wordt en houd het apparaat schoon.24

Met behulp van onderstaande stappen kunnen de meest voorkomende storingen snel worden opgespoord. Voordat testen met de omvormer en/of acculader worden uitgevoerd dienen de DC- belastingen te worden losgekoppeld van de accu’s en de AC-apparatuur dient te worden losgekoppeld van de omvormer. Indien de fout niet opgelost kan worden, raadpleeg uw Victron Energy distributeur. Probleem Oorzaak Oplossing De omvormer werkt niet wanneer deze wordt ingeschakeld De accuspanning is te hoog of te laag. Zorg dat de accuspanning binnen de juiste waarde is. De omvormer werkt niet Processor staat in uit-mode Ontkoppel de netspanning. Schakel de omvormer uit. Wacht 4 seconden. Schakel de omvormer weer aan. De LED “alarm” knippert. Voor-alarm, alt. 1: de accuspanning is laag. Laad de accu op of controleer de accu aansluitingen. De LED “alarm” knippert. Voor-alarm, alt. 2: de belasting op de omvormer is hoger dan de nominale belasting. Ontkoppel een deel van de belasting. De LED “alarm” knippert. Voor-alarm, alt. 3: lage accuspanning en te hoge belasting. Laad de accu’s op, ontkoppel een deel van de belasting of plaats accu’s met een hogere capaciteit. Monteer kortere en/of dikkere accukabels. Controleer de dynamo. De LED “alarm” knippert. Voor-alarm, alt. 3: rimpelspanning op de DC- aansluiting overschrijdt 1,25Vrms. Controleer de accukabels en accuaansluitingen. Wees er zeker van dat de accucapaciteit voldoende is, verhoog deze eventueel. De LED “alarm” brandt. De omvormer is uitgeschakeld als gevolg van voortduring van een van bovenstaande voor- alarm omstandigheden. Zie de bovenstaande oplossingen.25 EN NL FR DE ES Appendix

Probleem Oorzaak Oplossing De lader werkt niet. De netspanning of –frequentie is buiten het bereik. Zorg dat de netspanning tussen 185 VAC en 265 VAC komt te liggen en dat de frequentie overeenkomt met de instelling. De thermische onderbreker is geactiveerd. Reset de 16A thermische onderbreker. De accu wordt niet volledig opgeladen. Verkeerde laadstroom. Stel de laadstroom in tussen 0,1 en 0,2x de accucapaciteit.

Een slechte accu-aansluiting. Controleer de accu-aansluitingen.

De absorptionspanning is op een verkeerde waarde ingesteld. Regel de absorptionspanning af op een goede waarde.

De floatspanning is op een verkeerde waarde ingesteld. Regel de floatspanning af op een goede waarde.

De capaciteit van de accu is te groot. Sluit een accu aan met een kleinere capaciteit en verhoog de laadstroominstelling.

De interne DC zekering is kapot. Omvormer is defect. De accu wordt overladen. De absorptionspanning is op een verkeerde waarde ingesteld. Regel de absorptionspanning af op een goede waarde.

De floatspanning is op een verkeerde waarde ingesteld. Regel de floatspanning af op een goede waarde.

Een te kleine accu. Reduceer de laadstroom of gebruik een accu met een hoge

De accu staat te warm. Sluit een temperatuursensor aan. De laadstroom zakt terug naar 0 zodra de absorptie fase ingaat. De accu is oververhit (>50°C) - Plaats de accu in een koelere ruimte - Verlaag de laadstroom - Kijk of een van de accucellen een interne sluitng heeft

De accu temperatuur sensor is stuk Maak het stekkertje van de temperatuur sensor in de MultiPlus los. Reset de MultiPlus door deze uit te schakelen en na minstens 4 seconden wachten weer aan te zetten. Indien de laad functie nu weer goed is moet de temperatuur sensor vervangen worden.26

Continu vermogen bij 25°C (W) 700 1000 1300 Continu vermogen bij 40°C (W)

Continu vermogen bij 65°C (W)

Beveiligingen (2) a – g Algemeen Temperatuur bereik: -40 tot +65°C Vocht (niet condenserend): max 95% BEHUIZING

1) Kan worden ingesteld op 60Hz en op 240V

a. Kortsluiting b. Overbelasting c. Accuspanning te hoog d. Accuspanning te laag e. Temperatuur te hoog f. Wisselspanning op de uitgang g. Ingangsspanning met een te hoge rimpel

3) Niet lineaire belasting, crest faktor 3:1

4) Bij 25°C omgevingstemperatuur

5) Relais instelbaar als algemeen alarm relais, onderspanning alarm of start relais voor een aggregaat1